Ứng phó bão số 11: Hải Phòng huy động toàn lực bảo vệ hơn 700 km đê điều

Là địa phương có mạng lưới sông ngòi dày đặc, chính quyền cùng các cơ quan chức năng đang huy động tối đa nguồn lực để đảm bảo an toàn cho hơn 700 km đê sông, đê biển và hàng trăm cống, kè, trạm bơm trước mỗi mùa mưa bão.

* Hiện trạng hệ thống đê điều khi hợp nhất

Tính đến thời điểm hợp nhất, trên địa bàn tỉnh Hải Dương (cũ) có 19 tuyến đê với tổng chiều dài hơn 373 km, trong đó 255,9 km là đê từ cấp III trở lên. Toàn tỉnh có 276 cống dưới đê, 86 kè lát mái và kè hộ bờ, 269 điếm canh đê, cùng 52 kho, bãi vật tư dự trữ phục vụ công tác phòng chống lụt bão. Nhiều tuyến đê quan trọng như tả, hữu Thái Bình; tả, hữu Kinh Thầy; tả, hữu Kinh Môn; tả, hữu Rạng; tả, hữu Lai Vu; tả Luộc đều được đánh giá cơ bản đảm bảo cao trình thiết kế năm 2025. 

Một đoạn đê biển thuộc phường Ngọc Xuyên, Hải Phòng được đầu tư nâng cấp và trồng cây chắn sóng, góp phần nâng cao năng lực trong phòng chống thiên tai. Ảnh: Vũ Sinh - TTXVN

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Dương (cũ) tới thời điểm hợp nhất, trên địa bàn tỉnh vẫn còn 17,6 km đê thiếu cao trình, 113,6 km đê có mặt cắt nhỏ hẹp, chưa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật. Hệ thống tre chắn sóng được trồng trên 183 km, trong đó hơn 119 km đã phát huy hiệu quả, nhưng vẫn còn khoảng 20 km đê chưa được trồng tre do điều kiện địa hình hoặc dân cư sinh sống sát chân đê. Ngoài ra, toàn tỉnh ghi nhận 197,6 km đê có tổ mối, 32,9 km đê sát sông có diễn biến sạt lở phức tạp, trong đó 0,5 km cần tu bổ khẩn cấp.

Riêng hệ thống cống dưới đê, địa bàn tỉnh Hải Dương (cũ) có 149 cống, trong đó 20 cống đã xuống cấp, 31 cống hư hỏng cần sửa chữa, 97 cống vẫn hoạt động tốt. Năm 2024, toàn tỉnh ghi nhận 269 sự cố đê điều (13 vụ sạt lở, 25 vụ tràn đê, 21 sự cố cống, 175 vụ lỗ rò, 29 vụ thẩm lậu...), nhưng đều được phát hiện và xử lý kịp thời, không để xảy ra vỡ đê hay sự cố nghiêm trọng.

Còn trên địa bàn thành phố Hải Phòng (cũ), hệ thống đê điều có chiều dài hơn 347 km, trong đó 82,9% tuyến đê ổn định, 16,7% kém ổn định, và khoảng 1,75 km được xếp loại xung yếu. Toàn thành phố có 91,74 km kè các loại, 386 cống dưới đê, trong đó 50 cống được đánh giá kém an toàn và 35 cống xung yếu cần theo dõi đặc biệt.

Nhằm bảo đảm an toàn lâu dài cho hệ thống đê điều, tỉnh Hải Dương (cũ) tới thời điểm hợp nhất đã triển khai chương trình nâng cấp đê sông với tổng kinh phí 1.361 tỷ đồng. Trong giai đoạn vừa qua, tỉnh đã tôn cao, mở rộng mặt đê trên 3 km; hoàn thiện mặt cắt, cải tạo 20 km; gia cố mặt đê bằng bê tông trên 32 km; xây dựng mới gần 23 km kè; cải tạo, xây mới 33 cống dưới đê và 43 điếm canh đê. Ngoài ra, chương trình duy tu thường xuyên và tu bổ định kỳ từ năm 2008-2024 đã huy động thêm hơn 514 tỷ đồng, giúp củng cố, gia cố gần 200 km đê, trồng hàng chục km tre chắn sóng và gia cố hàng trăm đoạn đê xung yếu.

Hải Phòng cũng đã tập trung nguồn lực lớn để hiện đại hóa và đồng bộ hóa công trình đê điều. Năm 2025, thành phố đặt mục tiêu hoàn thiện kè bảo vệ bờ sông và đê biển dài hơn 10 km, xây mới hơn 30 cống tiêu thoát nước, đồng thời triển khai chương trình kiểm định an toàn kết cấu đối với các công trình thủy lợi lớn. Nhiều hạng mục đã và đang được đầu tư như đê hữu Đa Độ, đê tả Văn Úc, đê Hữu Lạch Tray, kè Thủy Triều, cống Đa Ngư và tuyến đê bao các vùng ven biển Kiến Thụy, Tiên Lãng.

