Trung Quốc thay thế OPEC+ trong vai trò chi phối giá dầu

Trước đây, các nhà sản xuất như Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các nước đồng minh, nhóm OPEC+, chủ yếu quyết định giá cả thông qua việc điều chỉnh sản lượng. Tuy nhiên, trong năm 2025, Trung Quốc đã sử dụng vị thế là nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới để thiết lập mức giá sàn và giá trần khi tăng hoặc giảm khối lượng dự trữ.

Các đợt cắt giảm sản lượng vào năm 2022 của OPEC+ đã kéo giá dầu lên. Đà tăng yếu đi khi nhóm này bắt đầu đảo ngược chiến lược cắt giảm sản lượng vào tháng 4/2025. Khi đối mặt với nguy cơ dư cung như hiện nay, OPEC+ đã quyết định giữ nguyên sản lượng trong quý I/2026.

Trong năm 2026, những động thái của Trung Quốc hiện là ẩn số lớn nhất trên thị trường dầu thô. Các bên tham gia khác có khả năng sẽ điều chỉnh chiến lược để ứng phó với động thái của nước này.

Trung Quốc không công bố số liệu về dự trữ dầu thô chiến lược hay thương mại, khiến việc xác định lượng dầu được đưa vào kho dự trữ và được sử dụng cũng như những chính sách sẽ được thực hiện sau đó gặp khó khăn. Điều rõ ràng trong năm nay là Trung Quốc sẽ nhập khẩu lượng dầu thô vượt nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu các sản phẩm lọc dầu. Các ước tính được đưa ra bằng cách lấy tổng lượng dầu thô có sẵn từ nhập khẩu và sản lượng trong nước trừ sản lượng lọc dầu.

Trong 11 tháng năm nay, lượng dầu dư thừa là khoảng 980.000 thùng/ngày, do nhập khẩu và sản lượng trong nước đạt tổng 15,8 triệu thùng/ngày, trong khi các nhà máy lọc dầu xử lý 14,82 triệu thùng/ngày.

Có mối tương quan giữa lượng dư cung và giá dầu. Trung Quốc dư cung nhiều hơn khi giá giảm và ngược lại. Trong tháng 9/2025, dư cung giảm xuống 570.000 thùng/ngày, sau khi đạt mức 1,1 triệu thùng/ngày trong tháng 8/2025. Lô dầu giao vào tháng 9 vừa qua chủ yếu theo hợp đồng ký vào thời điểm diễn ra xung đột Israel-Iran vào tháng 6/2025, khi giá dầu thô tăng.

Giá dầu Brent kỳ hạn tăng vọt lên mức cao nhất trong 6 tháng là 81,4 USD/thùng vào ngày 23/6. Khi giá giảm sau đó, Trung Quốc đã tiếp tục nhập vào vượt nhu cầu, với lượng dư thừa là 1,88 triệu thùng/ngày vào tháng 11/2025, mức cao nhất kể từ tháng 4/2025 và tăng so với 690.000 thùng/ngày vào tháng 10/2025.

Hoạt động dự trữ của Trung Quốc có thể được cho là yếu tố chính khiến giá dầu thô kẹt trong biên độ hẹp trong nửa cuối năm nay, với giá dầu Brent dao động quanh mức 65 USD/thùng. Vấn đề chủ chốt của năm 2026 là liệu Trung Quốc có tiếp tục nhập vượt nhu cầu khi giá giảm, từ đó thiết lập mức giá sàn, hay không.

Nhiều ước tính được đưa ra về lượng dầu thô mà Trung Quốc dự trữ, từ khoảng 1 tỷ thùng cho đến 1,4 tỷ thùng. Nếu giả định là nước này cần nhập khẩu lượng dầu đủ cho nhu cầu trong 90 ngày sử dụng, với khoảng 11 triệu thùng/ngày, con số sẽ là 1 tỷ thùng. Nếu ít nhất 700 triệu thùng có thể là dự trữ thương mại, dự trữ chiến lược sẽ tiệm cận mức 500 triệu thùng.

Rõ ràng là Trung Quốc rất có thể sử dụng việc điều tiết lượng dầu dự trữ như một cơ chế về giá. Do lượng dầu nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc khoảng 10 triệu thùng/ngày, chiếm 25% tổng lượng nhập khẩu của toàn cầu, các chính sách của nước này hiện là yếu tố quan trọng nhất trên các thị trường dầu mỏ.