TP. Hồ Chí Minh tìm cách gỡ điểm nghẽn trạm sạc cho xe buýt điện

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện vận tải hành khách công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh. Cùng với quá trình chuyển đổi sang xe buýt điện, nhu cầu hạ tầng trạm sạc trở nên cấp thiết.

Hạ tầng hạn chế

Trước nhu cầu cấp bách về hạ tầng trạm sạc phục vụ chuyển đổi xanh xe buýt, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh vừa có tờ trình UBND Thành phố đề nghị phê duyệt Đề án “Khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ (bến, bãi xe buýt) để đầu tư lắp đặt hệ thống trụ sạc điện phục vụ phương tiện giao thông trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh”.

Trung tâm Quản lý giao thông công cộng (Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh) đang quản lý 25 bến xe, bãi đỗ xe phục vụ cho hoạt động xe buýt, với tổng diện tích 120.000 m2. Hiện nay tại các bến này chưa có trụ, trạm sạc điện. Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, các đơn vị vận tải đang vận hành các tuyến xe buýt điện phải tính toán thời điểm sạc pin trong khi cơ sở hạ tầng trạm sạc điện còn hạn chế.

Hiện Trung tâm Quản lý giao thông công cộng được ủy quyền quản lý tài sản kết cấu hạ tầng công cộng để phục vụ hoạt động xe buýt trên địa bàn. Dựa trên nhu cầu và thực tế, dự kiến sẽ có 19 bến xe buýt cho thuê lắp đặt hệ thống trụ sạc điện phục vụ phương tiện giao thông có tổng diện tích 109.575 m2; trong đó, dự kiến cho thuê 25.075 m2.

Đó là các bến xe buýt: Văn Thánh, Sài Gòn, Chợ Lớn, Đầm Sen, Tân Phú, Khu chế xuất Linh Trung 2, Bãi Hậu cần kỹ thuật Linh Đông, Hiệp Thành, Thới An, Hóc Môn, Tân Quy, An Nhơn Tây, Lê Minh Xuân, Điểm đầu cuối tuyến xe buýt đường Trần Đại Nghĩa, Quận 8, Cầu Kênh Lộ, Cần Giờ, Củ Chi, Bình Thái. Ngoài ra, 4 bến xe buýt gồm Quận 8, Sài Gòn, Chợ Lớn, Bình Thái dự kiến cho thuê lắp đặt tủ đổi pin xe máy điện.

Các bến này sẽ có 121 trụ sạc, mỗi trụ sạc có 4 cổng sạc, tổng công suất dự kiến 480 kW; 12 tủ đổi pin, loại 9 - 12 khay pin. Đề án xác định thời hạn cho thuê tối đa 7 năm nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp thu hồi vốn. Việc cho thuê được thực hiện theo phương thức đấu giá quyền khai thác tài sản.

Các trạm phải ưu tiên sạc xe buýt từ 21 giờ đến 6 giờ sáng, đồng thời tất cả các loại phương tiện xe buýt sử dụng năng lượng điện đều có thể sạc được tại trụ theo chuẩn sạc chung. Doanh nghiệp cũng phải tuân thủ và cam kết cơ chế về giá, phí dịch vụ sử dụng cổng sạc và phần mềm quản lý trên địa bàn. Giá sạc điện cho xe buýt phải bằng hoặc thấp hơn giá công bố trên địa bàn.

Dựa trên giá khởi điểm và diện tích cho thuê, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh dự kiến các bến bãi cho thuê này sẽ thu được khoảng 22 tỷ đồng trong năm đầu tiên; tổng doanh thu 7 năm ước gần 180 tỷ đồng (bao gồm lộ trình tăng giá thuê hàng năm).

Thời gian qua, UBND Thành phố đã giao Sở Xây dựng triển khai xây dựng Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn. Giai đoạn 1 đã hoàn thành dự thảo, với lộ trình đến năm 2030, 100% xe buýt hoạt động trên địa bàn sử dụng điện, năng lượng xanh.

Lộ trình này đồng nghĩa giai đoạn 2025 - 2030, Thành phố sẽ chuyển đổi và đầu tư phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt điện, năng lượng xanh trên toàn hệ thống khoảng 3.011 xe buýt điện (thay thế 1.537 xe hiện hữu và đầu tư 1.474 xe mới). Điều này đòi hỏi hạ tầng trạm sạc điện phải được phát triển đồng bộ.

Cấp thiết đầu tư

Thành phố hiện có 5 trạm sạc cho xe buýt điện, với 56 trụ sạc (lắp đặt tại các bãi đỗ xe buýt của các đơn vị vận hành và đầu tư bằng vốn của doanh nghiệp). Trong đó, Công ty Vinbus có 1 trạm sạc với 8 trụ sạc có công suất từ 120 - 150 kW; Công ty Futa Buslines có 4 trạm với 48 trụ sạc có công suất từ 180 - 240 kW.

