Trúng mùa, được giá: Xuân ấm no của đồng bào Khmer

Dịp Tết Nguyên đán năm nay, nhiều hộ đồng bào Khmer trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đón Xuân mới trong niềm vui trúng mùa, được giá khi các mô hình sản xuất nông nghiệp phát huy hiệu quả, năng suất và giá bán đều tăng so với cùng kỳ năm trước.

Tại xã Song Lộc, Tổ chi hội nghề nghiệp mô hình trồng chanh không hạt có 35 thành viên sản xuất trên tổng diện tích gần 22 ha; trong đó, chủ yếu là đồng bào dân tộc Khmer. Năm nay, thành viên Tổ hợp tác đón Tết rất phấn khởi bởi giá chanh không hạt tăng gấp đôi cùng kỳ năm trước.

Ông Sơn Hải Phong, Tổ trưởng chi hội nghề nghiệp cho biết, do đang vào vụ nghịch nên sản lượng chanh thương phẩm giảm, nguồn cung sụt, trong khi nhu cầu tiêu thụ và xuất khẩu dịp cuối năm tăng cao, kéo theo giá chanh tăng mạnh. Mô hình được triển khai từ cuối năm 2023; toàn bộ sản lượng chanh thương phẩm chủ yếu cung cấp cho Hợp tác xã trồng chanh không hạt Thành Chí, (xã Tân An) để xuất khẩu sang thị trường Hà Lan. Nhờ vậy, đầu ra sản phẩm ổn định, giá  bán luôn cao hơn giá thị trường từ 5.000 đồng/kg trở lên.

Tham gia mô hình, các thành viên được tập huấn kỹ thuật và sản xuất theo quy trình do Hợp tác xã trồng chanh không hạt Thành Chí hướng dẫn, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Từ khâu xử lý ra hoa, bón phân cân đối, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc "4 đúng" đến thu hoạch, sơ tuyển đều thực hiện nghiêm ngặt; nhà vườn ghi chép nhật ký sản xuất, đảm bảo truy xuất nguồn gốc.

Dịp Tết này, Tổ chi hội đã xuất bán hơn 5 tấn chanh không hạt  cho Hợp tác xã Thành Chí với giá từ 35.000-42.000 đồng/kg tùy đợt, cao gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Cùng đó, hầu hết các vườn chanh của tổ đều bước vào giai đoạn cho năng suất ổn định nên sản lượng tăng khoảng 30% so với cùng kỳ năm trước.

Bà Thạch Thị Thụm, ấp Đai Tèn, thành viên Tổ chi hội nghề nghiệp mô hình trồng chanh không hạt xã Song Lộc cho biết, gia đình chuyển đổi 5.000 m2 đất trồng lúa sang trồng chanh được 3 năm. Năm nay, nhờ giá bán và năng suất đều tăng, thu nhập được cải thiện đáng kể. "Giá chanh tăng gấp đôi, lại có đầu ra ổn định nên gia đình yên tâm sản xuất. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận cao hơn nhiều so với trồng lúa trước đây, nhờ đó có điều kiện chuẩn bị Tết đầy đủ hơn", bà Thụm chia sẻ.

Không chỉ chanh không hạt, mô hình trồng dưa lưới của Tổ hợp tác trồng màu công nghệ cao xã Song Lộc cũng ghi nhận vụ sản xuất thuận lợi. Nhờ đầu tư nhà màng, hệ thống tưới tiết kiệm và tuân thủ quy trình kỹ thuật, năng suất dưa lưới tăng khoảng 10% so với năm trước. Giá bán dưa lưới thương phẩm dao động từ 40.000–60.000 đồng/kg, cao hơn khoảng 10.000 đồng/kg so với cùng thời điểm năm trước.

Ông Huỳnh Sa Rây, Tổ trưởng Tổ hợp tác trồng màu công nghệ cao xã Song Lộc cho biết, gia đình bắt đầu trồng dưa lưới từ năm 2019 trong nhà màng trên diện tích 1.000 m2; sau 2 năm ông tiếp tục mở rộng lên 4 nhà màng. Dịp Tết năm nay, 4 nhà màng cho sản lượng trên 10 tấn, với giá bán 60.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, ông đạt lợi nhuận trên 200 triệu đồng. Sức mua dịp Tết tăng mạnh, nhiều thời điểm thương lái đặt hàng trước nhưng nguồn cung không đủ đáp ứng. "Giá bán tăng, đầu ra ổn định nên bà con rất phấn khởi, có thêm điều kiện chăm lo gia đình và chuẩn bị Tết chu đáo hơn", ông Sa Rây cho biết.

