Từ ruộng vườn truyền thống đến nông nghiệp số ở Vĩnh Long

Trong tiến trình vươn mình của kỷ nguyên mới, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số  quốc gia đã thực sự trở thành "đòn bẩy" đánh thức tiềm năng to lớn của nền nông nghiệp Vĩnh Long. Nông dân Vĩnh Long có bước chuyển biến mạnh mẽ bằng việc đưa khoa học, ứng dụng công nghệ vào quy trình sản xuất giúp tăng giá trị, chất lượng nông sản. Từ quy trình sản xuất cây, con giống đến canh tác từng bước được hiện đại hóa tạo nên một nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững.

Mạnh dạn làm mới, xóa cũ

Vùng đất ven biển xã Tân Thủy (Vĩnh Long) thường xuyên bị ảnh hưởng gió biển, sương muối, thiếu nước ngọt sản xuất vào mùa khô... Trước ảnh hưởng biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt vẫn không làm khó được nông dân Nguyễn Văn Hùng nơi đây. Ông Nguyễn Văn Hùng đã tìm tòi học hỏi, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, công nghệ cao trong sản xuất để đưa về vùng quê biển nghèo khó cơ hội đi lên làm giàu.

Ông Hùng cho biết, trước đây diện tích đất gia đình canh tác mỗi năm chỉ được 1 vụ trồng hoa màu, do vùng ven biển các loại cây trồng khác đạt năng suất thấp, không phù hợp với vùng đất phèn mặn ở đây. Để thay đổi sản xuất, ông Hùng tự học hỏi các nơi khác có khí hậu thổ nhưỡng tương đồng.

Cùng đó, ông Hùng tìm hiểu trên mạng xã hội, các bài viết về ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất. Nhận thấy các nơi có nhiều mô hình trồng cây trong nhà kính, nhà màng  hiệu quả, ông Hùng tìm hiểu học hỏi và thấy phù hợp điều kiện tại địa phương nên đã xây dựng khu vực trồng dưa lưới với diện tích hơn 750m2, tổng kinh phí khoảng 500 triệu đồng. Ngoài ra, để chủ động nguồn nước ngọt cho sản xuất quanh năm, ông Hùng còn xây dựng hồ chứa nước, nguồn nước ngọt thu từ máy nhà kính vào mùa mưa  được trữ lại để sử dụng  cho mùa khô.

Ông Hùng cho hay, xây dựng nhà kính để trồng tránh được gió biển, sương muối, cây sinh trưởng tốt, thêm nữa côn trùng, sâu bệnh hại không ảnh hưởng đến cây trồng, giảm được chi phí trong sản xuất. Tất cả hệ thống tưới được vận hành tự động hóa để  tiết kiệm nước tưới và nhân công chăm sóc. Mỗi năm ông Hùng sản xuất được 4 vụ, lợi nhuận thu về từ 200 - 300 triệu đồng. Ông Hùng chia sẻ, nhờ ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh tế gia đình thu nhập cao hơn, quan trọng là cách làm mới này thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu khu vực ven biển. Hiện ông Hùng tiếp tục chuẩn bị mở rộng thêm nhà kính để tăng diện tích sản xuất, phát triển bền vững trong thời gian tới.

Tại vùng sản xuất cây giống trọng điểm xã Chợ Lách (tỉnh Vĩnh Long), nhiều nông dân, đơn vị đã bắt đầu mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ để giúp nâng cao chất lượng; trong đó, nghề sản xuất cây giống truyền thống hơn trăm năm của người dân đã chuyển dần từ ghép, chiết cành chuyển sang cấy phôi, cấy mô mang lại hiệu quả cao.

Ông Nguyễn Văn Sinh, Giám đốc Công nghệ (Công ty Trách nhiệm hữu hạn Công nghệ sinh học ViGen), xã Chợ Lách cho biết, để cung ứng giống cho người dân sản xuất cây giống, hoa cây cảnh trong khu vực, công ty đã đầu tư máy móc, thiết bị sản xuất cây giống công nghệ cao bằng phương pháp cấy mô để cung ứng cho bà con.

Ưu điểm của phương pháp này giúp cho cây giống có chất lượng đồng đều, sản lượng lớn. Cây giống nuôi cấy mô có tỷ lệ sống cao, phát triển nhanh, giúp rút ngắn thời gian sinh trưởng, từ đó giảm chi phí đầu vào cho nông dân và tăng năng suất trên mỗi đơn vị diện tích. Trung bình mỗi năm công ty  cho ra thị trường hơn 10 triệu cây giống và hoa cây cảnh các loại bằng việc ứng dụng cấy mô với các loại cây giống chủ lực như: mai vàng, cúc mâm xôi, sống đời, tùng kim cương, chuối, kiểng lá, các loại lan...

