TP. Hồ Chí Minh thúc đẩy đóng góp kinh tế số vào tăng trưởng GRDP

Ông Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Thu Hoài - TTXVN

Không gian phát triển mới sau hợp nhất đặt ra yêu cầu TP. Hồ Chí Minh phải chuyển đổi mô hình tăng trưởng một cách căn bản, từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và đặc biệt là chuyển đổi số trong người dân, doanh nghiệp làm động lực cốt lõi.

Trong đó, thành phố đặt mục đến năm 2030, kinh tế số đóng góp từ 30-40% trong GRDP, góp phần hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Thông tin được lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh chia sẻ tại hội nghị chuyên đề Thúc đẩy đóng góp kinh tế số vào tăng trưởng GRDP của thành phố, do Sở Khoa học và Công nghệ, Thống kê TP. Hồ Chí Minh và Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức sáng 30/7.

Ông Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh đánh giá, dư địa phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thành phố còn rất lớn, cần có giải pháp để thúc đẩy phát triển theo chiều sâu và tạo kết quả thực chất, đóng góp cho mô hình tăng trưởng của thành phố.

Đặc biệt, trong lĩnh vực kinh tế số, thành phố chưa làm rõ được nhân tố, ngành, lĩnh vực trọng yếu nào là động lực chính để thúc đẩy phát triển kinh tế số trong tăng trưởng GRDP và thúc đẩy đổi mới mô hình kinh tế của thành phố.

Hiện nay việc đo lường, đánh giá đóng góp kinh tế số cũng có các điểm chưa rõ. Vì vậy, các cơ quan chuyên môn cùng các chuyên gia cần tư vấn phương pháp đo lường đóng góp của kinh tế số cho thành phố, không chỉ ở cấp độ tổng thể mà còn đi sâu vào các chỉ tiêu cụ thể, như tỷ trọng đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP); tỷ trọng thương mại điện tử trong tổng mức bán lẻ; tỷ lệ nhà máy công nghiệp áp dụng sản xuất thông minh, công nghệ cao và tỷ lệ cảng biển sử dụng nền tảng số…

Chỉ khi đo đếm được chính xác từng trụ cột, thành phố mới quản trị và điều hành hiệu quả dựa trên dữ liệu.

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Thu Hoài - TTXVN

Theo ông Đặng Minh Thông, với mô hình "1 trung tâm, 3 khu vực, 1 đặc khu", sự cộng hưởng giữa trung tâm tài chính - công nghệ cao (lõi Thành phố Hồ Chí Minh cũ), thủ phủ công nghiệp (Bình Dương cũ) và trung tâm logistics, cảng biển (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) sẽ tạo ra hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh. Điều này mở ra dự địa rất lớn để phát triển logistics thông minh, thương mại điện tử, sản xuất thông minh và du lịch số. 

Thành phố nhận diện và tập trung bốn động lực tăng trưởng mũi nhọn của kinh tế số, đố là thương mại điện tử và phân phối số; tài chính số và Trung tâm Tài chính quốc tế; kinh tế dữ liệu; sản xuất thông minh – công nghệ cao. 

Đối với thương mại điện tử và phân phối số, thành phố chuyển đổi từ mô hình bán lẻ truyền thống sang hệ sinh thái thương mại điện tử thông minh, gắn liền với logistics số xuyên biên giới, mở rộng thị trường tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.

Trong lĩnh vực tài chính số (fintech) và Trung tâm Tài chính quốc tế, thành phố tập trung phát triển hạ tầng thanh toán số, ngân hàng số, tài sản số và các dịch vụ tài chính công nghệ cao. Lĩnh vực này sẽ đóng vai trò là "mạch máu" dẫn dắt dòng vốn số cho toàn vùng kinh tế. 

Với kinh tế dữ liệu, thành phố sẽ khai thác tối đa giá trị của dữ liệu đất đai, giao thông, y tế, tài chính... hình thành thị trường giao dịch dữ liệu, thúc đẩy các mô hình kinh doanh dựa trên AI và phân tích dữ liệu lớn. 

