TP. Hồ Chí Minh hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng 2 con số - Bài cuối: Chuyển đổi xanh - số và đòn bẩy công nghệ

Xu thế này đặt ra đòi hỏi phải tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững, phát thải thấp và dựa nhiều hơn vào khoa học – công nghệ. Việt Nam nói chung và TP. Hồ Chí Minh nói riêng không nằm ngoài quỹ đạo đó.

Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh cho biết, trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, TP. Hồ Chí Minh được xác định giữ vai trò đầu tàu, tiên phong trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững. Mục tiêu đến năm 2030 là nằm trong nhóm 100 thành phố đáng sống trên thế giới, có hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển và hướng tới nhóm thu nhập cao.

Giai đoạn 2026 - 2030 được xác định là giai đoạn bản lề, với yêu cầu hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng đồng bộ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; trong đó, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là nền tảng chủ yếu cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Theo ông Phạm Bình An, chuyển đổi xanh của Thành phố phải được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với chuyển đổi số, hướng tới xây dựng đô thị thông minh, chính quyền số, kinh tế số và xã hội số phát triển bao trùm. Tầm nhìn đến năm 2050, TP. Hồ Chí Minh hướng tới trở thành siêu đô thị - cảng biển - trung tâm công nghiệp, dịch vụ và tài chính quốc tế; dẫn đầu khu vực về kinh tế xanh, phát thải thấp, gắn với kinh tế tuần hoàn, kinh tế biển xanh và công nghệ sạch. Đây không chỉ là mục tiêu về quy mô, mà còn là sự chuyển dịch về chất lượng tăng trưởng và cấu trúc kinh tế.

Để cụ thể, Thành phố ưu tiên thu hút đầu tư vào các lĩnh vực then chốt như năng lượng tái tạo, giao thông xanh, hạ tầng công nghiệp xanh và tài chính xanh; đồng thời thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng và các đối tác quốc tế. Cách tiếp cận đồng kiến tạo được đặt ra, với Nhà nước giữ vai trò kiến tạo phát triển, doanh nghiệp tiên phong đổi mới, cộng đồng đồng hành và quốc tế hỗ trợ nguồn lực.

Ở góc nhìn của đơn vị đo lường phát triển, ông Nguyễn Khắc Hoàng, Trưởng Thống kê TP. Hồ Chí Minh cho rằng, để bứt phá lên mức hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo, TP. Hồ Chí Minh cần chú trọng chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào khoa học - công nghệ, năng suất và đổi mới sáng tạo với ba nhóm giải pháp trọng tâm sau: Đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng suất lao động; phát triển kinh tế tư nhân thực chất; nâng cao vai trò quản trị và thể chế kiến tạo phát triển.

Trọng tâm là chuyển đổi số toàn diện gắn với phát triển kinh tế số, coi đây là đột phá chiến lược để đổi mới mô hình tăng trưởng. Thành phố cần tăng đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, xem đó là đầu tư cho năng suất tương lai. Khi khoa học - công nghệ trở thành động lực trung tâm, năng suất lao động được nâng cao, các ngành giá trị gia tăng cao sẽ hình thành, tạo nền tảng phát triển hiện đại và bền vững.

Song song đó, kinh tế tư nhân cần được xác định là động lực quan trọng của tăng trưởng. Trong bối cảnh đa số doanh nghiệp còn nhỏ và vừa, năng lực vốn và công nghệ hạn chế, Thành phố cần nuôi dưỡng các doanh nghiệp tư nhân lớn, có khả năng dẫn dắt chuỗi giá trị và cạnh tranh quốc tế; đồng thời xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ nâng cấp quy mô. Khu vực tư nhân đủ mạnh sẽ là nền tảng nội lực quan trọng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Các cơ chế, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi cán bộ, công chức phát huy tinh thần sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Thành phố cần xây dựng văn hóa hành động, cùng với đó là chính quyền số, chính quyền phục vụ, tạo môi trường cởi mở, tin cậy để doanh nghiệp và người dân cùng phát triển.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, bà Huỳnh Phan Phương Hoàng, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vietravel cho rằng, TP. Hồ Chí Minh mới có quy mô và sức mạnh cộng hưởng lớn hơn. Bên cạnh vai trò trung tâm tài chính - thương mại, Thành phố còn có thêm lợi thế về logistics, cảng biển tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu và công nghiệp tại Bình Dương. Tổ hợp không gian kinh tế mới được kỳ vọng tạo thêm việc làm, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn phát triển mới.

Trong lĩnh vực du lịch, bà Huỳnh Phan Phương Hoàng cho biết doanh nghiệp đang tập trung xây dựng chuỗi giá trị với nhiều sản phẩm mới nhằm thu hút du khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu. Theo bà, TP. Hồ Chí Minh cần tạo thêm những cú huých như phát triển kinh tế đêm, kết hợp ẩm thực, không gian văn hóa và các loại hình giải trí đặc thù.

Về hạ tầng, doanh nghiệp đề xuất khai thác hiệu quả hơn giao thông đường sông thay vì chỉ tập trung vào đường bộ; đồng thời quy hoạch không gian kết nối hợp lý giữa các phương thức vận tải. Việc kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành cũng cần được chuẩn bị bài bản, bảo đảm du khách có thể di chuyển thuận lợi vào trung tâm Thành phố và tiếp tục hành trình tới các địa phương khác.

Ở góc độ chuyển đổi số, đại diện Vietravel cho rằng, nhiều doanh nghiệp đã chủ động thực hiện nhưng mới ở những bước đầu, chuyển đổi số cần được triển khai toàn diện, gắn với nâng cao trải nghiệm khách hàng, phát triển kinh tế số và từng bước hướng tới mô hình kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, điểm nghẽn hiện nay là sự thiếu đồng bộ trong quy trình và hệ sinh thái công nghệ, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các bên liên quan.

Theo doanh nghiệp, đây cũng là thời điểm cần tăng cường liên kết và hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước phát triển nền tảng công nghệ do người Việt làm chủ. Khi người tiêu dùng sử dụng bất kỳ sản phẩm nào, hàm lượng nội địa hoá mới chính là giá trị đóng góp thực chất cho kinh tế quốc gia, củng cố năng lực cạnh tranh dài hạn.

Có thể thấy, chuyển đổi kép “xanh – số” không chỉ là định hướng chiến lược ở tầm chính sách, mà đang dần được cụ thể hóa trong từng ngành, từng lĩnh vực. Vấn đề đặt ra là bảo đảm sự đồng bộ về thể chế, hạ tầng và hệ sinh thái, để các mục tiêu dài hạn không dừng lại ở tầm nhìn mà thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới cho TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển tới.