Hiện Tổ hợp tác trồng màu công nghệ cao xã Song Lộc có 7 hộ tham gia trồng dưa lưới, sản xuất 4 vụ/năm trên diện tích 1,2 ha; trong đó 11 nhà màng và 1 nhà lưới. Mô hình áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, bón phân và kiểm soát sâu bệnh theo hướng an toàn sinh học. Nhờ tuân thủ chặt chẽ quy trình kỹ thuật từ khâu chọn giống, xử lý, kiểm soát dinh dưỡng, vì vậy trái dưa sinh trưởng tốt, mẫu mã đẹp, chất lượng đảm bảo nên đầu ra thuận lợi. Năng suất bình quân đạt khoảng từ 1,8-2,2 tấn/1.000m2; giá bán thường xuyên duy trì ở mức 40.000–50.000 đồng/kg thời gian qua; các hộ trồng dưa lưới  của Tổ đạt lợi nhuận bình quân từ 40-45 triệu đồng/1.000 m2/vụ.

Ông Sa Rây cho biết thêm, tuy dưa lưới cho lợi nhuận cao nhưng do vốn đầu tư ban đầu khá lớn, khoảng 400 triệu đồng/nhà màng và 70 triệu đồng/nhà lưới với diện tích 1.000m2, đồng thời đòi hỏi kỹ thuật trồng cao nên nông dân trên địa bàn chưa mạnh dạn tham gia mô hình.

Theo Chủ tịch UBND xã Song Lộc Ngô Hồng Thanh, xã có hơn 42.600 nhân khẩu; trong đó đồng bào dân tộc Khmer chiếm khoảng 52%, nguồn thu nhập chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp.

Thực hiện chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích đất lúa kém hiệu quả, thời gian qua địa phương tích cực vận động người dân chuyển sang trồng  cây ăn trái, rau màu và các loại cây có giá trị kinh tế cao. Đến nay, xã đã hình thành một số mô hình sản xuất trọng điểm như chanh không hạt, dưa lưới công nghệ cao, dừa và một số loại cây ăn trái khác, bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt.

Các mô hình này không chỉ nâng cao giá trị sản xuất trên cùng đơn vị diện tích mà còn tạo việc làm, tăng thu nhập cho người dân, nhất là hộ đồng bào Khmer. Việc phát triển các tổ hợp tác, liên kết sản xuất – tiêu thụ giúp đồng bào tiếp cận tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm, góp phần giảm nghèo bền vững và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Năm nay, xã dự kiến tiếp tục chuyển đổi khoảng 20 ha đất lúa kém hiệu quả sang trồng dừa, cây ăn trái và các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Địa phương sẽ tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, xây dựng và nhân rộng các mô hình hiệu quả; đồng thời phối hợp hỗ trợ cây giống, tạo điều kiện để người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi, từng bước phát triển sản xuất bền vững.

Tỉnh Vĩnh Long hiện có hơn 353.000 đồng bào Khmer, chiếm trên 8,4% dân số toàn tỉnh, sinh sống chủ yếu ở khu vực nông thôn và gắn bó với sản xuất nông nghiệp. Nhờ thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa kém hiệu quả, đời sống kinh tế của nhiều hộ đồng bào Khmer từng bước được cải thiện, hộ nghèo giảm mạnh từng năm.

Những chuyển biến tích cực trong sản xuất nông nghiệp đang tạo diện mạo mới cho vùng đồng bào Khmer tỉnh Vĩnh Long. Từ hiệu quả của các mô hình liên kết và ứng dụng kỹ thuật, nhiều hộ gia đình đã có nền tảng kinh tế ổn định hơn, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống. Đồng bào Khmer Vĩnh Long đón Xuân mới với niềm tin vào một năm sản xuất thuận lợi, bền vững và phát triển.