Trải nghiệm thiên nhiên giữa lòng đô thị Huế

Không chỉ là nơi lưu giữ và trưng bày các giá trị đa dạng sinh học, Bảo tàng Thiên nhiên duyên hải miền Trung (thành phố Huế) đang trở thành không gian giáo dục trải nghiệm hiện đại, góp phần hiện thực hóa chủ trương đổi mới giáo dục, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững.

*Hành trình khám phá thiên nhiên

Một buổi sáng tại Bảo tàng Thiên nhiên duyên hải miền Trung (bảo tàng cấp khu vực, thuộc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế), không khí trở nên rộn ràng hơn thường lệ khi từng đoàn học sinh nối nhau bước vào không gian trưng bày mới. Tiếng trò chuyện háo hức xen lẫn những câu hỏi tò mò vang lên khắp các tầng nhà. Những mẫu vật sống động của các động, thực vật quý hiếm mở ra trước mắt các em một thế giới tự nhiên vừa gần gũi vừa kỳ thú.

Ngay tại khu trưng bày về động vật rừng, em Lê Minh Tú (học sinh Trường quốc tế song ngữ UK Academy Huế) chăm chú quan sát tiêu bản sao la - loài động vật quý hiếm được mệnh danh là “kỳ lân châu Á”. Minh Tú thích thú cho hay, trước đây, em chỉ thấy sao la qua sách hoặc trên mạng nhưng hôm nay được nhìn tận mắt, nghe thuyết minh và quét mã QR để xem thêm thông tin, em cảm thấy rất thú vị. Em hiểu hơn về sự quý hiếm của loài này và tại sao cần phải bảo vệ chúng.

Ở một góc khác, nhóm học sinh tiểu học đang tham gia trò chơi nhận diện các loài sinh vật thủy sinh thông qua hình ảnh và mẫu vật. Em Tôn Nữ Ngọc Diễm, học sinh lớp 3, hào hứng cho hay, em thích nhất là phần chơi trò chơi vì vừa học vừa vui. Em biết thêm nhiều con vật sống dưới nước. Sau buổi này, em sẽ kể lại cho ba mẹ và các bạn.

Em Võ Văn Hoàng Hải, học sinh lớp 7/2 Trường Trung học cơ sở Phong Xuân chia sẻ: “Em thấy chương trình rất bổ ích, đặc biệt là phần trải nghiệm VR. Chương trình giúp em hình dung rõ hơn về các hệ sinh thái và sự đa dạng sinh học. Em nghĩ nếu có thêm nhiều hoạt động như vậy, việc học môn sinh học sẽ thú vị hơn rất nhiều”.

Sau thời gian nâng cấp, Bảo tàng Thiên nhiên duyên hải miền Trung đã chính thức mở cửa trở lại vào đầu năm 2026 với diện mạo hoàn toàn mới. Nằm ngay giữa lòng đô thị thành phố Huế tại số 5 Điềm Phùng Thị, phường Vỹ Dạ, Bảo tàng có vị trí thận lợi để các đoàn trường học tham quan hay khách du lịch dễ dàng ghé thăm sau hành trình khám phá quần thể di tích Cố đô Huế.

Hệ thống trưng bày được tổ chức trên 3 tầng theo tuyến nội dung khoa học, giới thiệu 1.454 mẫu vật tiêu biểu trong tổng số hơn 6.000 mẫu vật hiện có về đa dạng sinh học, địa chất - khoáng sản và tài nguyên thiên nhiên đặc trưng của khu vực duyên hải miền Trung.

Nhiều mẫu vật có giá trị khoa học, quý hiếm như, sao la, hổ Bengal, báo hoa mai, gấu chó… được trưng bày khoa học, tạo ấn tượng mạnh với người xem. Cùng với đó, các bộ sưu tập về hệ sinh thái rừng, sinh vật thủy sinh, cổ sinh - địa chất, mẫu gỗ rừng và các nhóm mẫu vật phản ánh sự phong phú của thiên nhiên miền Trung.