Theo ông Trần Hữu Nghị, Phó Chủ tịch UBND xã Chợ Lách, hiện nay nông dân trên địa bàn từng bước ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nên tăng chất lượng, năng xuất và hiệu quả kinh tế. Các hộ dân trồng hoa sử dụng các loại giống nuôi cấy mô đạt hiệu quả, sản xuất đạt chất lượng đồng loạt, cung ứng theo nhu cầu thị trường. Bên cạnh đó, hộ dân ứng dụng thương mại điện tử trong tiêu thụ sản phẩm, cây giống, hoa cây cảnh được tiêu thụ quanh năm thông qua các sàn thương mại điện tử, bán hàng trực tuyến, giúp nông dân tiếp cận thị trường trực tiếp đến người tiêu dùng, không qua thương lái giảm bớt giai đoạn trung gian, tăng thu nhập cho hộ nông dân.

Hiện, địa phương thành lập các tổ chuyển đổi số cộng đồng tại các ấp, khi đó tổ chuyển đổi số công đồng sẽ hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ mới hoặc học hỏi cách tiêu thụ hàng hóa trên sàn thương mại điện tử, kết nối thị trường giúp nông dân chủ động tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm, sản xuất sản phẩm theo nhu cầu, giúp nông dân sản xuất ổn định bền vững hơn.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ

Triển khai thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, tỉnh Vĩnh Long xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng. Đến nay, tỉnh đã quản lý và triển khai 373 nhiệm vụ khoa học và công nghệ; trong đó, có 86 nhiệm vụ cấp cơ sở, 270 nhiệm vụ cấp tỉnh và 17 nhiệm vụ cấp quốc gia. Các nhiệm vụ tập trung vào những lĩnh vực thế mạnh của địa phương như nông nghiệp công nghệ cao, chế biến nông sản, thủy sản, bảo quản sau thu hoạch, y tế, giáo dục và quản lý nhà nước.

Qua các dự án nghiên cứu, có 15 giống mới được hình thành, 299 mô hình ứng dụng khoa học-kỹ thuật được xây dựng. Phần lớn kết quả nghiên cứu đã được chuyển giao, ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của các sản phẩm chủ lực. Đặc biệt, tỉnh đã xác lập 11 chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm đặc trưng; 1.124 tổ chức, cá nhân được cấp phép sử dụng quyền sở hữu trí tuệ, tạo nền tảng quan trọng cho xây dựng thương hiệu và phát triển chuỗi giá trị bền vững.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lâm Văn Tân cho biết, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã được  tỉnh triển khai kịp thời, sâu rộng, lan tỏa mạnh mẽ trong toàn xã hội hất là trong nông dân. Từ đó, ngày càng xuất hiện nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo, phục vụ ngày càng tốt hơn  cho nông dân áp dụng chuyển đổi, như nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao, sử dụng giống nuôi cấy mô, trồng cây trong nhà màng, nhà kính....

Ông Lâm Văn Tân cho rằng, việc ứng dụng khoa học, công nghệ trong nông nghiệp giúp nông dân giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất, chất lượng và trở thành “đòn bẩy” giúp nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long phát triển bền vững. Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đã có nhiều bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ số và ứng dụng công nghệ thông minh nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất. Nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đã ứng dụng công nghệ số trong sản xuất như sử dụng hệ thống quan trắc nước, không khí, hệ thống giám sát côn trùng thông minh, cảm biến IoT được triển khai trong trồng trọt

Mặt khác, thông qua các chương trình chuyển đổi số tại địa phương, nông dân trong tỉnh đã tiếp cận ứng dụng nên tảng mạng xã hội, sản thương mai điện tử để bán hàng trực tiếp như: Facebook, TikTok, Zalo, Youtube...mang lại hiệu quả thiết thực. Qua đó, giúp nông dân có nhiều kênh tiêu thụ hàng hóa so với trước đây, lợi nhuận vì vậy cũng tăng cao hơn so với bán hàng qua thương lái. Địa phương đã phối hợp với các ngành tổ chức nhiều đợt tập huấn để người dân tiếp cận, sử dụng các phương thức tiêu thụ nông sản thông qua thương mại điện tử , góp phần  phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.