Trong sản xuất thông minh – công nghệ cao, thành phố tập trung chuyển đổi các khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp thông minh; ứng dụng Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa, robot và phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, vi mạch. 

Các nhóm giải pháp mang tính đột phá để thúc đẩy kinh tế số được TP. Hồ Chí Minh xác định là về thể chế; hạ tầng số; phát triển kinh tế số lõi, ngành lĩnh vực; phát triển nhân lực số; hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp. Đặc biệt, để thúc đẩy kinh tế số thành công, điều quan trọng đó là phải có công dân số, để người dân tham gia vào quá trình thúc đẩy kinh tế số thành phố.

Ông Nguyễn Phú Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết: Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số đạt khoảng 30% GDP; hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; phát triển các doanh nghiệp công nghệ số có năng lực cạnh tranh quốc tế và đưa vào vận hành tối thiểu 5 sàn dữ liệu.

Các mục tiêu này đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong phát triển kinh tế số, từ mở rộng ứng dụng công nghệ sang tạo ra giá trị tăng thêm, từ xây dựng cơ sở dữ liệu sang khai thác dữ liệu như một nguồn lực phát triển, từ hỗ trợ riêng lẻ từng doanh nghiệp sang nâng cấp chuỗi giá trị và từ triển khai các dự án chuyển đổi số sang hình thành thị trường cho các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới. 

Ông Nguyễn Phú Tiến cho rằng, TP. Hồ Chí Minh đã có những nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế số, từ quy mô thị trường, hệ sinh thái doanh nghiệp, nguồn nhân lực đến năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thách thức lớn nhất trong giai đoạn tới là tổ chức và kết nối hiệu quả các nguồn lực này thành một hệ sinh thái tăng trưởng thống nhất, đồng bộ; trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực sản xuất, công nghệ trực tiếp nâng cao năng suất lao động và đổi mới sáng tạo tạo ra mô hình, sản phẩm, dịch vụ và thị trường mới.

Để thúc đẩy phát triển kinh tế số, ông Nguyễn Phú Tiến đề xuất TP. Hồ Chí Minh chuyển từ quản lý danh mục dự án sang điều hành theo bài toán tăng trưởng. Các nhiệm vụ chuyển đổi số hiện nay chủ yếu được tổ chức theo cơ quan, ngành, lĩnh vực và nguồn vốn. Cách thức này thuận lợi cho phân công nhưng dễ dẫn đến phân tán nguồn lực, chia cắt dữ liệu và thiếu liên kết giữa nghiên cứu, đầu tư, sản xuất và thị trường.

Giai đoạn tới, thành phố cần lựa chọn một số bài toán liên ngành có khả năng tác động trực tiếp đến tăng trưởng GRDP. Mỗi bài toán cần xác định rõ kết quả kinh tế phải đạt, cơ quan chịu trách nhiệm, doanh nghiệp dẫn dắt, dữ liệu cần khai thác, nguồn lực thực hiện và thời hạn hoàn thành.

Cùng với đó, Thành phố cần chuyển từ tích lũy dữ liệu sang tổ chức, khai thác hiệu quả không gian dữ liệu; chuyển từ thử nghiệm công nghệ sang thương mại hóa sản phẩm; chuyển từ hỗ trợ từng doanh nghiệp có nhu cầu sang chuyển đổi chuỗi giá trị.

Để thực hiện các định hướng trên, thành phố cần đổi mới phương thức theo dõi và điều hành phát triển kinh tế số. Mục tiêu kinh tế số không chỉ được theo dõi như một chỉ tiêu thống kê vào cuối năm, mà cần có cơ chế theo dõi định kỳ.

Hệ thống theo dõi cần tập trung vào 4 nhóm kết quả: giá trị tăng thêm mới được tạo ra; mức tăng năng suất và giảm chi phí; nguồn vốn tư nhân được huy động và số sản phẩm, dịch vụ đã được thương mại hóa hoặc mở rộng thị trường.