Trí tuệ nhân tạo sẽ làm thay đổi hoạt động đường sắt cao tốc

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Quốc, nhà nghiên cứu trưởng tại Viện Nghiên cứu Khoa học Đường sắt Trung Quốc Zhao Hongwei nhận định trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ làm thay đổi hoạt động của hệ thống đường sắt cao tốc Trung Quốc, hệ thống lớn nhất thế giới, khi nước này đẩy nhanh nỗ lực hiện đại hóa mạng lưới đường sắt rộng lớn của mình.

Theo China Daily, bà Zhao Hongwei, cho biết AI có thể giúp cải thiện hoạt động, bảo trì và an toàn của tàu trên toàn mạng lưới. Hệ thống đường sắt của Trung Quốc đang chuyển từ giai đoạn mở rộng nhanh chóng sang phát triển chất lượng cao hơn và các công nghệ như AI sẽ là động lực quan trọng của quá trình chuyển đổi đó.

Theo bà Zhao Hongwei, các cơ quan ngành đường sắt Trung Quốc đã ban hành kế hoạch hành động “Đường sắt AI cộng” để hướng dẫn việc ứng dụng AI trong hoạt động đường sắt thực tế. Sáng kiến này nghiên cứu việc sử dụng AI trong các kịch bản vận tải và sản xuất và một mô hình AI quy mô lớn dành riêng cho đường sắt đã được đưa vào sử dụng thí điểm.

Một ví dụ về việc ứng dụng AI trong ngành đường sắt của nước này là việc sử dụng ngày càng nhiều hệ thống hình ảnh dọc theo đường ray. Camera chụp ảnh chi tiết các đoàn tàu đi qua, sau đó những hình ảnh này có thể được phân tích để xác định các vấn đề tiềm ẩn với các bộ phận chính. AI có thể giúp phát hiện những bất thường sớm hơn và cho phép các kỹ sư phản ứng nhanh hơn.

Các hệ thống AI cũng đang được sử dụng để giám sát điều kiện dọc theo các tuyến đường sắt. Chúng có thể giúp xác định các chướng ngại vật gần đường ray hoặc phát hiện động vật đi vào hành lang đường sắt, cho phép người vận hành giải quyết các rủi ro tiềm ẩn trước khi chúng ảnh hưởng đến hoạt động của tàu.

Bà Zhao Hongwei cho biết các công nghệ thông minh dự kiến sẽ đóng vai trò lớn hơn trong việc điều khiển tàu và quản lý mạng lưới. Trung Quốc đã thử nghiệm vận hành tàu tự động ở tốc độ 350 km/h, và các thế hệ tàu cao tốc tương lai của nước này dự kiến sẽ tích hợp nhiều chức năng thông minh tiên tiến hơn. Bà cho biết các hệ thống này có thể hỗ trợ lái tàu trong việc xác định các vấn đề kỹ thuật, cải thiện hiệu quả năng lượng và hỗ trợ các quyết định vận hành.

Trung Quốc cũng đang đạt tiến bộ trong việc phát triển thế hệ tàu cao tốc tiếp theo. Theo bà Zhao Hongwei, năm 2025, việc thử nghiệm nguyên mẫu tàu cao tốc CR450 tiếp tục được tiến hành, với hiệu suất kỹ thuật đạt mức hàng đầu thế giới.

Nghiên cứu về các công nghệ cơ sở hạ tầng trọng điểm cho đường sắt tốc độ 400 km/h cũng đã được đẩy mạnh trong khi nghiên cứu về công nghệ vận hành tàu tự động đang tiếp tục được thúc đẩy. Bà Zhao Hongwei cho biết mạng lưới đường sắt cao tốc của Trung Quốc là một trong những mạng lưới bận rộn nhất thế giới, với hơn 4.000 tàu cao tốc chạy gần 10.000 chuyến mỗi ngày.

Trong một hệ thống phức tạp như vậy, AI cũng có thể giúp tối ưu hóa lịch trình tàu và nâng cao hiệu quả tổng thể. Các công nghệ thông minh có thể tăng cường hơn nữa công tác quản lý an toàn trên toàn hệ thống đường sắt. Các đoàn tàu và cơ sở hạ tầng đường sắt hiện đại của Trung Quốc được trang bị một lượng lớn cảm biến thu thập dữ liệu vận hành. Bằng cách phân tích dữ liệu này, các kỹ sư có thể hiểu rõ hơn tình trạng của các bộ phận quan trọng và dự đoán các sự cố tiềm tàng.

Điều đó sẽ cho phép xác định rủi ro sớm hơn và cải thiện hơn nữa an toàn của hoạt động đường sắt.

Trung Quốc hiện đang vận hành mạng lưới đường sắt cao tốc lớn nhất thế giới. Theo Tập đoàn Đường sắt quốc gia Trung Quốc, đến cuối năm 2025, chiều dài đường sắt cao tốc của nước này đạt trên 50.000 km, trong khi tổng mạng lưới đường sắt đạt khoảng 165.000 km.

Trong giai đoạn Quy hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), tổng chiều dài đường sắt của Trung Quốc tăng từ 146.300 km lên 165.000 km, tương đương 12,8% trong khi chiều dài đường sắt cao tốc tăng gần 33%, từ 37.900 km lên 50.400 km. Mạng lưới này đã phục vụ 4,26 tỷ lượt hành khách năm 2025, cho thấy quy mô và nhu cầu ngày càng tăng của hệ thống đường sắt Trung Quốc.

Với một mạng lưới rộng lớn và phức tạp như vậy, bà Zhao Hongwei cho rằng các công nghệ thông minh sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả và đảm bảo an toàn vận hành./.