Ứng dụng AI, GPS trong giám sát, Hải quan khu vực III hướng tới hải quan thông minh

Nhằm tạo đột phá trong quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, doanh nghiệp, Chi cục Hải quan khu vực III đã và đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tích cực chuyển đổi số, hiện đại hóa hải quan.

* Đột phá chuyển đổi số

Theo Chi cục phó Chi cục Hải quan khu vực III Trương Bình An, Chi cục đã đẩy mạnh cải cách, phát triển ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong thực hiện nhiệm vụ; trong đó, nổi bật là việc mở rộng ứng dụng seal định vị GPS, đồng thời chú trọng triển khai công tác giám sát tự động bằng camera. Đây là những giải pháp quyết liệt, đồng bộ nhằm chuyển từ phương thức giám sát thủ công sang giám sát tự động bằng phương tiện kỹ thuật hiện đại.

Bên cạnh đó, Chi cục đã chủ động triển khai sớm hệ thống điều hành tập trung CCES; chủ động nghiên cứu triển khai các phần mềm ứng dụng hỗ trợ nghiệp vụ như tra cứu chính sách quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu; quản lý kho tang vật; phần mềm chấm công…

Đặc biệt, khi toàn ngành triển khai chức năng phân công kiểm tra hồ sơ tự động trên hệ thống VNACCS, Chi cục đã nghiên cứu triển khai hệ thống hỗ trợ doanh nghiệp và người khai hải quan tra cứu thông tin liên quan tờ khai hải quan, hồ sơ dịch vụ công trực tuyến trên nhiều nền tảng nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, hạn chế tối đa việc dịch vụ làm thủ tục đến cơ quan hải quan hoặc gọi điện thoại cho công chức hải quan để hỏi về tình trạng tờ khai.

Chi cục tiếp tục áp dụng và cải tiến mục tiêu 5E là E-Declaration (khai báo điện tử), E-payment (thanh toán điện tử), E-C/O (chứng nhận xuất xứ điện tử), E-Permit (giấy phép điện tử), E-Manifest (bản khai điện tử); 100% thu ngân sách bằng phương thức điện tử, phân công tờ khai tự động trên VNACCS/VCIS… Chỉ tính riêng năm 2025, Chi cục đã đầu tư, mua mới 409 máy tính, 81 máy in, 07 máy chủ, 02 thiết bị Core switch, 18 máy tính bảng, 20 màn hình và 10 CPU phục vụ công tác giám sát hải quan.

Chi cục Hải quan khu vực III cũng duy trì, đảm bảo việc vận hành ổn định hệ thống thông quan điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin và dịch vụ công trực tuyến, kết nối cổng dịch vụ công quốc gia trong giải quyết thủ tục hải quan cho người dân, doanh nghiệp.

Hải quan khu vực III cũng triển khai, nhân rộng việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) viết phần mềm tự động rà soát, xác định các tờ khai, dòng hàng áp dụng mức thuế suất thuế giá trị gia tăng 8% hoặc 10% không đúng quy định; ứng dụng công nghệ số hỗ trợ công chức hải quan tra cứu và cập nhật chính sách quản lý xuất nhập khẩu. Đồng thời, ứng dụng công nghệ thông tin trong tự động so sánh đối chiếu, kiểm soát trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu bằng ứng dụng phần mềm; hệ thống hỗ trợ tra cứu tờ khai tự động, đa nền tảng (Zalo – Telegram – Web), tự động truy xuất và cung cấp các thông tin liên quan đến tờ khai hải quan…

Nhờ vào việc áp dụng hệ thống tự động hóa và các quy trình điện tử, chỉ tính riêng trong năm 2025, Chi cục Hải quan khu vực III đã làm thủ tục hải quan đối với 2,65 triệu tờ khai (tăng 17%) của 32.632 doanh nghiệp (tăng 7,1% so với cùng kỳ năm 2024); thực hiện thủ tục giám sát hải quan đối với 11.524 lượt phương tiện, 224.092 lượt thuyền viên xuất nhập cảnh qua cảng Hải Phòng; giám sát 1.282 lượt tàu bay xuất, nhập cảnh cùng 163.909 lượt hành khách làm thủ tục qua Cảng Hàng không quốc tế Cát Bi.