Theo ông Trương Mạnh Tiến, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Hải Dương, điểm khác biệt của giai đoạn này là việc áp dụng công nghệ thi công mới như khoan phụt vữa gia cố thân đê, bê tông hóa toàn tuyến đê trọng điểm, đồng thời kết hợp lắp đặt hệ thống quan trắc mực nước và cảnh báo sạt lở tự động.

Trong quy hoạch trung hạn đến năm 2030, Hải Dương (cũ) và Hải Phòng (cũ) đều xác định ưu tiên đầu tư nâng cấp các tuyến đê cấp I, II dọc sông Thái Bình, Kinh Thầy, Văn Úc và Luộc, những nơi chịu tác động mạnh của mưa bão và triều cường. Ngoài ra, hai địa phương cũng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn triển khai dự án tăng cường năng lực quản lý đê điều vùng hạ lưu hệ thống sông Thái Bình, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống đê bền vững, kết hợp giao thông và cảnh quan sinh thái.

* Luôn đặt trong trạng thái trực ban 24/24 giờ

Bão số 11 (MATMAO) đang tiến gần, bão chồng bão đặt ra nhiều yêu cầu đối với Hải Phòng trong phòng chống thiên tai. Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố đang triển khai lực lượng quản lý đê điều, luôn được đặt trong trạng thái trực ban 24/24 giờ. Các Hạt quản lý đê tại 10 địa phương được giao lập phương án ứng phó riêng cho từng tuyến đê trọng điểm, bố trí nhân lực, vật tư, phương tiện sẵn sàng xử lý sự cố giờ đầu. Riêng địa bàn tỉnh Hải Dương (cũ) đã xác định 42 trọng điểm đê điều và 51 vị trí xung yếu cần giám sát liên tục. 

Công tác tuần tra canh gác đê được thực hiện nghiêm ngặt khi mưa lớn, nước sông dâng cao; mỗi tuyến đê đều có hệ thống biển cảnh báo, sổ nhật ký theo dõi và cơ chế báo cáo nhanh. Các phương án hộ đê toàn tuyến được lập chi tiết đến từng điểm sạt lở tiềm ẩn như kè Bộ Hổ, bờ lở Kim Liên, cống Sông Đồn, kè Hùng Thắng hay các đoạn đê xung yếu tại huyện (cũ) Kim Thành, Thanh Hà, Nam Sách, Kinh Môn.

Ở phía Đông Hải Phòng, chính quyền thành phố yêu cầu các địa phương vùng ven sông, ven biển chủ động hạ thấp mực nước trong hệ thống thủy lợi, tiêu nước đệm trước khi bão vào; đồng thời huy động lực lượng xung kích kiểm tra, gia cố cửa khẩu qua đê, các vị trí giao thông có nguy cơ thẩm lậu. Khi bão lớn đổ bộ, tất cả các cống dưới đê được đóng kín, chỉ mở xả khi mực nước triều hạ.

Bên cạnh đó, nguồn vật tư dự phòng như rọ đá, vải địa kỹ thuật, bao tải đất, cọc tre, phên nứa... được bố trí sẵn tại hơn 50 kho dự trữ ở các xã, phường, đặc khu. Các công ty thủy lợi duy trì đội cơ động túc trực 24/24 giờ, phối hợp với lực lượng quân đội và công an để kịp thời di dời người dân nếu có tình huống xấu xảy ra.

Ông Trương Mạnh Tiến, Chủ tịch Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Hải Dương cho biết, toàn bộ 277 trạm bơm điện, 3.077 cống các loại và hơn 1.229 tuyến kênh mương, 8 hồ do công ty quản lý liên tục được kiểm tra, giám sát và sẵn sàng phương án để phòng chống bão số 11 đổ bộ đêm nay.

Đáng chú ý, các ngành trên địa bàn thành phố đang tịch cực ứng dụng công nghệ số trong quản lý đê điều. Các thiết bị đo mực nước tự động được lắp đặt tại các trạm trọng điểm như Phả Lại, Nam Sách, Cẩm Giàng và Đình Vũ, Kiến Thụy, Tiên Lãng. Dữ liệu được truyền về trung tâm điều hành, cho phép cán bộ kỹ thuật nắm bắt tình hình tức thời và ra quyết định điều tiết hợp lý.

Theo ông Bùi Hùng Thiện, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, đến cuối tháng 9/2025, các công ty khai thác công trình thủy lợi đã rà soát và khẳng định 662 cống dưới đê, 1.840 trạm bơm, 68 hồ chứa nước và gần 20.000 km kênh mương đều trong trạng thái an toàn, sẵn sàng vận hành tiêu thoát nước khi có mưa lớn hoặc bão mạnh.