UOB: Kinh tế Việt Nam thể hiện sức chống chịu trước áp lực chi phí và bất ổn bên ngoài

Đây là nhận định đáng chú ý của Bộ phận Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore) trong báo cáo triển vọng kinh tế quý III/2026 công bố ngày 12/6.

Triển vọng ngắn hạn đan xen cơ hội và thách thức

Theo phân tích của UOB, dù nền kinh tế vẫn duy trì động lực tăng trưởng tương đối tốt, các số liệu gần đây cho thấy triển vọng ngắn hạn đang xuất hiện những tín hiệu đan xen giữa tích cực và thách thức, đặc biệt khi chi phí năng lượng leo thang bắt đầu tạo áp lực lên hoạt động sản xuất và ổn định vĩ mô.

Trong tháng 5, hoạt động sản xuất ghi nhận sự cải thiện đáng kể với chỉ số PMI tăng lên 52,8 điểm từ mức 50,5 điểm của tháng trước và 49,8 điểm cùng kỳ năm ngoái. Chỉ số sản lượng cũng tăng mạnh lên 55,6 điểm, phản ánh nhu cầu đơn hàng tiếp tục được cải thiện.

Tuy nhiên, áp lực lạm phát vẫn là vấn đề đáng chú ý. Chỉ số giá tiêu dùng tăng 5,6% trong tháng 5, đánh dấu tháng tăng thứ ba liên tiếp và là mức cao nhất trong vòng 6 năm. Trong khi đó, tăng trưởng sản lượng công nghiệp giảm còn 9% so với cùng kỳ, thấp hơn mức 10% của tháng 4, kéo mức tăng trưởng bình quân quý II xuống 9,5%, thấp hơn đáng kể so với 11% trong quý I.

Hoạt động thương mại cũng bắt đầu có dấu hiệu hạ nhiệt. Xuất khẩu tháng 5 tăng 18%, thấp hơn mức 21% của tháng trước, trong khi nhập khẩu tiếp tục tăng mạnh 33,8%. Diễn biến này khiến cán cân thương mại giai đoạn 5 tháng đầu năm chuyển sang thâm hụt 12,7 tỷ USD, trái ngược với mức thặng dư khoảng 5 tỷ USD của năm 2025 và là mức thâm hụt lớn nhất trong gần ba thập kỷ.

Triển vọng cán cân thanh toán được dự báo sẽ tiếp tục chịu sức ép trong thời gian tới. Nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ các dự án hạ tầng quy mô lớn cùng với chi phí năng lượng gia tăng do giá dầu cao được xem là những yếu tố chính.

Theo các mô hình dự báo của UOB, nếu giá dầu thô duy trì quanh mức 100 USD/thùng trong vòng 6-12 tháng tới, hóa đơn nhập khẩu năng lượng của Việt Nam có thể tăng thêm khoảng 40%, tương đương 5,2 tỷ USD trong năm 2026; đồng thời, thặng dư tài khoản vãng lai có thể giảm khoảng 20%.

Về trung hạn, UOB nhận định, Việt Nam tiếp tục theo đuổi các mục tiêu phát triển đầy tham vọng khi đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân tối thiểu 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030. Đến năm 2030, Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao, sở hữu nền công nghiệp hiện đại, nằm trong nhóm 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới và đạt GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD.

Tuy nhiên, một số tổ chức quốc tế vẫn duy trì quan điểm thận trọng hơn; trong đó Ngân hàng Thế giới dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2026 đạt 6,8%, trong khi lạm phát ở mức 4,2%. Tổ chức này cũng cảnh báo những tác động tiêu cực từ xung đột tại Trung Đông đối với thương mại toàn cầu, giá năng lượng và hoạt động sản xuất kinh doanh.

Theo đánh giá của các chuyên gia UOB, rủi ro từ giá năng lượng cũng như khả năng Mỹ điều chỉnh chính sách thuế vẫn ở mức đáng kể. Dù vậy, nhu cầu bên ngoài hiện vẫn tương đối vững chắc, một phần nhờ làn sóng đầu tư toàn cầu vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI).

