Ứng phó bão số 11: Ưu tiên an toàn đê điều, vận hành hồ đập an toàn

Ngay sau khi bão số 9 và số 10 gây ảnh hưởng nặng nề tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, bão số 11 có khả năng đổ bộ vào các tỉnh phía Bắc. Mặc dù cường độ gió không mạnh như bão số 10, nhưng bão số 11 được dự báo có thể gây ra mưa lớn kéo dài trước, trong và sau khi đổ bộ.

Đây là “thiên tai kép”, “bão chồng bão, lũ chồng lũ” đặt ra yêu cầu cấp bách cho các địa phương, đơn vị trong việc ứng phó linh hoạt, không được chủ quan, đặc biệt là đảm bảo an toàn đê điều, hồ đập. 

Ngày 4/10, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà ký ban hành Công điện số 186/CĐ-TTg về chủ động ứng phó bão số 11; trong đó nhấn mạnh bão có thể gây lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh miền núi, trung du Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, cũng như ngập lụt tại các đô thị, vùng thấp trũng. Công điện cũng đề cập rõ mối nguy đối với hệ thống giao thông, đê điều, hồ đập, đặc biệt là những công trình từng bị hư hỏng do bão và mưa lũ trước đó chưa được khắc phục kịp thời.

Theo nhận định của Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Mai Văn Khiêm, từ đêm 5/10 đến đêm 7/10, khu vực Bắc Bộ và Thanh Hóa sẽ có mưa to đến rất to, phổ biến 100–180 mm, cục bộ vượt 300 mm, với cường suất có thể lên đến hơn 150 mm/3 giờ. Ngoài ra, từ tối 5 đến 9/10, Bắc Bộ và Thanh Hóa có nguy cơ chịu đợt lũ lớn. Điều này đặt áp lực cực cao lên hệ thống đê điều và hồ chứa thủy lợi, buộc các chủ thể quản lý phải chủ động ứng phó.

Tại cuộc họp chiều 3/10, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã yêu cầu các địa phương huy động lực lượng để xử lý ngay các đoạn đê sông, đê biển còn yếu, khẩn trương khắc phục những điểm hư hại do bão số 10. Việc này phải được thực hiện song song với công tác dự phòng cho bão số 11. 

*An toàn đê điều — trọng tâm ứng phó 

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết: Từ Quảng Ninh đến Huế hiện có 62 vị trí xung yếu về đê điều. Hầu hết đê biển hiện được thiết kế chống bão cấp 9–10, trong khi bão số 11 có thể đạt cấp 12, giật cấp 15, vượt ngưỡng thiết kế. Sau bão số 10 và các trận mưa lũ kéo theo, hệ thống đê điều đã ghi nhận 45 sự cố. Mặc dù nhiều địa phương đã xử lý kịp thời, vẫn cần tiếp tục gia cố để đảm bảo an toàn trước áp lực mới.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, các vị trí đê xung yếu, đã bị sạt lở hoặc hư hỏng, cần được ưu tiên xử lý. Ví dụ như: đoạn K10–K15 đê Hà Nam (Quảng Ninh); đê, kè Nam Hải (Hải Phòng); đê kè Đông Minh, đê biển 6 (Hưng Yên); đê biển Hải Thịnh 3 (Nam Định); đê Bãi Ngang, Quỳnh Long, Diễn Thành, Long - Thuận (Nghệ An)… Các địa phương và đơn vị quản lý phải sẵn sàng lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ” để đảm bảo an toàn công trình đê điều đang thi công và các vị trí trọng điểm xung yếu.

Bên cạnh đó, các địa phương, đơn vị cần triển khai ngay các lực lượng, trang thiết bị đảm bảo công tác thông tin liên lạc để phục vụ chỉ đạo điều hành thông suốt trước, trong và sau bão — đặc biệt lưu ý đối với khu vực miền núi, nơi có nguy cơ cao bị chia cắt.

*Hồ chứa thủy lợi chủ động cắt lũ, cảnh báo sớm

Ông Phan Tiến An, Phó trưởng phòng phụ trách Phòng An toàn đập và Hồ chứa nước, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi cho biết, bão số 10 vừa qua đã gây mưa rất to trên diện rộng (từ Quảng Ngãi trở ra), trong bối cảnh mực nước tại các hồ chứa thuỷ lợi khu vực Bắc bộ và Bắc Trung Bộ đang ở mức cao.

