Toyota vượt Volkswagen về xe điện tại Trung Quốc

Biểu tượng Toyota tại nhà máy sản xuất pin điện của hãng. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo số liệu của công ty dữ liệu thị trường ô tô MarkLines vừa công bố, tập đoàn ô tô Toyota của Nhật Bản lần đầu tiên trong năm 2025 đã đăng ký lưu hành nhiều xe điện thuần pin hơn thương hiệu Volkswagen (VW) tại thị trường Trung Quốc. 

Cụ thể, Toyota đã đăng ký hơn 100.000 xe thuần điện chạy pin tại Trung Quốc trong năm 2025, trong khi thương hiệu Volkswagen chỉ đạt khoảng 85.000 xe. Diễn biến này được đánh giá là đáng chú ý, bởi Trung Quốc là thị trường đơn lẻ quan trọng nhất của Volkswagen, chiếm hơn 40% tổng doanh số toàn cầu của doanh nghiệp này. Trong khi đó, Toyota chỉ tiêu thụ chưa đến 20% tổng lượng xe toàn cầu tại Trung Quốc và từ trước đến nay chủ yếu tập trung vào dòng xe hybrid, thay vì xe điện thuần túy.

Trên bình diện toàn cầu, Toyota cũng duy trì vị thế tài chính vững chắc hơn nhiều đối thủ. Năm 2025, Toyota bán được 11,3 triệu xe, mức cao kỷ lục. Khoảng cách với Tập đoàn Volkswagen, nhà sản xuất lớn thứ hai thế giới, đã tăng lên 2,3 triệu xe.

* Lợi nhuận cao tạo nền tảng cho chiến lược dài hạn

Theo phân tích của Công ty tư vấn Ernst & Young (EY), trong nửa đầu năm 2025, Toyota đạt lợi nhuận hoạt động (EBIT) cao nhất trong ngành ô tô toàn cầu. Biên lợi nhuận của Toyota đạt 9,3%, vượt xa Volkswagen (4,2%), Ford (1%) và Stellantis (âm 3,6%). 

Các chuyên gia của Công ty phân tích Bernstein nhận định Toyota “được định vị tốt để đạt tăng trưởng sản lượng tương đối mạnh trong năm nay”, ngay cả trong bối cảnh nhu cầu ô tô toàn cầu suy yếu. Bất chấp các biện pháp thuế quan của Mỹ, Toyota vẫn nâng dự báo kinh doanh.

Việc Giám đốc tài chính Kenta Kon đảm nhiệm vị trí Tổng giám đốc điều hành thay ông Koji Sato cũng được xem là tín hiệu cho thấy tập đoàn tiếp tục ưu tiên hiệu quả và lợi nhuận trong chiến lược phát triển.

* Chiến lược “đa lộ trình” tại Trung Quốc

Khác với nhiều đối thủ theo đuổi điện hóa hoàn toàn, Toyota áp dụng chiến lược “đa lộ trình” đối với công nghệ truyền động. Theo đó, Toyota không chỉ tập trung vào xe điện, mà kết hợp nhiều giải pháp như động cơ đốt trong, hybrid, hybrid sạc ngoài, xe pin nhiên liệu và xe điện thuần túy nhằm hướng tới mục tiêu trung hòa khí thải carbon (CO₂), tùy theo điều kiện hạ tầng và nhu cầu từng khu vực.

Trong năm 2024, xe điện thuần túy chỉ chiếm dưới 2% tổng doanh số toàn cầu của Toyota. Tuy nhiên, tại Trung Quốc, thông qua các liên doanh địa phương, Toyota đã đẩy mạnh phát triển xe điện dành riêng cho thị trường này.

Trong khi đó, Volkswagen ghi nhận doanh số tại Trung Quốc năm 2025 giảm khoảng 8%, riêng doanh số xe điện giảm hơn 50% trong bối cảnh cạnh tranh giá cả gay gắt. Giám đốc Viện Kinh tế Ô tô Stefan Reindl nhận định rằng áp lực cạnh tranh tại thị trường quan trọng nhất đang ảnh hưởng mạnh đến sản lượng và biên lợi nhuận của các hãng xe Đức.