Trên cơ sở đó, UOB tiếp tục duy trì dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam ở mức 7% trong năm 2026. Giai đoạn khó khăn nhất nhiều khả năng sẽ rơi vào quý II và quý III, với tăng trưởng bình quân có thể giảm xuống khoảng 6,7%.

Tỷ giá ổn định hơn nhưng áp lực chưa hoàn toàn biến mất

Lạm phát đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của Ngân hàng Nhà nước. Trong 5 tháng đầu năm, lạm phát bình quân đạt 4,3%, tiệm cận mục tiêu 4,5%, trong khi cơ quan quản lý dự báo mức tăng có thể lên tới 5,5% cho cả năm.

Trong bối cảnh vừa phải kiểm soát áp lực tỷ giá vừa kiềm chế lạm phát, nhiều khả năng Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất điều hành hiện tại. Song song với đó, Ngân hàng Nhà nước đã kêu gọi các ngân hàng giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp và người vay, kết hợp với các biện pháp tài khóa, bao gồm gia hạn chính sách thuế suất 0% đối với xăng và một số sản phẩm nhiên liệu đến cuối tháng 6.

Các biện pháp tài khóa cũng đang được triển khai nhằm giảm áp lực chi phí, bao gồm việc gia hạn chính sách thuế suất 0% đối với xăng dầu và một số mặt hàng nhiên liệu đến hết tháng 6.

Tuy nhiên, sự phục hồi của nhu cầu tín dụng đang làm gia tăng cạnh tranh thanh khoản trong hệ thống ngân hàng. Tính đến cuối tháng 4, dư nợ tín dụng đã vượt 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 18,26% so với cùng kỳ, trong khi tổng thanh khoản chỉ tăng 7,7% kể từ đầu năm. Điều này đã khiến một số ngân hàng thương mại điều chỉnh tăng lãi suất huy động.

Về vấn đề tỷ giá, báo cáo của UOB nhận định, sau giai đoạn biến động mạnh đầu năm, tỷ giá VND đã cho thấy dấu hiệu ổn định hơn trong những tuần gần đây. Trong tháng 4 và tháng 5, tỷ giá dao động trong khoảng 26.291-26.372 VND/USD, vẫn nằm trong biên độ cho phép quanh tỷ giá tham chiếu của Ngân hàng Nhà nước.

Theo UOB, động thái can thiệp thông qua hợp đồng kỳ hạn hủy ngang 180 ngày với mức giá 26.850 VND/USD được triển khai trong tháng 4 đã góp phần thiết lập một ngưỡng kỳ vọng trên thị trường, qua đó hạn chế hoạt động đầu cơ ngoại tệ. Bên cạnh đó, việc gia hạn thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran vào cuối tháng 5 cũng giúp cải thiện tâm lý thị trường quốc tế.

Ở góc độ thương mại, sự cải thiện trong quan hệ Mỹ - Trung sau cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào giữa tháng 5 được đánh giá là yếu tố tích cực đối với triển vọng xuất khẩu của Việt Nam. Việc giảm căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới giúp hạn chế nguy cơ lan rộng các biện pháp thuế quan, đồng thời củng cố vị thế của Việt Nam như một điểm đến quan trọng trong xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dù vậy, trong ngắn hạn, đồng VND vẫn có thể chịu áp lực nhất định do các yếu tố địa chính trị tiếp tục diễn biến phức tạp. Trong trung hạn, triển vọng ổn định của đồng nội tệ được hỗ trợ bởi nền tảng tăng trưởng tích cực, dòng vốn FDI bền vững và chính sách tiền tệ nhất quán. Ngoài ra, khả năng Việt Nam được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi vào tháng 9/2026 có thể tạo thêm động lực thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp.

Trên cơ sở đó, UOB tiếp tục duy trì quan điểm đồng VND sẽ giảm giá theo lộ trình từ từ và có kiểm soát. Dự báo tỷ giá USD/VND lần lượt ở mức 26.500 VND/USD trong quý III/2026, 26.400 VND/USD trong quý IV/2026; 26.300 VND/USD trong quý I/2027 và 26.100 VND/USD trong quý II/2027.