Theo ước tính của Sở Xây dựng, mỗi trụ hoạt động bình quân 12 giờ/ngày thì 5 trạm (56 trụ sạc) có khả năng đáp ứng sạc cho hơn 700 xe buýt. Với đoàn 627 xe buýt điện (thời điểm khảo sát nghiên cứu Đề án) thì 5 trạm sạc đủ đáp ứng nhu cầu. Tuy nhiên, nếu tiếp tục phát triển đoàn phương tiện xe buýt điện theo lộ trình của Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông giai đoạn 1, Thành phố cần xây dựng hệ thống hạ tầng trạm sạc đồng bộ với lộ trình chuyển đổi.

Thực tế thời gian gần đây, mạng lưới xe buýt điện của TP. Hồ Chí Minh phát triển khá nhanh. Chỉ trong hơn nửa năm, Futa Buslines và Vinbus đã đưa xe buýt điện vào khai thác ở hàng loạt tuyến. Tháng 8/2025, Futa Buslines đưa vào khai thác 27 tuyến xe buýt thuần điện. Đầu tháng 3 vừa qua, Vinbus đã đưa vào khai thác 9 tuyến xe buýt với 169 phương tiện xe buýt điện.

Các doanh nghiệp này cũng thực hiện chuyển đổi nhiều xe buýt điện trên các tuyến khác thời gian qua. Theo ông Nguyễn Công Nhật, Tổng Giám đốc VinBus, xe buýt điện giúp mang đến cho người dân thêm lựa chọn di chuyển thuận tiện và êm ái, đồng thời đẩy nhanh quá trình “xanh hóa” hệ thống giao thông công cộng thành phố. Điều này cũng góp phần nâng cao hiệu quả vận hành, tiêu chuẩn và chất lượng dịch vụ của hệ thống xe buýt.

Ghi nhận của Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng TP. Hồ Chí Minh từ đầu tháng 3/2026 đến nay, sản lượng hành khách đi metro và xe buýt có xu hướng tăng. Bình quân những ngày gần đây đạt khoảng 340.000 lượt hành khách/ngày, tăng khoảng 35% so với cuối tháng 2/2026 (khoảng 249.000 lượt/ngày) và tăng khoảng 12% so với cùng kỳ năm 2025. Một trong những nguyên nhân là biến động giá nhiên liệu khiến người dân cân nhắc sử dụng phương tiện công cộng nhiều hơn.

Trong giai đoạn biến động giá nhiên liệu như hiện nay, lượng khách đi xe buýt tăng cao và xe buýt điện đã thể hiện được thế mạnh. Hiện nhiều tuyến xe buýt vẫn duy trì giá vé ổn định dù giá nhiên liệu tăng. Thành phố đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ xe buýt, trong đó chuyển đổi đoàn phương tiện sang sử dụng năng lượng xanh là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, mang tính nền tảng cho lộ trình phát triển giao thông bền vững.

Ông Bùi Hòa An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đề ra mục tiêu đến năm 2030, 100% phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng xanh, thân thiện môi trường. Việc chuyển đổi phương tiện sang sử dụng năng lượng sạch, đặc biệt là xe buýt điện được xem bước đi quan trọng, phù hợp với định hướng phát triển đô thị xanh của thành phố.

Nếu một năm trước, đoàn phương tiện có khoảng 25% xe buýt điện thì nay đã đạt 62%, nếu tính riêng tuyến có trợ giá thì đã đạt 65%. Điều này đặt ra sự cấp thiết phát triển hạ tầng sạc cho xe buýt điện. Từ kinh nghiệm quốc tế, các chuyên gia chỉ ra hạ tầng trạm sạc điện là rào cản quan trọng, quyết định tính khả thi của lộ trình chuyển đổi phương tiện sử dụng điện, năng lượng xanh đối với xe buýt nói riêng và phương tiện giao thông đường bộ nói chung.

“Phương thức cho thuê quyền khai thác tài sản thông qua đấu giá được xem là phù hợp để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư trạm sạc. Đề án mang tính cấp thiết không chỉ về mặt hạ tầng mà còn về thể chế thực thi. Đề án góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi giao thông xanh tại TP. Hồ Chí Minh”, đại diện Sở Xây dựng chia sẻ.

Việc tận dụng hạ tầng 19 bến bãi xe buýt để lắp đặt trụ sạc được xem là giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng. Các bến, bãi này vốn đang phục vụ mục đích công cộng bằng xe buýt nhưng chưa khai thác hiệu quả về mặt kinh tế. Cho thuê một phần diện tích để lắp trụ sạc vừa tạo nguồn thu cho Nhà nước, vừa góp phần khai thác hiệu quả tài sản công và khuyến khích “xanh hóa” giao thông công cộng của TP. Hồ Chí Minh.