VAMA đề xuất 3 kịch bản lộ trình cho xe điện hoá tại Việt Nam

Tại hội thảo “Hạ tầng cho xe điện tại Việt Nam” do Báo Giao thông phối hợp với Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) tổ chức sáng 3/9 dưới hình thức trực tuyến, VAMA đã đề xuất 3 kịch bản lộ trình cho xe điện hoá tại Việt Nam.

Ông Đào Công Quyết, đại diện VAMA cho biết, cơ sở hạ tầng dành cho xe điện của Việt Nam chưa thể sớm sẵn sàng do chưa có trạm sạc, dù là công cộng hay tư nhân; tiêu thụ điện để sạc cho xe điện đòi hỏi nguồn cung cấp điện của Việt Nam phải tăng lên rất nhiều; hầu hết các gia đình ở Việt Nam không đủ điều kiện để lắp đặt trạm sạc tại nhà trong khuôn viên của nhà mình trong khi sạc tại nhà là một hình thức sạc phổ biến cho xe điện.

Đặc biệt, việc chuyển từ sản xuất xe động cơ đốt trong sang sản xuất xe điện chạy pin sẽ dẫn đến việc giải thể các phân khúc lỗi thời và phát triển các phân khúc mới. Do đó, cần phải có một giai đoạn chuyển đổi và các dòng xe điện hóa và xe có phát thải cacbon thấp nên được phát triển trong giai đoạn đó...

Dựa trên kinh nghiệm của các nước phát triển và thực tế tại Việt Nam, VAMA đề xuất 3 kịch bản lộ trình cho xe điện hoá tại Việt Nam lần lượt là kịch bản nhanh, trung bình và cơ bản.

Cụ thể, kịch bản nhanh tương tự Thái Lan đang áp dụng là bắt đầu quá trình xe điện hoá từ 2025 đến khi đạt 100% xe điện hoá năm 2035. Kịch bản trung bình bắt đầu quá trình xe điện hoá từ 2025 đến khi đạt 100% xe điện hoá năm 2045. Kịch bản cơ bản mà Indonesia đang áp dụng là bắt đầu quá trình xe điện hoá từ 2025 cho đến khi đạt 100% xe điện hoá năm 2050.

Đối với Việt Nam, thời điểm “vàng” sẽ vào năm 2045 đúng vào thời điểm 100 năm thành lập nước và cũng là mục tiêu Việt Nam sẽ trở thành nước trung hòa các bon vào năm 2050.

Với tổng dung lượng thị trường ô tô tại Việt Nam đạt 416.000 xe hiện nay, VAMA đề xuất lộ trình phát triển xe điện hoá theo từng giai đoạn. Từ 2021-2030 là giai đoạn khởi đầu và sẽ đạt mức cơ giới hoá vào năm 2028 xấp xỉ 1 triệu xe các loại và xe động cơ đốt trong vẫn chiếm ưu thế. Tuy nhiên, lượng xe điện hoá sẽ tăng dần lên.

Giai đoạn 2 từ 2030-2040 là tăng trưởng nhanh, lượng xe điện hoá sẽ đạt 100%, tương đương 3,5 triệu xe. Giai đoạn 3 từ 2040-2050 là tăng trưởng ổn định, sau là bão hòa ở mức 4 triệu đến 4,5 triệu xe.

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, VAMA đề xuất ở giai đoạn đầu từ 2021 – 2030 để khuyến khích nhu cầu thị trường cần ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) hài hoà cho các loại xe điện khí hoá để phát triển thị trường. Đồng thời giảm lệ phí trước bạ 50% cho xe HEV, 70% cho xe PHEV và 100% cho xe BEV và hỗ trợ cho khách hàng về phí đỗ xe, thuế môi trường...; trạm sạc cũng cần có các quy định và tiêu chuẩn; sản xuất cũng cần hỗ trợ xây dựng nhà máy và hỗ trợ cho đầu tư vào nghiên cứu, phát triển.

Bước sang giai đoạn tăng trưởng nhanh từ 2030-2040, lệ phí trước bạ 30% cho HEV, 50% cho PHEV và 70% cho BEV; hỗ trợ tài chính cho sản xuất và hoạt động của trạm sạc nhanh; hỗ trợ tài chính cho việc sản xuất các loại xe điện khí hoá.

