Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp hướng tới Net Zero 2050

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, ngày 22/1, Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam đã tổ chức Hội thảo khoa học “Ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp – Hướng tới sản xuất xanh và Net Zero 2050”.

Phát biểu khai mạc, ông Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam nhấn mạnh, chuyển đổi năng lượng xanh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe. Đối với Việt Nam, quá trình chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào năng lượng hóa thạch sang tăng trưởng xanh là con đường tất yếu để vừa đáp ứng cam kết quốc tế, vừa bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo các dự báo triển vọng năng lượng, từ nay đến năm 2050, nhu cầu năng lượng của Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp, dân dụng và dịch vụ, sẽ tăng mạnh, tạo áp lực lớn lên hệ thống cung ứng cũng như mục tiêu giảm phát thải. Trong khi đó, Việt Nam lại thuộc nhóm quốc gia chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, với thiệt hại kinh tế ước tính tương đương khoảng 3% GDP mỗi năm. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tái cấu trúc hệ thống năng lượng theo hướng xanh, sạch và bền vững hơn.

Trong bối cảnh đó, khí tự nhiên được nhiều quốc gia xem là nguồn nhiên liệu chuyển tiếp quan trọng nhờ đặc tính phát thải thấp hơn so với than và dầu, đồng thời phù hợp với yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Việc ứng dụng khí tự nhiên trong sản xuất công nghiệp không chỉ góp phần giảm phát thải, cải thiện môi trường mà còn tạo điều kiện tích hợp các công nghệ năng lượng mới trong tương lai.

Tại hội thảo, tham luận của ông Nguyễn Khắc Quyền, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, đã phân tích sâu định hướng phát triển và sử dụng khí tự nhiên trong công nghiệp giai đoạn 2025–2035. Theo đó, khí tự nhiên tiếp tục giữ vai trò nhiên liệu chuyển tiếp quan trọng trong bối cảnh sản lượng khí nội địa có xu hướng suy giảm, trong khi nhu cầu khí cho điện và công nghiệp ngày càng gia tăng.

Việt Nam hiện đang khai thác khí tại 26 mỏ dầu - khí, với sản lượng đạt đỉnh giai đoạn 2010–2015, nhưng đã suy giảm rõ rệt từ sau năm 2016. Giai đoạn 2021–2025, sản lượng khí khai thác chỉ còn khoảng 5,95–8,08 tỷ m³/năm. Trước thực trạng đó, Việt Nam đã từng bước mở rộng nhập khẩu LNG, với lô LNG đầu tiên cập cảng Thị Vải vào tháng 7/2023, đánh dấu sự chuyển dịch từ mô hình phụ thuộc chủ yếu vào khí nội địa sang kết hợp khí trong nước và khí nhập khẩu. Đáng chú ý, đến tháng 1/2026, Việt Nam đã ký hợp đồng LNG dài hạn đầu tiên giữa PV Gas và Shell cho giai đoạn 2027 - 2031, tạo nền tảng ổn định hơn cho nguồn cung khí trong trung và dài hạn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, các chuyên gia cũng chỉ ra nhiều thách thức như suy giảm nguồn khí nội địa, phụ thuộc vào LNG nhập khẩu, hạ tầng khí và LNG chưa đồng bộ, cùng cơ chế chính sách chưa theo kịp yêu cầu phát triển thị trường.

Trên cơ sở đó, hội thảo thống nhất định hướng phát triển khí tự nhiên theo hướng ổn định, linh hoạt, gắn với phát triển điện khí LNG, mở rộng sử dụng khí trong các ngành công nghiệp ngoài điện lực và chuẩn bị điều kiện tích hợp các loại nhiên liệu phát thải thấp hơn như khí xanh và hydrogen.

Một nội dung được đặc biệt quan tâm tại hội thảo là kết nối hạ tầng khí với các khu công nghiệp, khu kinh tế. Theo TS. Nguyễn Quốc Thập, đây là điều kiện then chốt để thúc đẩy công nghiệp xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Khí tự nhiên và LNG không chỉ phục vụ điện, nhiệt mà còn là nguyên liệu đầu vào của nhiều ngành công nghiệp nền tảng. Tuy nhiên, hiện nay hạ tầng khí chủ yếu phục vụ điện và đạm, trong khi kết nối trực tiếp tới các khu công nghiệp còn hạn chế.

Để khắc phục, các chuyên gia đề xuất phát triển đồng bộ hạ tầng khí - điện - khu công nghiệp; triển khai các mô hình kết nối linh hoạt như đường ống trực tiếp, LNG vệ tinh và trung tâm năng lượng tích hợp; đồng thời đưa hạ tầng khí vào danh mục hạ tầng thiết yếu của khu công nghiệp, khu kinh tế, đi kèm các cơ chế PPP (đầu tư theo hình thức đối tác công tư) và hợp đồng mua khí dài hạn.

Với sự tham gia của các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia đầu ngành và cộng đồng doanh nghiệp, hội thảo được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần lan tỏa các giải pháp khả thi, thúc đẩy ứng dụng khí tự nhiên trong công nghiệp, qua đó hiện thực hóa mục tiêu sản xuất xanh và Net Zero 2050 của Việt Nam.