TP. Hồ Chí Minh mở rộng vùng sản xuất Tick xanh trách nhiệm

Từ những cam kết sản xuất an toàn, tuân thủ quy trình canh tác đến ứng dụng sổ tay điện tử truy xuất nguồn gốc, ngày càng nhiều nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chủ động tham gia chương trình Tick xanh trách nhiệm. Không chỉ nâng cao chất lượng nông sản, chương trình còn mở ra cơ hội liên kết tiêu thụ ổn định, tạo động lực để các vùng sản xuất tiếp tục mở rộng quy mô, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

* Khi nông dân chủ động sản xuất có trách nhiệm 

Từng quen với phương thức canh tác theo kinh nghiệm, nhiều hộ nông dân tại các vùng trồng rau, củ, quả trọng điểm cung ứng cho TP. Hồ Chí Minh, đang từng bước thay đổi cách thức sản xuất khi tham gia chuỗi liên kết với các hệ thống bán lẻ và chương trình Tick xanh trách nhiệm. Thay vì chỉ tập trung vào năng suất, sản lượng, người sản xuất ngày càng chú trọng kiểm soát chất lượng ở từng công đoạn, tuân thủ quy trình canh tác an toàn và minh bạch thông tin sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Tại xã Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng, ông Nguyễn Lộc cho biết, trước đây, từ khi tham gia chương trình Tick xanh trách nhiệm, người sản xuất ý thức rõ hơn về trách nhiệm đối với từng sản phẩm. Không chỉ phải tuân thủ những cam kết đã đăng ký, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật theo danh mục được hướng dẫn, người nông dân đồng thời kiểm soát chặt chẽ hơn quá trình chăm sóc, thu hoạch để bảo đảm chất lượng nông sản cung cấp ra thị trường.

Còn ông Nguyễn Văn Phúc, tổ hợp tác rau an toàn Suối Thông B cho rằng, sau khoảng 3 năm tham gia chương trình Tick xanh trách nhiệm, các thành viên trong tổ hợp tác ngày càng nâng cao trách nhiệm trong sản xuất. Việc tham gia chương trình không chỉ dừng lại ở những tiêu chuẩn sản xuất an toàn đã thực hiện trước đó mà còn là cam kết trách nhiệm rõ ràng hơn giữa người sản xuất, đơn vị phân phối và người tiêu dùng.

“Tick xanh trách nhiệm là một trong những cách để người nông dân tạo dựng uy tín với người tiêu dùng. Ngoài việc tuân thủ quy trình VietGAP, chúng tôi phải có trách nhiệm hơn với sản phẩm mình làm ra, bảo đảm an toàn theo đúng tiêu chuẩn mà đơn vị phân phối yêu cầu”, ông Nguyễn Văn Phúc chia sẻ.

Ở góc độ hợp tác xã, ông Nguyễn Ngọc Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp Minh Thúy cho biết, thay đổi lớn nhất khi tham gia sản xuất theo chương trình Tick xanh trách nhiệm, là người nông dân cam kết trách nhiệm không thể chỉ dừng lại ở giấy tờ mà phải được thể hiện bằng ý thức và hành động thực tế.

“Trước đây hợp tác xã đã duy trì quy trình sản xuất an toàn, nhưng khi tham gia chương trình Tick xanh trách nhiệm, hợp tác xã duy trì hệ thống kiểm tra với sự tham gia của kỹ thuật viên, thường xuyên thăm đồng, kiểm tra nhật ký, hướng dẫn nông dân sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hợp lý và bảo đảm thời gian cách ly trước thu hoạch, giúp việc truy  xuất nguồn gốc sản phẩm dễ dàng hơn và người tiêu dùng an âm khi sử dụng”, ông Nguyễn Ngọc Minh chia sẻ.

Không chỉ các hợp tác xã và tổ hợp tác, doanh nghiệp sản xuất nông sản cũng chủ động nâng cao yêu cầu kiểm soát chất lượng khi tham gia chương trình. Ông Nguyễn Văn Minh Tú, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Đà Lạt Mai Khôi Farm cho biết, để đáp ứng các tiêu chuẩn này, doanh nghiệp phải tăng cường nhân lực kiểm soát chất lượng, từ khâu chăm sóc vườn, kiểm tra từng sản phẩm đến sơ chế, đóng gói.

Theo ông Tú, đây cũng chính là những yêu cầu phù hợp với định hướng sản xuất của doanh nghiệp. Khi tham gia Tick xanh trách nhiệm, đơn vị xác định phải duy trì chất lượng và tiếp tục tìm kiếm những giải pháp tốt hơn để bảo đảm trách nhiệm với cộng đồng, khách hàng. Thời gian tới, Đà Lạt Mai Khôi Farm dự kiến mỗi năm mở rộng thêm khoảng 1 - 2 ha diện tích sản xuất các sản phẩm tham gia chương trình.

* Kết nối chuỗi cung ứng Tick xanh trách nhiệm bền vững 

Sự chủ động của người sản xuất đang tạo nền tảng để các doanh nghiệp bán lẻ mở rộng mạng lưới vùng trồng, gia tăng nguồn cung nông sản có kiểm soát cho thị trường. Thay vì chỉ tập trung vào khâu thu mua và phân phối, các doanh nghiệp ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình tổ chức sản xuất, hướng dẫn kỹ thuật, giám sát chất lượng và truy xuất nguồn gốc. 

