Việt Nam - Angola hướng tới tầm cao mới trong hợp tác thương mại

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1975 đến nay, Việt Nam và Angola đã xây dựng nền tảng quan hệ hữu nghị bền vững, được củng cố qua nửa thế kỷ. Đặc biệt, nhằm hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Angola đang nỗ lực tìm kiếm và thúc đẩy hợp tác thực chất hơn trong nhiều lĩnh vực.

Về hợp tác song phương, tuy hai bên đã có nhiều nỗ lực nhưng kết quả hợp tác còn khiêm tốn, chưa tương xứng với quan hệ hữu nghị tốt đẹp và tiềm năng của hai nước. Vì vậy, chuyến thăm cấp Nhà nước của Chủ tịch nước Lương Cường tới Angola kỳ vọng mở ra nhiều cơ hội hợp tác; trong đó, có thương mại giữa hai nước nhằm tiếp tục đưa mối quan hệ song phương đi vào chiều sâu.

*Quan hệ bổ trợ

Theo các chuyên gia, Việt Nam và Angola có quan hệ hữu nghị, hợp tác truyền thống tốt đẹp trên nhiều lĩnh vực. Với chính sách tập trung đa dạng hóa nền kinh tế, tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Angola mong muốn thúc đẩy quan hệ hợp tác tốt đẹp với Việt Nam nhằm tham khảo kinh nghiệm của Việt Nam. Cùng đó, các ngành công nghiệp, du lịch, khai thác mỏ, y tế, giáo dục, nông nghiệp, thể thao, nhà ở là những lĩnh vực Angola ưu tiên thu hút FDI.

Hiện tại, Angola đang kêu gọi đầu tư nước ngoài để phát triển đất nước và mong muốn các nhà đầu tư Việt Nam quan tâm và đẩy mạnh đầu tư vào Angola nhằm góp phần thúc đẩy kinh tế Angola. Các hoạt động thương mại của người Việt Nam tại Angola tập trung vào lĩnh vực bán lẻ, nhà hàng, xây dựng, thương mại gỗ, y tế...

Dẫn số liệu của Hải quan Việt Nam, Bộ Công Thương cho biết: Trong giai đoạn 2018-2024, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Angola có những biến động không ổn định, đạt mức cao nhất 227,1 triệu USD vào năm 2023; trong đó, đáng chú ý, nhập khẩu từ Angola đã tăng mạnh, đạt 201,6 triệu USD, tăng 185% so với các năm trước. Riêng 6 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Angola là 36,1 triệu USD.

Về cơ cấu mặt hàng, Việt Nam xuất khẩu sang Angola chủ yếu là sản phẩm dệt may, máy móc thiết bị, dụng cụ và phụ tùng, thuốc lá, bánh kẹo, gạo, sản phẩm từ ngũ cốc, sản phẩm hóa chất và nhập khẩu từ thị trường này các mặt hàng khí đốt hóa lỏng, gỗ và sản phẩm gỗ, cùng một số hàng hóa khác. 

Do vậy, trong thời gian tới hai nước cần khởi động lại các hoạt động hợp tác và dành sự quan tâm cho nhau nhiều hơn. Bởi lẽ cơ cấu mặt hàng hai bên không cạnh tranh trực tiếp mà có tính chất bổ sung cho nhau.

*Đẩy mạnh hợp tác

Nhận định từ các chuyên gia, với vị trí là cửa ngõ vào thị trường châu Phi, Angola là một địa điểm đầu tư thuận lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, khoảng cách địa lý vẫn là một trong những rào cản. Hợp tác đầu tư giữa Việt Nam và Angola còn khiêm tốn, giao thương chưa nhiều, chủ yếu ở dạng tiểu ngạch.

Hiện nay, Chính phủ và nhân dân hai nước đang nỗ lực thúc đẩy, đưa quan hệ hợp tác bước sang trang mới. Với nguồn nhân lực trẻ, dồi dào và có nhu cầu tiêu dùng hàng hóa cao, Angola đang tích cực cải thiện năng lực sản xuất trong nước, nhất là về nông nghiệp, hàng tiêu dùng, tập trung đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, viễn thông. Đây là thị trường đầy tiềm năng với doanh nghiệp và hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Mới đây, tại thủ đô Luanda (Angola), Tập đoàn Xuân Thiện cùng Cơ quan Dầu mỏ, Khí đốt và Nhiên liệu Sinh học Quốc gia Angola (ANPG) ký Dự án đầu tư nghiên cứu chung tìm kiếm thăm dò dầu khí tại bồn trũng Etosha/Okavango, trong khu vực ba tỉnh Cunene, Cuando và Cubango thuộc Angola.

Đây là một trong những tập đoàn hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực thủy điện, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, vật liệu xây dựng và hạ tầng. Việc hợp tác với ANPG thể hiện tầm nhìn chiến lược và cam kết của tập đoàn trong việc tham gia vào thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là tại khu vực châu Phi. Đặc biệt, Xuân Thiện cũng đang đầu tư sản xuất thép xanh tại Nam Định và Huế nên rất cần nhiên liệu, nguyên liệu, vật liệu và quặng sắt.

Ông Nguyễn Văn Thiện, Chủ tịch Tập đoàn Xuân Thiện cho biết, Tập đoàn tự hào là doanh nghiệp đã và đang đầu tư mạnh mẽ tại Angola trong lĩnh vực nông lâm nghiệp, thủy điện và khai khoáng, tạo ra hàng nghìn công việc cho người dân và đóng góp cho sự phát triển kinh tế địa phương. Việc ký kết dự án đầu tư trong lĩnh vực dầu khí là cột mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển mình của Tập đoàn, trở thành một Tập đoàn năng lượng quốc tế, cũng như mở ra sự hợp tác phát triển của hai quốc gia.

