TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh chuyển đổi quản lý chất thải rắn sinh hoạt

Trước yêu cầu mới, thành phố đang hoàn thiện cơ chế quản lý, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuẩn bị triển khai phân loại rác tại nguồn trên toàn địa bàn, hướng tới mục tiêu thu gom, xử lý 100% rác thải sinh hoạt vào năm 2030.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cho biết, sau hợp nhất, phạm vi quản lý rộng hơn, khối lượng rác tăng lên, đặt ra nhiều thách thức đối với công tác thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt. Ngay từ khi vận hành mô hình mới, sở đã rà soát hiện trạng quản lý của từng địa phương trước đây để triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm không để phát sinh ô nhiễm môi trường.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh hướng dẫn các địa phương tổ chức thu gom hết lượng rác phát sinh hằng ngày, không để tồn đọng tại khu dân cư; đồng thời trực tiếp điều phối công tác vận chuyển, phối hợp với các địa phương đưa toàn bộ lượng rác từ các điểm tập kết, trạm trung chuyển đến các khu xử lý trong ngày. Công tác kiểm tra, giám sát tại các khu liên hợp xử lý cũng được tăng cường nhằm bảo đảm rác thải được xử lý đúng quy trình, tuân thủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường.

Để đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện quy định quản lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố và Kế hoạch phân loại rác tại nguồn, dự kiến trình UBND Thành phố ban hành trong quý IV/2026. Đồng thời, sở tham mưu ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật trong hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng. Đây sẽ là cơ sở để xây dựng giá dịch vụ thu gom, xử lý rác theo khối lượng, thể tích, tiến tới thực hiện cơ chế thu phí theo lượng rác phát sinh nhằm khuyến khích người dân giảm thiểu chất thải.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là rà soát, xây dựng lại lộ trình vận chuyển chất thải trên toàn thành phố phù hợp với địa giới hành chính mới, phục vụ đấu thầu các gói vận chuyển từ năm 2027. Trong lĩnh vực chuyển đổi số, TP. Hồ Chí Minh đã đưa vào vận hành hệ thống cân tự động để kiểm soát khối lượng chất thải đưa vào các cơ sở xử lý; đồng thời quản lý toàn bộ lộ trình phương tiện vận chuyển bằng thiết bị GPS theo thời gian thực, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, giảm nhân lực kiểm tra.

Ông Nguyễn Hồng Nguyên cho biết, năm 2027 sẽ là dấu mốc quan trọng khi TP. Hồ Chí Minh triển khai phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn trên toàn địa bàn. Để thực hiện, Thành phố sẽ đồng bộ nhiều giải pháp từ xây dựng kế hoạch, tuyên truyền, ban hành đơn giá thu gom theo khối lượng, thể tích đến kiểm tra, giám sát việc thực hiện, hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm tỷ lệ chôn lấp chất thải.

Bên cạnh đó, thành phố sẽ đầu tư cải tạo, nâng cấp và xây dựng mới các trạm trung chuyển đã xuống cấp, quá tải; phấn đấu đến năm 2030 thay thế toàn bộ công nghệ ép hở bằng ép kín, thu gom và xử lý triệt để mùi phát sinh. Song song với đó là tiếp tục chuyển đổi công nghệ xử lý rác từ chôn lấp sang đốt rác thu hồi năng lượng để phát điện.

Những nhiệm vụ này cũng là nội dung trọng tâm trong Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 394/NQ-CP của Chính phủ được UBND TP. Hồ Chí Minh ban hành. Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030 thu gom, xử lý 100% rác thải sinh hoạt ở cả khu vực đô thị và nông thôn; triển khai phân loại rác tại nguồn đến từng hộ gia đình; không để phát sinh các “điểm đen” về ô nhiễm môi trường.

Theo kế hoạch, thành phố cũng đặt mục tiêu 100% xã, phường tổ chức tổng vệ sinh môi trường định kỳ; 100% khu dân cư đưa nội dung bảo vệ môi trường vào hương ước, quy ước; đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý rác thải. Đến năm 2030, toàn bộ hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi và nhà sách trên địa bàn sẽ sử dụng bao bì thân thiện với môi trường; các chợ dân sinh phấn đấu giảm 80% lượng túi ni lông khó phân hủy.

Việc đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý, hiện đại hóa hạ tầng và thúc đẩy sự tham gia của người dân được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để TP. Hồ Chí Minh nâng cao hiệu quả quản lý chất thải rắn sinh hoạt trong bối cảnh đô thị có quy mô lớn hơn sau hợp nhất, từng bước xây dựng thành phố xanh, sạch, phát triển bền vững.