Khi đến giai đoạn tăng trưởng ổn định từ 2040-2050, ưu đãi thuế TTĐB và giảm 50% lệ phí trước bạ xe BEV so với xe xăng; tiếp tục hỗ trợ tài chính cho việc sản xuất và hoạt động của các trạm sạc nhanh.

Dưới góc nhìn của nhà sản xuất “nội”, bà Phan Thị Thùy Dương, Giám đốc Trung tâm phát triển trạm Pin VinFast khẳng định, Việt Nam đang đứng trước cơ hội "Vàng” để phát triển ngành xe điện.

Đó là có tiềm năng phát triển nguồn điện sạch rất lớn như điện gió, điện mặt trời là cơ sở quan trọng để thực hiện điện hóa. Đặc biệt Việt Nam là nước đầu tiên trong khu vực có doanh nghiệp nội sản xuất thành công ô tô điện, có cơ hội vượt lên dẫn trước ở lĩnh vực này trong khu vực.

Hơn nữa, căng thẳng trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung tạo ra làn sóng dịch chuyển đầu tư từ Trung Quốc sang Việt Nam và các nước lân cận. Trong khi đó, các nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia đang chạy đua để thu hút đầu tư, ngay cả Singapore, vốn đã ngừng sản xuất ô tô gần 30 năm nay, hiện cũng đã có dự án phát triển ô tô điện.

Với những lợi thế đó, đây được coi là cơ hội “Vàng” cần kịp thời nắm bắt, nếu chậm trễ, để một hai năm nữa, khi các nước trong khu vực đã hoàn thiện nền tảng pháp lý và hạ tầng trước, Việt Nam sẽ mất đi cơ hội hiếm hoi có một không hai này.

Để nắm bắt cơ hội “Vàng” này, VinFast cho rằng, Việt Nam cần nhanh chóng hoàn thiện các quy định pháp luật; đưa trạm sạc (nạp) pin trở thành một hạng mục bắt buộc có trong hệ thống hạ tầng giao thông đường bộ; hạ tầng đô thị. Đồng thời đưa quy hoạch trạm sạc vào quy hoạch hạ tầng giao thông, đô thị và quy hoạch mạng lưới hạ tầng điện đi kèm theo một cách đồng bộ.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính và Bộ Giao thông sớm kiến nghị Chính phủ có quy định về phương tiện đầu tư công mới xe con, xe buýt phải bắt buộc là xe điện. Có chính sách khuyến khích đầu tư xe vận tải công cộng như taxi, xe khách, xe du lịch... là xe điện.

Bà Phan Thị Thùy Dương cũng cho biết, cùng với việc sản xuất xe, trong năm 2021 VinFast quy hoạch trên 63 tỉnh thành 2.121 vị trí với gần 40.000 cổng sạc tại bãi đỗ xe, trung tâm thương mại, công sở, chung cư… Tiến độ triển khai đến tháng 6/2021 đạt 455 vị trí tại 60/63 tỉnh thành.

Với trạm sạc VinFast, khách hàng có thể dễ dàng tiếp cận mạng lưới trạm sạc phủ khắp toàn quốc. Ngoài các trạm sạc công cộng, VinFast sẽ cung cấp bộ thiết bị chuyển đổi điện để phục vụ sạc tại nhà cho khách hàng.

Mặc dù vậy, VinFast cho biết, việc triển khai các trạm sạc này cũng gặp một số khó khăn như quy định pháp luật về hạ tầng trạm sạc hiện nay còn trống, chưa có quy hoạch hệ thống trạm sạc đồng bộ với hạ tầng điện, thủ tục và chi phí để kéo đường điện rất tốn kém, phức tạp và mất thời gian. Hơn nữa, vấn đề thiếu chỗ đỗ xe trong các khu đô thị là vấn đề tồn tại khá “nóng” trong các khu dân cư./.

Xem thêm:

>>Việt Nam trước cơ hội “Vàng” phát triển ngành xe điện

>>Xe điện là xu hướng tất yếu của thế giới, Việt Nam đang thực hiện thế nào?