TP. Hồ Chí Minh giữ mắt xích chiến lược trong phát triển logistics

TP. Hồ Chí Minh hiện không chỉ là siêu đô thị, mà còn là địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển dịch vụ logistics. Trên cơ sở này, thành phố xác định mục tiêu phát triển logistics trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế; đồng thời xây dựng thành phố trở thành trung tâm dịch vụ logistics quốc tế.

Báo cáo của Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho thấy, ngành logistics và vận tải đóng góp khoảng 19,1% GRDP của thành phố. Cùng với đó, thành phố cũng đang sở hữu cảng biển đóng vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu của khu vực phía Nam và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất là một trong những trung tâm vận chuyển hàng hóa hàng không lớn nhất cả nước.

Theo định hướng chiến lược giai đoạn 2025 - 2035, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu giá trị gia tăng ngành logistics đạt 8 - 10% GRDP; tốc độ tăng trưởng bình quân từ 13 - 16%/năm; chi phí logistics giảm còn 11 - 14%. Song song đó, doanh nghiệp thành phố đảm bảo ứng dụng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đạt 80 - 100%; lao động được đào tạo chuyên môn đạt 80%;…

Riêng trong năm 2026, TP. Hồ Chí Minh đã xây dựng cơ chế điều phối vùng hiệu quả, phân định rõ vai trò - chức năng từng địa phương: xuất nhập khẩu tập trung tại cụm cảng Cái Mép - Thị Vải (Bà Rịa - Vũng Tàu); logistics - công nghiệp phát triển tại Bình Dương và phía Tây - Bắc thành phố; logistics đô thị đặt tại các điểm trung chuyển, trung tâm phân phối vệ tinh. Để bảo đảm tính bổ trợ, không chồng chéo, thành phố cũng xác định những yếu tố then chốt là đầu tư xây dựng trung tâm logistics liên vùng, mở rộng hệ thống kho lạnh, phát triển vận tải đa phương thức và hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối giữa đường bộ, đường sắt và đường thủy.

Về triển khai Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 9/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050 (Quyết định số 2229/QĐ-TTg), Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh Lê Huỳnh Minh Tú cho biết, sở đã chủ động xây dựng dự thảo Kế hoạch hành động triển khai Chiến lược và báo cáo UBND thành phố. Tính đến nay, dự thảo đã được lấy ý kiến các sở, ngành liên quan và đang được hoàn thiện để trình UBND thành phố xem xét ban hành trong thời gian tới. Sau khi được phê duyệt, kế hoạch sẽ được triển khai đồng bộ nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển logistics trên địa bàn.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế kể trên thì ngành logistics và vận tải TP. Hồ Chí Minh cũng cho thấy đang đối mặt với nhiều thách thức: hạ tầng giao thông kết nối cảng biển và sân bay chưa đồng bộ, chi phí vận tải còn cao, tình trạng ùn tắc giao thông ảnh hưởng đến hiệu quả lưu chuyển hàng hóa,… Trong đó, vận tải hàng hóa vẫn phụ thuộc lớn vào đường bộ trong khi tiềm năng đường thủy nội địa và đường sắt chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng sẵn có.

Theo đó, ông Tú đề xuất, thành lập Tổ công tác logistics giữa Bộ Công Thương và các địa phương được giao nhiệm vụ phát triển trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về logistics. Cùng với đó, Bộ Công Thương phối hợp với địa phương thúc đẩy triển khai các chương trình chuyển đổi xanh và số, cũng như hỗ trợ phát triển doanh nghiệp logistics tiên phong.

Cùng quan điểm, một số chuyên gia cho rằng, Chiến lược phát triển dịch vụ logistics TP. Hồ Chí Minh cần tập trung vào ba trụ cột: phát triển hạ tầng kết nối, thúc đẩy chuyển đổi số và thương mại điện tử, đồng thời chuẩn hóa chi phí và phát triển logistics xanh. Đặc biệt, TP. Hồ Chí Minh cần quy hoạch quỹ đất logistics gắn với các tuyến đường sắt tương lai, hình thành cảng cạn và trung tâm logistics tại khu vực nhà ga nhằm tối ưu hóa luồng hàng hóa. Bên cạnh đó, việc phát triển hành lang vận tải đa phương thức kết nối khu công nghiệp, cảng biển, cảng hàng không và trung tâm logistics sẽ góp phần giảm đáng kể chi phí vận chuyển.

Đại diện Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (Hepza) chỉ ra rằng, TP. Hồ Chí Minh đang xây dựng Đề án thành lập Khu thương mại tự do và dự kiến trình UBND thành phố trong tháng 6/2026. Khu thương mại tự do dự kiến được phát triển tại khu vực Cái Mép Hạ với quy mô hơn 4.100 ha, bao gồm các khu chức năng cảng biển, logistics, công nghiệp, đô thị và dịch vụ,…

Khu vực này được định hướng kết nối trực tiếp các hoạt động sản xuất, lắp ráp, lưu kho và trung chuyển hàng hóa với hệ thống cảng biển, góp phần giảm áp lực giao thông nội đô, nâng cao năng lực logistics và gia tăng sức cạnh tranh cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Do đó, TP. Hồ Chí Minh nên ưu tiên diện tích dành cho logistics, kho bãi và dịch vụ hậu cần chiếm khoảng hơn 2.000 ha.

Trong khi đó, đại diện Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cũng cho hay, thành phố đang đẩy nhanh đầu tư những dự án hạ tầng trọng điểm vành đai 3, vành đai 4, cầu Cần Giờ và tuyến cao tốc kết nối vùng nhằm tăng cường liên kết giữa khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và trung tâm logistics. thành phố cũng chú trọng phát triển hệ thống đường sắt đô thị và phối hợp triển khai dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Khi hoàn thành, những dự án được kỳ vọng sẽ nâng cao vị thế của TP. Hồ Chí Minh trong chuỗi cung ứng toàn cầu và thu hút nguồn hàng trung chuyển quốc tế.

Còn bà Võ Phương Lan, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) cho rằng, ngoài các yếu tố hạ tầng, cần tăng cường quản lý và minh bạch hóa các loại phụ phí trong vận tải và logistics nhằm giảm gánh nặng cho doanh nghiệp. Đồng thời, cơ quan quản lý cần sớm tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến thủ tục cấp phép vận tải liên vận quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới.

Mới đây, tại chương trình làm việc với Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh về thực hiện Quyết định số 2229/QĐ-TTg, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương đánh giá, TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển logistics của cả nước, bởi không chỉ là trung tâm kinh tế lớn nhất khu vực phía Nam, mà thành phố còn có thể trở thành hình mẫu để các địa phương khác học tập kinh nghiệm. thành phố được lựa chọn là một trong những địa phương đầu tiên cũng chính vì lý do này, đồng thời với bối cảnh không gian phát triển được mở rộng sau hợp nhất đã tạo thêm dư địa phát triển cho ngành logistics và dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu khác.

Ông Hải nhấn mạnh, Bộ Công Thương và Cục Xuất nhập khẩu sẽ luôn đồng hành và hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh trong quá trình triển khai Quyết định số 2229/QĐ-TTg, nên TP. Hồ Chí Minh cần sớm hoàn thiện và ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược. Mặt khác, thành phố phải đẩy nhanh các đề án trọng điểm như trung tâm dịch vụ logistics quốc tế, khu thương mại tự do và chương trình phát triển logistics của địa phương.