Về Ayun Pa thưởng lãm Lễ cầu mưa

Chủ tế già Ksor Hơ mời rượu chủ nhà tại Lễ cúng cầu mưa. Ảnh: Quang Thái - TTXVN

Những nghi thức cúng tế, lễ vật, ghè rượu, cồng chiêng… sẽ là những "hương vị" đặc biệt cho các du khách thích khám phá vẻ huyền bí của người Jrai ở Tây Nguyên.

Những ngày cuối tháng 5 khô khan, khi buôn Rưng Ama Nin vẫn còn chìm trong yên ắng thì ở trước khoảnh sân nhỏ của gia đình bà Rơ Com Hkliơng, Hội đồng già làng cùng một số phụ nữ được chọn đã tập trung đầy đủ để chuẩn bị cho Lễ cúng cầu mưa.

Khác với các nơi khi cả làng sẽ cùng nhau chuẩn bị cho lễ cúng cầu mưa thì lễ cúng cầu mưa của người Jrai ở Rưng Ama Nin chỉ có 12 người được tham dự.

Trong đó, già làng lớn tuổi nhất sẽ làm chủ tế, hai già làng uy tín nhất sẽ là cộng sự phụ tế. Còn lại 9 người (5 nữ) sẽ phụ trách các khâu chuẩn bị, phục vụ cho buổi lễ như đặt ghè rượu, múc nước, sắp xếp vật phẩm, nấu nướng các món ăn.

Để được đứng vào hội đồng làm lễ cúng cầu mưa, những người được chọn phải là người gương mẫu, không phạm vào điều cấm kị trong làng, có ảnh hưởng tích cực đối với cộng đồng.

Trong ngày làng cúng cầu mưa, người dân cũng phải kiêng cữ, không đi làm, không được cầm cuốc, cầm rựa. Vật phẩm cúng tế trong buổi lễ chính là một con heo đực đen không có đốm trắng, nặng khoảng 20 kg; 3 ché rượu Jơbô.

Những vật dụng được dùng trong lễ cúng gồm có tô đồng, 5 tô sứ trắng, 5 cần rượu bằng tre. Theo truyền thống, đây là những vật dụng chỉ được dùng cho việc cúng tế, ngày thường không được lấy ra sử dụng.

Đúng 9 giờ, lễ cúng cầu mưa bắt đầu, già Ksor Hơ - chủ lễ chậm rãi bước đến ngồi trước ba ghè rượu. Đặt tay lên ghè rượu đầu tiên, già Ksor Hơ lầm rầm đọc bài khấn bằng tiếng Jrai, bày tỏ nguyện vọng cầu cho mưa thuận gió hòa, dân làng bình an, khỏe mạnh, ấm no.

Bài tế diễn ra trong khoảng 10 phút, sau đó, già Hơ múc nước đựng từ chiếc thau đồng đổ đầy vào từng ghè rượu, rồi già khẽ vít cần uống một ngụm rượu.

Sau khi phần lễ cúng kết thúc, các cộng sự cùng tham gia uống rượu ghè. Ảnh: Quang Thái - TTXVN

Bà Hkliơng- chủ nhà, được chủ tế mời lên uống rượu. Lần lượt nhấp đủ rượu tại ba chiếc ghè, bà Hkliơng mời rượu lại chủ lễ để cảm ơn. Sau đó, một mâm cơm nhỏ được dọn lên, chủ lễ, chủ nhà và các cộng sự của mình cùng nhau thưởng thức xung quanh ché rượu cần.

Khu vực Đông Nam vốn được mệnh danh là vựa lúa lớn nhất tỉnh Gia Lai, đây cũng là vùng đất gắn liền với các truyền thuyết về Vua Lửa, Vua Nước…

Vì thế lễ cúng cầu mưa là một trong những nghi thức quan trọng trong đời sống tín ngưỡng tâm linh của người Jrai. Lễ cúng cầu mưa ở đây tập hợp đầy đủ nét văn hóa đặc trưng của một tộc người, của một nghi thức cúng cầu mưa nguyên bản.

Khi đến với lễ cầu mưa của người Jrai ở Rưng Ama Nin, du khách được cảm nhận không khí thiêng liêng, trang trọng trong thời khắc kết nối với thần linh bên mái nhà dài cổ kính.

Mọi người còn được nhìn ngắm những chiếc ghè, chén cổ, hương rượu cần nồng đượm, bộ thổ cẩm truyền thống với sắc màu chủ đạo là đỏ và đen.

Đôi khi, người ta còn được thưởng thức cồng chiêng, được xem điệu múa xoang uyển chuyển trong các lễ cúng nhà rông, cúng bến nước… hay ngắm nhìn những bức tượng gỗ trong không gian ma mị của lễ pơthi.

Đặc biệt, văn hóa ẩm thực độc đáo với cơm lam, gà nướng, thịt nướng, ốc suối, lá mì… cũng được giới thiệu tới du khách.

Ông Lại Văn Minh, Giám đốc Trung tâm Văn hóa-Thông tin và Thể thao thị xã Ayun Pa, tỉnh Gia Lai cho biết: "Thời gian tới, để bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa trên địa bàn, chúng tôi đã lên kế hoạch tổ chức các lớp truyền dạy cồng chiêng, dệt thổ cẩm; đồng thời kiểm kê, rà soát các lễ hội có ý nghĩa nhân văn, có giá trị tinh thần to lớn mà bà con đang còn lưu giữ để kịp thời động viên, khuyến khích duy trì, truyền dạy cho thế hệ con cháu”./.