Bên cạnh đó, việc khai thác dữ liệu từ hồ sơ hải quan điện tử, tờ khai xuất nhập khẩu và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp đang được Hải quan khu vực III sử dụng hiệu quả để định hướng kiểm tra có trọng điểm. Chỉ tính riêng năm 2025, Hải quan khu vực III đã tiến hành soi chiếu 10.644 container; phát hiện nghi vấn 387 container, từ đó phát hiện 67 container vi phạm.

Lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực III chia sẻ, chuyển đổi số không chỉ giúp giảm tỷ lệ kiểm tra thủ công, mà còn nâng cao năng lực dự báo, giám sát, phòng chống gian lận thương mại, trong khi vẫn đảm bảo thông quan nhanh, an toàn, thông suốt.

* Hướng tới hải quan thông minh

Chi cục Hải quan khu vực III đang tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa hải quan; triển khai các đề án, giải pháp cụ thể phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, nâng cao hiệu suất, hiệu quả triển khai nhiệm vụ.

Theo đó, Hải quan khu vực III tiếp tục tập trung nguồn lực tối đa cho các giải pháp đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số nhằm đổi mới toàn diện quản lý nhà nước về hải quan theo hướng “3 công khai” (mục tiêu, tiến độ, kết quả). Chi cục cũng chủ động nghiên cứu chính sách từ sớm, rà soát hệ thống hóa tác động, hiệu quả triển khai, kiến nghị cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ, ban hành mới theo hướng giảm 30% thủ tục hành chính, thời gian thực hiện thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ.

Chi cục rà soát toàn bộ các thủ tục hải quan liên quan đến quản lý chuyên ngành hàng hóa xuất nhập khẩu chưa thực hiện cơ chế một cửa quốc gia để tổ chức làm việc với các đơn vị liên quan thống nhất một số nội dung thực hiện Chuyển đổi số hoạt động quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Đồng thời, kiến nghị Cục Hải quan, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành tích cực tham gia cơ chế một cửa quốc gia đối với các thủ tục liên quan đến hàng hóa xuất nhập khẩu chưa thực hiện theo cơ chế một cửa quốc gia.

Chi cục cũng đã xây dựng Đề án thông quan tập trung; xây dựng kế hoạch cụ thể để sẵn sàng triển khai thí điểm mô hình này theo yêu cầu của Cục Hải quan. Khi được triển khai, mô hình giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí cho doanh nghiệp, tăng cường tính minh bạch, giảm tiêu cực, đồng thời tối ưu hóa nguồn nhân lực và quản lý hải quan hiện đại.

Ông Trần Mạnh Cường, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực III cho biết, năm 2026, Chi cục triển khai thông quan tập trung gắn với việc phân công lại địa bàn và tái cơ cấu tổ chức bộ máy theo hướng tinh - gọn - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả. Hải quan khu vực III tiếp tục hiện đại hóa theo hướng hải quan số, lấy doanh nghiệp làm đối tượng phục vụ với phương châm “thủ tục phải đơn giản hơn, thời gian nhanh hơn, chi phí thấp hơn, nhưng vẫn quản lý chặt chẽ, minh bạch và hiệu quả”.

Năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực III phấn đấu hoàn thành vượt chỉ tiêu thu ngân sách được giao là 84.200 tỷ đồng, phấn đấu thu đạt 94.787 tỷ đồng và thực hiện chuyển đổi số là nền tảng để nâng cao hiệu quả thu ngân sách nhà nước, thu phí cơ sở hạn tầng đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua cảng biển Hải Phòng. Hai tháng đầu năm 2026, Hải quan khu vực III thu ngân sách đạt trên 12.550 tỷ đồng, tăng 12,7% so với cùng kỳ năm 2025.