Ngay khi có bản tin dự báo mưa lũ, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đã kịp thời tham mưu Bộ ban hành văn bản chỉ đạo các địa phương, đơn vị quản lý hồ chứa thủy lợi triển khai các biện pháp ứng phó. Trong đó yêu cầu: trực ban 24/24 giờ; kiểm tra, đánh giá an toàn công trình, xác định trọng điểm có nguy cơ sự cố; các hồ chứa lớn có cửa van cần điều chỉnh hạ mực nước theo dự báo để đón lũ, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du. Việc cảnh báo xả lũ phải được thực hiện nghiêm túc, kịp thời đến người dân.

Nhờ đó, các hồ chứa thuỷ lợi lớn có cửa van đã chủ động tham gia cắt giảm lũ hiệu quả hàng trăm triệu mét khối nước cho vùng hạ du, như hồ Cửa Đạt đã cắt giảm 145/681 triệu m3 tổng lượng lũ đến; hồ Ngàn Trươi  127,34/130,77 triệu m3; hồ Tả Trạch 116/145 triệu m3. Nhờ các biện pháp chủ động này, các hồ không xảy ra sự cố về mất an toàn.

Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, sáng 5/10, lượng nước trữ trong các hồ thủy lợi ở Bắc Bộ trung bình đạt khoảng từ 69 - 98% dung tích thiết kế. Có 2/3 hồ chứa nước lớn của khu vực là hồ Cấm Sơn (Bắc Ninh) và hồ Núi Cốc (Thái Nguyên) đang vận hành xả để đảm bảo an toàn cho công trình khi đón mưa lũ.

Các hồ chứa ở Bắc Trung Bộ có dung tích bình quân của các hồ đạt từ 76 - 99%. Tuy nhiên, có 3 hồ quan trọng đặc biệt trong vùng ảnh hưởng bão do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý thì hồ Cửa Đạt (Thanh Hóa) và hồ Tả Trạch (thành phố Huế) đang được vận hành xả để đón mưa lũ. Tổng dung tích còn lại để trữ lũ của 3 hồ (tính cả hồ Ngàn Trươi -  tỉnh Hà Tĩnh) khoảng 1.364 triệu m3.

Theo ông Phan Tiến An, hiện mực nước trong các hồ thủy lợi ở các khu vực này đang ở mức cao. Từ sự chủ động trong cơn bão số 10 vừa qua, với cơn bão số 11, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đã sớm có công điện và chỉ đạo các địa phương, đơn vị quản lý khai thác kiểm tra công trình, khắc phục ngay các hư hỏng xảy ra trong các cơn bão số 9, số 10.

“Các đơn vị chủ động theo dõi chặt diễn biến thời tiết và chủ động phương án vận hành hồ. Đặc biệt, với 35 hồ chứa có cửa van điều tiết lũ trong vùng bị ảnh hưởng đã xây dựng phương án vận hành hồ chứa, chủ động hạ mực nước hồ để đón lũ theo quy trình từ 7h sáng ngày 4/10”, ông Phan Tiến An cho biết.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp yêu cầu, các địa phương, đơn vị kiểm tra, rà soát các công trình xung yếu, các công trình đang thi công dở dang, nhất các hồ chứa nhỏ đã đầy nước do mưa lớn trong khu vực trong thời gian vừa qua. Các chủ hồ, cơ quan liên quan khẩn trương vận hành xả nước để dành dung tích đón lũ theo quy định, nhất là các hồ trên lưu vực sông Hồng, sông Mã, sông Cả; tổ chức thường trực lực lượng, phương tiện để sẵn sàng điều tiết đảm bảo an toàn công trình, hạ du trong mọi tình huống.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị người dân sống vùng hạ du các hồ chứa thường xuyên theo dõi thông tin dự báo thời tiết, lượng mưa và lịch xả lũ từ cơ quan chức năng. Việc nắm bắt thông tin chính xác và sớm sẽ giúp người dân chủ động cho các phương án phòng tránh, bảo vệ tính mạng và tài sản trong các tình huống bất lợi do bão, lũ gây ra.