Ông Nguyễn Đức Toàn, Tổng Giám đốc Điều hành MM Mega Market Việt Nam và Big C Campuchia kiêm Trưởng khối kinh doanh BJC tại Việt Nam cho biết, hiện hệ thống đang cung ứng khoảng 500 danh mục sản phẩm đạt Tick xanh trách nhiệm đến người tiêu dùng, trong đó riêng tại Đà Lạt có 125 nhà cung cấp, cung ứng khoảng 4 tấn sản phẩm Tick xanh trách nhiệm mỗi ngày. 

Theo ông Toàn, việc duy trì hợp tác với nông dân qua nhiều năm giúp doanh nghiệp và người sản xuất hình thành sự tin tưởng, chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất và tiêu thụ. Ban đầu doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong việc vận động nông hộ cam kết trách nhiệm đối với sản phẩm. Tuy nhiên, các nhà cung cấp và hợp tác xã đã nhận thấy lợi ích lâu dài của việc tham gia chuỗi cung ứng có kiểm soát nên tích cực hưởng ứng. 

“Ngay từ đầu chúng tôi đã đồng hành cùng Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh triển khai chương trình Tick xanh trách nhiệm. Chúng tôi hướng dẫn nông dân, hợp tác xã hợp tác cùng chương trình, và giá trị chúng tôi nhận lại chính là niềm tin của người tiêu dùng khi mua sản phẩm, cũng là niềm tin của người nông dân khi cam kết sản xuất có trách nhiệm với mỗi sản phẩm của mình”, ông Nguyễn Đức Toàn chia sẻ. 

Một trong những điểm đáng chú ý là doanh nghiệp đã triển khai ứng dụng sổ tay điện tử đến nông dân, hợp tác xã, để ghi nhận toàn bộ quá trình sản xuất đến thu hoạch, hạn chế tình trạng thiếu minh bạch về nguồn gốc hàng hóa. 

Ở góc độ quản lý, ông Nguyễn Minh Hùng, Phó Trưởng phòng Phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh cho biết, quá trình triển khai chương trình hợp tác kiểm soát chất lượng hàng hóa Tick xanh trách nhiệm đã góp phần hình thành chuỗi cung ứng minh bạch, gắn kết từ khâu nuôi trồng, lưu thông, phân phối đến giám sát của người tiêu dùng. 

Đáng chú ý, dù hoạt động kiểm tra, kiểm soát chất lượng được tăng cường nhưng chi phí trên từng sản phẩm có xu hướng giảm khi các chủ thể trong chuỗi cung ứng gắn kết và cam kết trách nhiệm chặt chẽ hơn. Những nhà cung cấp thực hiện tốt cam kết có cơ hội được hệ thống bán lẻ tin tưởng, đặt hàng dài hạn và quy mô lớn hơn. Qua đó, người sản xuất yên tâm mở rộng quy mô, từng bước giảm chi phí sản xuất.

“Chúng tô ghi nhận phản ánh từ các đơn vị bán lẻ tham gia chương trình đó là doanh số sản phẩm Tick xanh trách nhiệm tăng khoảng 20 - 30%. Kết quả này cho thấy sự quan tâm của người tiêu dùng đối với những sản phẩm có thông tin minh bạch, được kiểm soát chất lượng, đồng thời tạo động lực để nhà sản xuất nâng cao trách nhiệm”, ông Nguyễn Minh Hùng cho biết. 

Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh đang tăng cường phối hợp với Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ và các đơn vị liên quan để mở rộng chương trình đến nhiều chủ thể trong chuỗi cung ứng, trong đó, Hội Nông dân đóng vai trò kết nối, vận động người sản xuất tham gia; Hội Liên hiệp Phụ nữ góp phần lan tỏa đến người tiêu dùng, tiểu thương tại chợ truyền thống và các cửa hàng tạp hóa. 

Ông Nguyễn Minh Hùng cho biết, việc đưa nông dân tham gia chương trình không chỉ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn hướng đến hình thành các mối liên kết cung ứng phù hợp với từng địa bàn. Chẳng hạn, một số mô hình có thể kết nối trực tiếp nông dân tại địa phương với các trường học, bếp ăn tập thể trên địa bàn để rút ngắn khâu trung gian, đưa nông sản tươi sạch đến người tiêu dùng. 

Cùng với đó, Hội Nông dân TP. Hồ Chí Minh cũng triển khai chương trình liên kết sáu nhà nhằm nâng cao chuỗi giá trị nông sản, đồng thời phát triển các điểm cung ứng nông sản sạch tại các phường, xã. Theo ông Trương Thành Quang, Phó Chủ tịch Hội Nông dân TP. Hồ Chí Minh, đến nay đã có hơn 15 hợp tác xã nông nghiệp và nhiều doanh nghiệp tham gia đồng hành cùng chương trình. Thời gian tới, Hội Nông dân thành phố tiếp tục phối hợp với các đơn vị để nhân rộng mô hình, hỗ trợ nông dân trong liên kết sản xuất và tiêu thụ, tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường. 

Từ sự chuyển biến trong nhận thức của người sản xuất đến việc mở rộng vùng nguyên liệu, chương trình Tick xanh trách nhiệm đang từng bước tạo ra sự gắn kết giữa các mắt xích trong chuỗi cung ứng, giúp tăng sản lượng nông sản an toàn đến tay người tiêu dùng và thúc đẩy các vùng sản xuất phát triển bền vững, hiệu quả hơn.