Ông Dương Chính Chức - Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Angola chia sẻ, nhiều năm qua, quan hệ tốt đẹp hai nước được duy trì nhưng hợp tác kinh tế còn rất khiêm tốn, nhất là chưa có dự án nào từ doanh nghiệp lớn Việt Nam được thực hiện tại Angola. Để cải thiện điều này, trong các cuộc làm việc giữa lãnh đạo hai nước, hai bên đều nhất trí thúc đẩy hợp tác hai nước, sớm có những thành tựu cụ thể. Tại kỳ họp Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam - Angola lần thứ 7 vào tháng 3/2024, hai bên cũng nhất trí như vậy. Do đó, Tập đoàn Xuân Thiện đã trở thành đơn vị tiên phong của Việt Nam đến Angola đầu tư trong nhiều lĩnh vực và nay cùng với ANPG ký dự án đầu tư dầu khí với quy mô lớn.

Đại diện ANPG đánh giá rất cao tiềm lực và khả năng triển khai dự án của Tập đoàn Xuân Thiện, đồng thời tin tưởng việc hợp tác sẽ thúc đẩy hoạt động thăm dò dầu khí tại bồn trũng Etosha/Okavango, là khu vực được đánh giá có tiềm năng dầu khí rất lớn. 

Trước đó, Công ty TNHH Thương mại và Nông nghiệp Khang An (đơn vị được Tập đoàn Xuân Thiện giao trách nhiệm triển khai các dự án nông, lâm nghiệp) và Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam ký kết thỏa thuận hợp tác về việc triển khai nghiên cứu chọn giống và phát triển trồng bạch đàn bền vững tại Angola. Đây là một nội dung công việc quan trọng của Dự án phát triển trồng một triệu héc ta rừng bạch đàn cung cấp nhiên liệu cho nhà máy sản xuất gang thỏi xanh của Xuân Thiện tại Angola.

Tại buổi làm việc với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), ngài Fernando Miguel, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Angola tại Việt Nam cho biết, Angola luôn chào đón và tạo điều kiện thuận lợi nhất để doanh nghiệp Việt Nam sang tìm hiểu và đầu tư vào thị trường nước này.

“Với mối quan hệ truyền thống tốt đẹp giữa hai nước, chúng tôi tin tưởng doanh nghiệp Việt Nam có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế của Angola”, Đại sứ nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Đại sứ khẳng định mong muốn Đại sứ quán Angola tại Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ hơn nữa với VCCI trong việc tổ chức hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp và trao đổi đoàn công tác giữa hai bên. Cùng đó, việc Chi nhánh VCCI tại TP. Hồ Chí Minh đã ký Biên bản ghi nhớ (MoU) với Phòng Thương mại và Công nghiệp (PTM) Angola năm 2022 được xem là nền tảng cho việc mở rộng và phát triển quan hệ đối tác giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước trong thời gian tới.

Đặc biệt, Hội đồng Doanh nghiệp Angola – Việt Nam đã chính thức được thành lập tại Angola. Đại sứ Fernando Miguel bày tỏ mong muốn phía Việt Nam cũng sẽ sớm thành lập Hội đồng Doanh nghiệp Việt Nam – Angola nhằm tạo nên một cơ chế hợp tác song phương hiệu quả và bền vững giữa hai bên.

Để đẩy mạnh xuất khẩu sang Angola, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Công Thương khuyến nghị doanh nghiệp cần tìm hiểu về văn hóa kinh doanh, phong tục tập quán và hệ thống pháp luật của Angola để tránh những hiểu lầm không đáng có và tuân thủ các quy định hiện hành. Ngoài ra, doanh nghiệp cần xác định rõ các mặt hàng mà Angola có nhu cầu nhập khẩu cao, nhất là những sản phẩm Việt Nam có thế mạnh như nông sản, thủy sản, dệt may, điện thoại, điện tử, vật liệu xây dựng...

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần đảm bảo sản phẩm đạt chất lượng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và yêu cầu của thị trường có nhu cầu nhập khẩu cao. Xây dựng chiến lược giá phù hợp, có tính cạnh tranh cao so với sản phẩm tương tự từ các quốc gia khác. Hơn nữa, doanh nghiệp nên chú trọng thiết kế và bao bì sản phẩm bắt mắt, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng cũng như xây dựng và quảng bá thương hiệu sản phẩm Việt Nam tại Angola.

Bộ Công Thương cũng lưu ý doanh nghiệp tích cực tham gia hội chợ, triển lãm quốc tế tại Angola hoặc hội chợ chuyên ngành liên quan đến thị trường châu Phi để giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm đối tác. Cân nhắc việc thành lập văn phòng đại diện hoặc công ty con tại Angola để thuận tiện kinh doanh, quảng bá sản phẩm và hỗ trợ khách hàng.

Ngoài ra, tìm kiếm và hợp tác với các nhà nhập khẩu, phân phối, hoặc đối tác kinh doanh uy tín để tận dụng mạng lưới và kinh nghiệm của họ. Thường xuyên theo dõi thông tin, khuyến cáo, chính sách về thị trường Angola từ Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan. Đặc biệt, doanh nghiệp có thể chủ động liên hệ với Bộ Công Thương để được tư vấn, hỗ trợ về thông tin thị trường, kết nối đối tác, giải quyết vướng mắc trong quá trình xuất khẩu. Cùng đó, tích cực tham gia chương trình xúc tiến thương mại do Bộ Công Thương tổ chức hoặc hỗ trợ một phần chi phí.