Từ "được mùa mất giá” đến làm nông theo nhu cầu thị trường

Những năm gần đây, việc nhiều thanh niên “bỏ phố về quê” không còn là khái niệm xa lạ. Tại “thủ phủ” cây giống và hoa kiểng Vĩnh Long, làn sóng này đang tạo nên diện mạo mới mang tính chuyên nghiệp, khoa học hơn và dẫn dắt thị trường. Với kiến thức chuyên môn, tư duy khoa học, những người trẻ điển hình như Nguyễn Văn Phúc, xã Vĩnh Thành đã tạo luồng gió mới về làm nông nghiệp hiện đại tại địa phương.

Tốt nghiệp đại học tại Tp. Hồ Chí Minh, sau nhiều năm chưa tìm được hướng đi hiệu quả trong phát triển kinh tế, anh Nguyễn Văn Phúc mạnh dạn trở về quê để gắn bó mảnh vườn của gia đình chuyên sản xuất cây giống, hoa  kiểng. Đây là nghề truyền thống hơn 20 năm của ba mẹ anh Phúc đã gắn bó. Anh Phúc chia sẻ, với kiến thức chuyên ngành công nghệ sinh học nên anh ấp ủ niềm mong muốn được áp dụng vào thực tiễn để phát triển ngành nghề truyền thống của gia đình và cả địa phương.

Vợ anh Phúc, chị Nguyễn Ngọc Yến, cùng đồng hành với anh trên hành trình khởi nghiệp; cả hai đều tốt nghiệp đại học ngành Công nghệ sinh học. Sau nhiều trăn trở về việc làm và hướng phát triển kinh tế bền vững cho tương lai, vợ chồng anh quyết định trở về quê lập nghiệp với nghề trồng cây kiểng vạn niên tùng. Vận dụng kiến thức chuyên môn và tiếp cận các tiến bộ khoa học – kỹ thuật, anh Phúc đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, ứng dụng kỹ thuật ươm, ghép cây, xây dựng hệ thống nhà lưới, tưới tự động và mở rộng tiêu thụ qua các kênh thương mại điện tử.

Anh Phúc cho hay, Vạn niên tùng là cây cảnh phong thủy  có dáng đẹp, sống hàng trăm năm, biểu trưng cho sự trường tồn nên có rất nhiều người ưa thích . Hiện vườn sản xuất giống của anh Phúc rộng hơn 10.000 m2, mỗi năm cũng ứng cho thị trường hơn 50.000 cây giống. Với hơn 30 loại giống tùng khác nhau, được sưu tầm ở nhiều nước trên thế giới; trong đó có nhiều giống tùng đột biến như  cẩm thạch, kim cương đỏ, kim cương nữ hoàng, vàng tài lộc, vàng ngọc, la hán, tuyết tùng… với giá bán từ vài chục nghìn đến hàng triệu đồng/cây giống.

Theo anh Phúc, so với cách làm truyền thống, hiện nghề sản xuất cây giống đã phát triển nhiều nhờ ứng dụng khoa học - công nghệ vào sản xuất. Việc ứng dụng cách giâm chiết cành mới cho ra sản lượng, chất lượng cây giống đạt hiệu quả hơn 95%. Bên cạnh đó, đầu tư hệ thống tưới tự động tiết kiệm nước trong mùa hạn mặn, giúp tiết kiệm chi phí sản xuất tăng lợi nhuận. Cùng đó, tiêu thụ hàng hóa đạt hiệu quả hơn nhờ ứng dụng công nghệ giới thiệu, bán hàng thông qua các kênh thương mại điện tử, kênh phát trực tiếp để bán hàng, khách hàng biết đến sản phẩm đặt hàng nhiều hơn, tiêu thụ hàng hóa được thuận lợi hơn so với việc chỉ ngồi chờ thương lái đến mua.

Anh Lê Hồng Ánh, chủ cơ sở vườn kiểng Ánh Cái Mơn (xã Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long) cho hay, sau khi tốt nghiệp đại học cũng tìm việc tại các thành phố lớn. Tuy nhiên, nhận thấy về quê để an cư phát triển  nghề sản xuất hoa kiểng bonsai truyền thống của gia đình nên anh quyết định về với quê nhà. Hiện cơ sở của Lê Hồng Ánh có dội ngũ Livestream 8 -10 người làm mỗi ngày. Anh Ánh cho hay, thông qua các kênh bán hàng trực tuyến khách hàng sẽ được trực tiếp mua sản phẩm không qua trung gian, khi đó giá sản phẩm giảm, sản phẩm đạt chất lượng theo yêu cầu khách hàng mong muốn. Từ sự am hiểu về công nghệ, Lê Hồng Ánh tạo ra kênh tiêu thụ sản phẩm mới cho người nông dân tại địa phương. Bằng hình thức này, các sản phẩm được nhiều người biết đến, sản lượng tiêu thụ tăng lên, giá trị sản phẩm tăng cao, từ đó mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho người nông dân.

