Nơi tiềm năng điện gió khổng lồ 58.000 GW vẫn bị bỏ ngỏ

Ảnh minh họa: TTXVN phát

Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, mặc dù sở hữu tiềm năng năng lượng gió trên bờ lên tới khoảng 58.000 GW, châu Phi hiện mới chỉ khai thác chưa tới 0,02% công suất này. Sự thiếu hụt về hạ tầng lưới điện và những rào cản tài chính đang kìm hãm nỗ lực hiện thực hóa nguồn tài nguyên vô giá này.

Báo cáo "Hiện trạng điện gió tại châu Phi" mới nhất của Hội đồng Năng lượng gió toàn cầu (GWEC) dự báo công suất điện gió lắp đặt của lục địa này sẽ tăng 25% vào cuối năm 2025, đạt 11,1 GW so với mức dưới 9 GW của năm 2023. Để biến các dự án tiềm năng thành tài sản hoạt động, báo cáo nhấn mạnh sự cần thiết phải mở rộng các hợp đồng mua bán điện (PPA) doanh nghiệp, nâng cấp hạ tầng lưới điện, huy động nguồn vốn nội địa kết hợp với tài trợ phát triển, và sự đồng bộ trong các chính sách công.

Hiện tại, Nam Phi (4,2 GW), Ai Cập (3,2 GW) và Maroc (2,2 GW) đang thống trị ngành điện gió khu vực khi chiếm tới hơn 85% tổng công suất lắp đặt của toàn châu Phi. Nhóm bám đuổi phía sau gồm Ethiopia, Kenya, Tunisia, Senegal và Mauritania đạt mức 0,1 - 0,8 GW. Đáng chú ý, các quốc gia có tài nguyên kỹ thuật lớn nhất như Algeria, Libya và Sudan lại mới chỉ xây dựng được chưa tới 200 MW. GWEC chỉ ra rằng nguyên nhân kìm hãm không nằm ở sức gió, mà ở sự thiếu vắng các cơ chế bao tiêu sản lượng khả thi, quy trình đấu thầu, thu mua có thể dự báo và lưới điện đủ năng lực truyền tải.

Một tín hiệu tích cực là các định chế tài chính nội địa đang tham gia sâu hơn vào các dự án. Tại Nam Phi, các ngân hàng và quỹ hưu trí như Standard Bank, Absa, Nedbank, Rand Merchant Bank, Tập đoàn Đầu tư Công (PIC) và Quỹ IDEAS của Old Mutual hiện đang tài trợ cho hầu hết các dự án điện gió mới bằng nội tệ, giúp gỡ bỏ rào cản khan hiếm ngoại tệ.

Tương tự, Quỹ Tiền gửi và Quản lý (CDG) của Maroc hay Ngân hàng Đầu tư quốc gia của Ai Cập cũng đang rót vốn vào các dự án quy mô.

Phát biểu tại một hội nghị ở Cape Town mới đây, bà Juliana Kainga, Giám đốc phụ trách điện gió châu Phi của GWEC, cho biết khu vực này đang có 259 dự án trong quy hoạch với tổng công suất 186 GW, trải dài từ Mauritania, Nam Algeria, Trung Sudan cho đến Tanzania, Zambia, Madagascar, Cameroon và Angola. Dự kiến đến năm 2035, công suất lắp đặt toàn châu lục sẽ đạt từ 30-50 GW, trong đó riêng Nam Phi vượt 15 GW.

Bên cạnh đó, xu hướng kết hợp các tổ hợp điện lai (hybrid) bao gồm điện gió, điện Mặt Trời và lưu trữ pin đang dần thay thế các trang trại điện gió đơn lẻ, điển hình là dự án First Quantum 430 MW tại Zambia. Các chuyên gia dự báo đến năm 2030, hầu hết các dự án điện gió mới có công suất trên 100 MW tại châu Phi sẽ mặc định áp dụng mô hình này nhằm giảm chi phí truyền tải và tối ưu hóa hiệu suất sử dụng lưới điện.