Vận hành thông suốt lưới truyền tải điện cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

Ở nơi tưởng như chỉ có dây điện, cột thép và tiếng gió ấy, áp lực bảo đảm điện cho cả miền Trung và hệ thống điện quốc gia đang hiện hữu rất rõ trong cao điểm mùa khô năm nay.

Hệ quả là nhiều tuyến đường dây ở miền Trung hiện thường xuyên vận hành trong trạng thái tải cao trên 80%. Trong khi theo tiêu chuẩn kỹ thuật, mức tải tối ưu chỉ nên dưới 70% để giảm nguy cơ phát nhiệt và sự cố.

Tại vị trí số 10 đường dây 2 mạch 220kV Tuy Hòa – Vạn Ninh, ông Nguyễn Hùng Cường, Phó Truyền tải điện Đắk Lắk cho biết tuyến này đang làm nhiệm vụ giải tỏa công suất cho hơn 400 MW điện mặt trời ở phía Đông tỉnh Đắk Lắk.

“Đường dây thường xuyên mang đầy tải để giải tỏa hết công suất của 4 nhà máy điện mặt trời”, ông Cường nói.

Điều đó khiến công tác vận hành không còn đơn thuần là “truyền điện”, mà là cuộc chạy đua liên tục để giữ an toàn cho hệ thống.

Ông Trần Quảng Ngãi, Phó Truyền tải điện Khánh Hòa cho biết, vào mùa nắng nóng, chỉ một đám cháy dưới hành lang tuyến cũng có thể khiến khói bụi gây phóng điện lên đường dây. “Áp lực an toàn hành lang luôn rất lớn”, ông Ngãi nói.

Không ít nguy cơ lại đến từ những hành động tưởng nhỏ như thả diều, đốt thực bì hay đưa phương tiện cơ giới thi công gần đường dây.

Tại khu vực Quy Nhơn Tây, tỉnh Gia Lai ông Nguyễn Văn Minh, Khu vực trưởng Khu vực 8 cho biết địa phương phải thường xuyên lồng ghép tuyên truyền trong các cuộc họp dân để nhắc người dân không đốt rẫy gần hành lang tuyến, không thả diều dưới đường dây điện. “Chuyện này phải nhắc liên tục vì chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể gây hậu quả lớn”, ông Minh nói.

Trong bối cảnh lưới điện ngày càng đầy tải, chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà trở thành “lá chắn kỹ thuật” giúp ngành truyền tải điện giảm phụ thuộc vào kiểm tra thủ công và phản ứng nhanh hơn với các nguy cơ sự cố. Tại nhiều tuyến đường dây, UAV gắn camera nhiệt được sử dụng để kiểm tra thiết bị, phát hiện sớm các điểm phát nhiệt bất thường.

Ở Gia Lai, hệ thống còn tự động gửi tin nhắn cảnh báo khi đường dây vận hành quá tải tới điện thoại của tổ trưởng và lãnh đạo phụ trách.

“Trước đây muốn biết thông số vận hành phải hỏi đầu trạm. Bây giờ anh em có thể xem online trực tiếp”, ông Phạm Minh Đông, Phó Truyền tải điện Gia Lai cho biết. 

Tại trạm 220kV Quy Nhơn, một trong những trạm lâu đời nhất của PTC3, mô hình “không người trực” đã chính thức vận hành từ tháng 3/2025 sau khi hoàn tất nâng cấp hệ thống điều khiển bảo vệ.

Ông Trần Hồng Tuấn cho rằng chuyển đổi số không chỉ giúp tăng hiệu quả vận hành mà còn giảm áp lực cho người lao động.

“Hồi trước anh em trực ca đêm rất vất vả. Bây giờ tập trung nhiều hơn cho bảo dưỡng, kiểm tra thiết bị để phòng ngừa sự cố”, ông Trần Hồng Tuấn nói.

Không chỉ số hóa dữ liệu, PTC3 còn mở rộng các giải pháp vệ sinh cách điện hotline, tức vệ sinh thiết bị khi vẫn đang mang điện để giảm tối đa việc cắt điện. 

Ở nhiều tuyến đường dây miền núi, công nhân phải tận dụng mọi lối đi, dùng xe tải nhỏ chở nước vào tận chân cột để thực hiện vệ sinh hotline.

“Chúng tôi cố gắng hạn chế tối đa cắt điện ban ngày để đảm bảo giải tỏa công suất cho các nhà máy năng lượng tái tạo”, ông Trần Hồng Tuấn cho biết.

Giữa cái nắng gay gắt ở miền Trung, phóng viên bắt gặp những công nhân đang lặng lẽ lau thiết bị, đo phát nhiệt, phát quang hành lang tuyến hay trèo lên các cột điện cao giữa núi đồi.

Họ gần như không xuất hiện trước công chúng, nhưng lại là những người trực tiếp giữ ổn định cho dòng điện phục vụ sản xuất và đời sống.

“Những người làm truyền tải điện như chúng tôi luôn âm thầm để mang lại dòng điện liên tục cho xã hội”, ông Nguyễn Văn Luân, Tổ trưởng tổ thao tác lưu động Tuy Hòa nói.

Sự âm thầm ấy đang phải đổi bằng những ca làm việc xuyên đêm, những chuyến leo núi giữa mùa khô và áp lực vận hành rất lớn trên hệ thống điện miền Trung.

Trong bối cảnh NSMO dự báo cuối tháng 5 khu vực Hà Nội, đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có khả năng xuất hiện đợt nắng nóng gay gắt trên 37 độ C, áp lực vận hành hệ thống điện được dự báo sẽ còn tiếp tục gia tăng trong cao điểm mùa khô năm nay.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, nền kinh tế cần thêm những nhà máy mới, khu công nghiệp mới và các trung tâm dữ liệu tiêu thụ điện quy mô lớn. Nhưng trước khi dòng vốn chảy vào sản xuất, dòng điện phải được bảo đảm thông suốt. Trên những cung đường dây giữa núi rừng miền Trung, những người làm công việc truyền tải điện vẫn đang lặng lẽ giữ cho hệ thống điện quốc gia vận hành liên tục, an toàn.