Vì sao Nhật Bản siết chặt quản lý dòng vốn đầu tư gián tiếp?

Biểu tượng Toshiba tại trụ sở ở Tokyo, Nhật Bản, ngày 7/4/2021. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo nhật báo Yomiuri, Chính phủ Nhật Bản đang xem xét siết chặt kiểm soát đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài vào các công ty trong nước đang sở hữu công nghệ quan trọng trong các lĩnh vực như điện hạt nhân và quốc phòng. Mục đích của Tokyo là theo dõi động thái của các cổ đông nước ngoài để ngăn chặn tình trạng thất thoát công nghệ liên quan đến an ninh quốc gia.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh tập đoàn Toshiba của Nhật Bản đang gặp khó khăn trong quan hệ với các quỹ đầu tư nước ngoài. Toshiba đã tăng vốn vào năm 2017 sau khi rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính do các khoản lỗ lớn ở công ty con chuyên kinh doanh hạt nhân tại Mỹ. Lúc đó, Toshiba đã có thể phá sản nếu các quỹ đầu tư nước ngoài không tham gia việc đóng góp vốn.

Tuy nhiên, sau khi hoạt động của Toshiba bình ổn trở lại, một số quỹ đầu tư bắt đầu yêu cầu tập đoàn này phải thực hiện các biện pháp có thể giúp tăng giá cổ phiếu của mình, chẳng hạn như mua lại cổ phiếu và trả cổ tức cao hơn. Trong suốt quá trình đó, Chính phủ Nhật Bản vẫn tham gia vào việc quản lý Toshiba ở hậu trường, bởi vì tập đoàn này sở hữu một số công nghệ quan trọng trong các lĩnh vực như mật mã lượng tử và sản xuất điện hạt nhân.

Nguồn tin giấu tên cho biết Chính phủ Nhật Bản dự định sẽ xây dựng các biện pháp cụ thể vào cuối năm nay để thiết lập các luật lệ cần thiết. Những biện pháp này sẽ cho phép Chính phủ ngăn chặn đòi hỏi từ các quỹ đầu tư nước ngoài và các doanh nghiệp là cổ đông của công ty Nhật Bản nếu đòi hỏi của họ có thể làm giảm năng lực cạnh tranh của các công ty này hoặc dẫn đến tình trạng thất thoát công nghệ. Bên cạnh đó, Tokyo cũng đang cân nhắc biện pháp mà theo đó, họ có thể kêu gọi các cổ đông nước ngoài bán cổ phần của mình.

Luật Ngoại hối và Ngoại thương sửa đổi, có hiệu lực vào năm ngoái, đã cho phép Chính phủ Nhật Bản siết chặt quy trình sàng lọc sơ bộ đối với đầu tư nước ngoài vào các công ty trong nước. Các nhà đầu tư nước ngoài phải trải qua các cuộc sàng lọc như vậy khi họ mua từ 1% cổ phần trở lên hoặc 1% quyền biểu quyết trở lên trong các công ty Nhật Bản, thấp hơn rất nhiều so với con số 10% trước khi sửa đổi luật. Trong quá trình sàng lọc, nếu phát hiện bất kỳ vấn đề nào với các khoản đầu tư dự kiến, Chính phủ Nhật Bản có thể đưa ra khuyến nghị hoặc ra lệnh sửa đổi hoặc đình chỉ kế hoạch mua cổ phần.

Tuy nhiên, theo luật sửa đổi này, Chính phủ Nhật Bản chỉ có quyền kiểm soát hạn chế đối với hành động của các nhà đầu tư nước ngoài khi họ đã đầu tư vào các công ty trong nước. Điều này đã khiến Chính phủ Nhật Bản xem xét kế hoạch của mình để có thể can dự ở một mức độ nào đó vào việc quản lý các công ty Nhật Bản có cổ đông nước ngoài, từ đó giúp họ duy trì và phát triển các công nghệ quan trọng.

Trước đó, Mỹ và các nước châu Âu đã lên kế hoạch điều chỉnh hoạt động của các quỹ nước ngoài sau khi họ đầu tư vào các công ty của những quốc gia này. Nhật Bản dự kiến sẽ tham khảo các hệ thống tương tự ở nước ngoài để xây dựng các quy định của riêng mình./.