Ngược lại, Toyota tăng doanh số tại Trung Quốc thêm 0,2%, đạt 1,8 triệu xe. Hai mẫu xe phát triển riêng cho thị trường này là bZ3X và bZ5 đóng vai trò động lực chính. Mẫu SUV cỡ nhỏ bZ3X có giá khởi điểm tương đương khoảng 14.000 euro (16.607 USD) và đạt khoảng 70.000 xe đăng ký, chiếm 35% tổng doanh số xe điện toàn cầu của Toyota. Nhờ đó, thị phần xe điện của Toyota tại Trung Quốc tăng từ 0,8% lên 1,4% trong năm 2025, trong khi thị phần của thương hiệu Volkswagen giảm từ 2,8% xuống 1,1%.

* Hybrid - nền tảng bảo đảm ổn định tài chính 

Khoảng 40% doanh số toàn cầu của Toyota đến từ xe hybrid. Theo các chuyên gia, dòng tiền ổn định từ hybrid giúp Toyota duy trì lợi nhuận và linh hoạt mở rộng xe điện tại các thị trường cần thiết mà không phải thay đổi toàn bộ chiến lược. 

Toyota Corolla Cross Hybrid. Ảnh: BNEWS/TTXVN phát

Sau bê bối khí thải diesel, Volkswagen đã buộc phải đầu tư mạnh mẽ vào xe điện với chi phí rất lớn, trong khi Toyota tiếp tục kiên định với chiến lược hybrid sinh lời cao. Điều này giúp Toyota giảm rủi ro khi thị trường xe điện biến động.

Trong bối cảnh một số tập đoàn như Stellantis phải ghi giảm tài sản hàng chục tỷ euro do điều chỉnh chiến lược điện hóa, các chuyên gia nhận định khả năng Toyota phải thực hiện các bước điều chỉnh mạnh tương tự sẽ thấp hơn.

* Phân bổ thị trường cân bằng tạo sức đề kháng

Doanh số của Toyota được phân bổ tương đối cân bằng: Bắc Mỹ chiếm 28%, Trung Quốc 17%, Nhật Bản 14% và châu Âu 11%. Theo ông Reindl, đây là yếu tố ổn định quan trọng giúp Toyota giảm thiểu tác động từ biến động tại từng thị trường riêng lẻ.

Ngược lại, khoảng 75% doanh số của Tập đoàn Volkswagen tập trung tại châu Âu và Trung Quốc. Tại Mỹ, nơi thuế quan ảnh hưởng tiêu cực, Volkswagen chỉ chiếm khoảng 4% thị phần và doanh số giảm khoảng 10% trong năm 2025. Trong khi đó, Toyota tăng doanh số tại Mỹ 8% và đạt thị phần khoảng 15%, nhờ sức tiêu thụ mạnh của các mẫu hybrid như RAV4 và Camry.

* Hiệu quả sản xuất và quản trị chuỗi cung ứng

Toyota đạt doanh thu trung bình khoảng 750.000 euro mỗi nhân viên mỗi năm, cao hơn mức khoảng 480.000 euro của Volkswagen. Hệ thống sản xuất Toyota (Toyota Production System – TPS) với mô hình “đúng thời điểm” giúp giảm tồn kho, hạn chế lãng phí và tối ưu hóa vốn lưu động. 

Toyota cũng duy trì quan hệ dài hạn với mạng lưới nhà cung ứng, giúp kiểm soát chuỗi cung ứng hiệu quả. Theo các chuyên gia, hãng đã xây dựng cơ chế phòng ngừa rủi ro từ sớm, nhờ đó vượt qua tốt những cú sốc nguồn cung linh kiện bán dẫn gần đây.

* Hai rủi ro trong tương lai

Các chuyên gia của Bernstein cảnh báo hai rủi ro chính có thể ảnh hưởng tới Toyota gồm khả năng Mỹ tiếp tục tăng thuế quan và nhu cầu hybrid suy giảm nếu xe điện tăng trưởng nhanh hơn dự kiến. Tuy nhiên, do Toyota không hoàn toàn phụ thuộc vào xe điện và vẫn mở rộng danh mục xe điện toàn cầu, mức độ rủi ro được đánh giá là được kiểm soát.

Trong bối cảnh Liên minh châu Âu nới lỏng lộ trình loại bỏ động cơ đốt trong và Nhật Bản chưa có quy định cấm hybrid trong tương lai, môi trường chính sách hiện được xem là thuận lợi cho chiến lược dài hạn của Toyota.