Ủy ban Thường vụ Quốc hội thảo luận sửa đổi Luật Địa chất và khoáng sản

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Theo Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản do quyền Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng trình bày, dự thảo Luật gồm 3 điều, trong đó, rà soát để sửa đổi, bổ sung quy định trong cấp phép hoạt động khoáng sản nhóm III, nhóm IV để cung cấp vật liệu xây dựng cho dự án đầu tư công theo quy định của pháp luật về đầu tư công; dự án đầu tư thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP) theo quy định của pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư…; cho phép cơ quan quản lý nhà nước cấp giấy phép thăm dò xuống sâu, mở rộng đối với tổ chức, cá nhân đang khai thác khoáng sản hợp pháp mà không phải điều chỉnh, bổ sung quy hoạch khoáng sản trước khi cấp giấy phép thăm dò… 

Báo cáo thẩm tra dự án Luật do Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Tạ Đình Thi trình bày nêu rõ, về phạm vi sửa đổi, dự thảo Luật đã cơ bản thể hiện đúng quan điểm, mục tiêu sửa đổi Luật; phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Tuy vậy, đề nghị chưa nên luật hóa tại thời điểm này đối với các nội dung đã được quy định trong Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP ngày 21/9/2025 của Chính phủ về các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong triển khai Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024. Trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết này, Chính phủ sẽ đề nghị luật hóa trong thời gian tới đối với các quy định phù hợp, tránh gây lãng phí tài nguyên, lạm dụng chính sách, không phát sinh hệ lụy tiêu cực. 

Về quy định tiêu chí khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản (khoản 23 Điều 1), có ý kiến đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng tất cả các quyền khai thác khoáng sản phải được cấp thông qua đấu giá. Việc loại trừ khu vực khoáng sản không đấu giá có thể được thay thế bằng việc bổ sung điều kiện tham gia đấu giá, ví dụ như các khu vực khoáng sản tại biên giới, ven biển, khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh thì hạn chế nhà đầu tư nước ngoài hoặc thêm thủ tục thẩm tra điều kiện về quốc phòng, an ninh… 

Thảo luận tại phiên họp, đa số Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản là hết sức cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết trong quản lý nhà nước và thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong bối cảnh mới, qua đó kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thi hành Luật, đặc biệt là các vấn đề về cơ chế cấp phép, khai thác, sử dụng khoáng sản phục vụ xây dựng các công trình, dự án quan trọng quốc gia; dự án đầu tư khẩn cấp, cấp bách do cấp có thẩm quyền quyết định… Đây cũng là một trong những giải pháp thiết thực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng GDP 8% trong năm 2025 và tạo nền tảng vững chắc hướng tới tốc độ tăng trưởng hai con số trong các năm tiếp theo. 

Đóng góp ý kiến đối với dự án Luật, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn đề nghị, cần có dự báo tác động tiêu cực đối với đối tượng chịu sự tác động trực tiếp liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản tại khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số để có những quy định cho phù hợp. 

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Điều hành và kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan đề nghị Chính phủ nghiên cứu tiếp thu các ý kiến tại phiên họp, rà soát để thể chế hóa những chủ trương lớn của Đảng để bổ sung hoàn thiện dự thảo Luật. Đồng thời, nghiên cứu việc sửa đổi bổ sung hoàn thiện quy định về tiêu chí khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản thăm dò, khai thác khoáng sản là vật liệu thông thường, vật liệu san lấp; việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. 

Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan nhấn mạnh, việc phân quyền, phân cấp được quy định tại dự thảo phải đảm bảo tháo gỡ vướng mắc, bất cập, khơi thông các điểm nghẽn; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; rà soát phạm vi sửa đổi của dự thảo Luật, bảo đảm việc luật hóa các quy định về phân quyền, phân cấp đồng bộ, đầy đủ theo quy định về thẩm quyền, trách nhiệm quản lý nhà nước và nghị định của Chính phủ quy định phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất việc sửa đổi, bổ sung quy định tiêu chí khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản nhằm đảm bảo an ninh năng lượng; bảo đảm quốc phòng, an ninh; sử dụng hiệu quả khoáng sản chiến lược, quan trọng, bảo đảm nguyên vật liệu cho các loại hình công trình, dự án, nhiệm vụ quy định trong dự thảo Luật; bảo đảm cơ sở pháp lý để cấp giấy phép khai thác khoáng sản đối với khu vực đã có kết quả thăm dò hoặc để gia hạn cấp lại giấy phép thăm dò khoáng sản, giấy phép khai thác khoáng sản, chuyển nhượng quyền thăm dò khoáng sản...

Chính phủ cần tiếp tục rà soát hoàn thiện quy định về việc khoanh định khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản, đảm bảo tính công khai, minh bạch, phù hợp với công suất khai thác, chế biến, sử dụng thực tế của các nhà máy sản xuất xi măng, các nhà máy chế biến khoáng sản đang hoạt động theo quy định của pháp luật, tránh dẫn đến tình trạng đầu cơ điểm mỏ, trục lợi và không làm ảnh hưởng đến việc phát triển mới những dự án thăm dò, khai thác khoáng sản theo quy định... 

Cũng tại Phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; cho ý kiến (lần 3) về việc chuẩn bị Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.