Tốt nghiệp đại học chuyên ngành Tài chính, sau 6 năm bám trụ làm việc tại Tp. Hồ Chí Minh, năm 2019, anh Huỳnh Văn Tâm (sinh năm 1987, xã Phú Phụng, tỉnh Vĩnh Long) quyết định về quê khởi nghiệp với nghề truyền thống sản xuất cây giống và trồng cây ăn quả của gia đình. Anh Tâm chia sẻ, nhận thấy nông dân ở địa phương sản xuất cây giống rất nhiều nhưng việc tìm đầu ra khó khăn do chủ yếu qua thương lái hay các mối truyền thống. Vì vậy, anh Tâm đứng ra làm đầu mối liên kết với nông dân sản xuất cây giống để quảng bá, bán sản phẩm ra thị trường, giúp tiêu thụ cây giống dễ dàng hơn thông qua các kênh trực tuyến so bán hàng truyền thống.

Bên cạnh đó, anh Tâm tập trung sản xuất các loại cây giống như ổi, mít, tắc (quất), chanh, mận, sầu riêng, chôm chôm... mỗi năm cho ra thị trường hơn 20 nghìn sản phẩm cây giống các loại; trong đó, tắc không hạt đang được thị trường ưa chuộng, cho nên anh Tâm vừa sản xuất cây giống vừa dự định trồng bán quả ra các chợ truyền thống, quán ăn, siêu thị…Anh Tâm cho hay, tắc không hạt là giống đột biến được người dân nhân giống thời gian gần đây. "Tôi dự định mở rộng diện tích chuyên trồng tắc không hạt để bán quả, đồng thời nghiên cứu cách chế biến sâu sản phẩm từ quả tắc như: tắc xí muội, mứt tắc, nước cốt tắc… để nâng cao giá trị sản phẩm, tăng lợi nhuận", anh Tâm chia sẻ.

Theo anh Tâm, trước đây nông dân chỉ sản xuất ra sản phẩm còn chuyện tiêu thụ sản phẩm điều do thương lái. Do đó, vấn đề “được mùa, mất giá” cứ quanh quẩn. Hiện nay, ngoài việc ứng dụng khoa học-công nghệ trong sản xuất để nâng cao chất lượng sản phẩm còn phải tính đến nhu cầu thị trường, bán hàng qua nhiều kênh để tiêu thụ sản phẩm. Sắp tới, anh Tâm tổ chức liên kết với nông dân để xây dựng chuỗi giá trị hoàn chỉnh nhằm hướng đến phát triển nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, gần đây, nhiều người trẻ tốt nghiệp đại học trở về quê đã ứng dụng khoa học-công nghệ để phát triển nghề sản xuất cây giống theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng sản phẩm. Với nền tảng tri thức vững chắc, thế hệ thanh niên này có khả năng thích ứng rất nhanh. Các thanh niên trẻ biết cách sử dụng các ứng dụng dự báo thời tiết, lắp đặt hệ thống lọc mặn hiện đại và tìm kiếm các nguồn phân bón hữu cơ thay thế để giảm chi phí sản xuất. Quan trọng hơn hết, họ có sự nhạy bén với các xu hướng tiêu dùng xanh, bền vững của thế giới.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lâm Văn Tân, tỉnh đã có nhiều chính sách hỗ trợ kịp thời cho thanh niên khởi nghiệp nông nghiệp như ưu đãi lãi suất vay vốn, tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao công nghệ và hỗ trợ xây dựng thương hiệu OCOP. Đây chính là bệ phóng quan trọng để những khát vọng xanh bay cao hơn.

Cùng đó, ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đã có nhiều bước tiến quan trọng trong ứng dụng công nghệ số và công nghệ thông minh nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất, góp phần thay đổi tư duy của nông dân từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa; từ kinh nghiệm sang khoa học-công nghệ; từ “làm trước bán sau” sang “làm theo nhu cầu thị trường”.

Tỉnh Vĩnh Long sẽ tập trung hướng dẫn nông dân sử dụng máy móc, thiết bị thông minh, ứng dụng quản lý mùa vụ, nhật ký điện tử; tổ chức các lớp dạy về thương mại điện tử, cách bán hàng qua sàn nông sản, Zalo, Facebook, TikTok; khuyến khích thanh niên nông thôn trở thành “hạt nhân số” hỗ trợ cộng đồng. Đồng thời, tỉnh có chính sách hỗ trợ nông dân vay vốn ưu đãi, hỗ trợ đầu tư ứng dụng công nghệ thông minh trong nông nghiệp để nông dân mạnh dạn đầu tư công nghệ sản xuất, phát triển bền vũng hiệu quả hơn.