Đặc biệt, không gian trưng bày được thiết kế theo hướng mở, tăng cường tính trực quan và tương tác. Du khách có thể dễ dàng tiếp cận thông tin qua hệ thống bảng thuyết minh sinh động, kết hợp công nghệ quét mã QR để tìm hiểu sâu hơn về từng mẫu vật. Trải nghiệm công nghệ thực tế ảo VR 360 cũng giúp người xem có cái nhìn tổng thể về toàn bộ không gian ba tầng của Bảo tàng, tạo cảm giác như đang tham gia một hành trình khám phá liên tục.

*Không gian trải nghiệm khoa học hàng đầu tại Huế

Ông Dương Văn Sỹ, Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên duyên hải miền Trung cho biết, trong quý I năm 2026, đơn vị đón tiếp 56 đoàn với hơn 8.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm. Đối tượng khách tham quan phần lớn là học sinh các cấp, từ mầm non đến trung học phổ thông. Đây là những con số ấn tượng, khẳng định sức hút mạnh mẽ của không gian trưng bày mới cùng những nỗ lực đột phá trong việc đổi mới phương thức tiếp cận công chúng.

Mặt khác, kết quả còn là minh chứng rõ nét cho vai trò của Bảo tàng trong việc xây dựng một không gian học tập, khám phá thiên nhiên và trải nghiệm khoa học hàng đầu tại thành phố Huế.

Các trường học trên địa bàn thành phố Huế ngày càng chủ động đưa hoạt động tham quan Bảo tàng vào chương trình ngoại khóa, coi đây là một phần quan trọng trong giáo dục toàn diện.

Ngay trong tuần đầu sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, Bảo tàng đã đón hơn 700 học sinh đến tham quan và trải nghiệm. Không chỉ các trường trong thành phố, nhiều cơ sở giáo dục từ các địa phương lân cận cũng đã kết nối, đưa học sinh đến học tập theo chuyên đề.

Cô Lê Thị Thu Hà, giáo viên tiểu học tham gia tổ chức cho học sinh tham quan nhận xét: “Việc học qua trải nghiệm thực tế giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên và hiệu quả hơn nhiều so với chỉ học trong sách vở. Các em được quan sát, tương tác, đặt câu hỏi và tự tìm câu trả lời, từ đó, hình thành tư duy khoa học và tình yêu với thiên nhiên”.

Các chương trình ngoại khóa, trải nghiệm giáo dục tại Bảo tàng được thiết kế theo hướng tích hợp giữa tìm hiểu kiến thức khoa học, quan sát mẫu vật và tham gia các trò chơi tương tác. Thông qua các hoạt động “học mà chơi, chơi mà học”, học sinh hình thành ý thức bảo vệ môi trường và bảo tồn thiên nhiên ngay từ sớm - một trong những mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững.

Sự chuyển mình của Bảo tàng Thiên nhiên duyên hải miền Trung không chỉ là nỗ lực nội tại mà còn phù hợp tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Trong đó, có quan điểm “Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”.

Bên cạnh đó, Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 cũng khuyến khích các thiết chế văn hóa, giáo dục ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động và mở rộng khả năng tiếp cận tri thức cho cộng đồng.

Việc Bảo tàng ứng dụng công nghệ VR, mã QR và xây dựng các nội dung tương tác số chính là bước đi cụ thể hóa các chủ trương này. Đồng thời, hoạt động giáo dục về đa dạng sinh học, bảo tồn thiên nhiên tại Bảo tàng cũng góp phần thực hiện các cam kết của Việt Nam trong bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Theo ông Dương Văn Sỹ, thời gian tới, Bảo tàng tiếp tục đổi mới nội dung trưng bày, đa dạng hóa các chương trình trải nghiệm và tăng cường ứng dụng công nghệ số. Các chuyên đề khám phá thiên nhiên, video trình chiếu, khu vực trải nghiệm khoa học và không gian tương tác sẽ được phát triển nhằm tạo điều kiện để du khách không chỉ xem mà còn hiểu và cảm nhận về thế giới tự nhiên.

Định hướng này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Bảo tàng mà còn làm phong phú thêm hệ sinh thái giáo dục - văn hóa của Huế, đưa nơi đây trở thành điểm đến hấp dẫn cho học tập, nghiên cứu và du lịch trải nghiệm.