Việt Nam trước cơ hội đón dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ châu Âu

Tuy nhiên, để tận dụng cơ hội này, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, phát triển nguồn nhân lực và tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận năng lượng xanh.

Đây là những nhận định được lãnh đạo Hội đồng Kinh doanh EU–ASEAN (EU-ABC) và Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) đưa ra tại Diễn đàn Hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam – EU, diễn ra ngày 4/11 tại Hà Nội, cũng như trong các cuộc trao đổi với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) bên lề sự kiện.

Theo ông Noel Clehane, Phó Chủ tịch EU-ABC, Việt Nam đã xây dựng được nền tảng sản xuất và xuất khẩu đáng kể, tạo lợi thế trong thu hút đầu tư từ các tập đoàn châu Âu. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc, mục tiêu quan trọng không chỉ là thu hút thêm vốn đầu tư mà còn phải nâng cao chất lượng và giá trị mà các khoản đầu tư mang lại.

Ông Clehane cho rằng đầu tư từ châu Âu không chỉ mang đến nguồn vốn mà còn có thể đóng góp công nghệ tiên tiến, kinh nghiệm quản lý, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước. Qua đó, Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Trao đổi riêng với phóng viên TTXVN về những lĩnh vực hợp tác triển vọng nhất, ông Clehane đặc biệt nhấn mạnh năng lượng tái tạo. Theo ông, châu Âu có thế mạnh về công nghệ điện gió, điện Mặt Trời, pin lưu trữ và hệ thống lưới điện phục vụ phân phối năng lượng xanh. Đây là những lĩnh vực Việt Nam có thể hưởng lợi từ công nghệ và kinh nghiệm của các doanh nghiệp châu Âu.

Bên cạnh năng lượng tái tạo, ông cũng đề cập đến tiềm năng hợp tác trong sản xuất công nghệ cao, công nghiệp hàng không, công nghệ sinh học, thiết bị y tế và dược phẩm. Tuy nhiên, nếu phải lựa chọn một lĩnh vực có triển vọng nổi bật nhất, ông vẫn ưu tiên năng lượng tái tạo.

Đề cập đến việc Việt Nam và EU nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện, ông Clehane đưa ra góc nhìn khá thực tế từ cộng đồng doanh nghiệp. Theo ông, Việt Nam vốn đã là đối tác và điểm đến đầu tư quan trọng đối với các doanh nghiệp châu Âu. Vì vậy, việc nâng cấp quan hệ không trực tiếp làm thay đổi đáng kể hoạt động kinh doanh thường ngày hoặc môi trường đầu tư hiện tại.

Tuy nhiên, bước phát triển này có ý nghĩa tích cực khi thể hiện quyết tâm chính trị của cả hai bên trong việc thúc đẩy thương mại và đầu tư. Đặc biệt, việc tăng cường đối thoại giữa các nhà hoạch định chính sách, hợp tác về quy định và hài hòa hóa tiêu chuẩn có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Ông cũng đề cập đến sáng kiến Global Gateway của EU, có thể hỗ trợ các dự án hạ tầng như cầu đường và sân bay, qua đó tạo thêm điều kiện thu hút đầu tư vào Việt Nam.

Trong khi đó, ông Torben Minko, Phó Chủ tịch EuroCham, đánh giá niềm tin của các nhà đầu tư châu Âu đối với triển vọng ngắn hạn và dài hạn của Việt Nam đang ở mức cao.

Dẫn kết quả khảo sát Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) mới nhất của EuroCham, ông Minko cho biết 90% doanh nghiệp tham gia khảo sát sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là địa điểm kinh doanh hoặc đầu tư, trong khi 23% có tầm nhìn đầu tư dài hạn trên 20 năm.

Tuy vậy, niềm tin tích cực không đồng nghĩa với việc các rào cản đã được tháo gỡ. Theo khảo sát, trung bình mỗi doanh nghiệp đang phải đối mặt với tám thách thức trong hoạt động kinh doanh. Một số doanh nghiệp chịu tác động lớn từ những thay đổi quy định có thể gặp tới 27 rào cản hành chính.

Trong cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Minko xác định ba vấn đề Việt Nam cần ưu tiên giải quyết để thu hút thêm đầu tư châu Âu. Trước hết là đơn giản hóa và số hóa thủ tục hành chính. Theo ông, quá trình hoàn tất các thủ tục đầu tư đôi khi kéo dài, làm chậm tiến độ triển khai dự án. Việc cải thiện tính minh bạch, nhất quán và hiệu quả xử lý thủ tục sẽ giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong các quyết định đầu tư.

Vấn đề thứ hai là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo và công nghệ cao. Ông Minko nhấn mạnh các nhà đầu tư dài hạn cần lực lượng lao động được đào tạo bài bản, có kỹ năng phù hợp với những ngành công nghiệp mới. Theo số liệu EuroCham công bố tại diễn đàn, 52% doanh nghiệp khảo sát xem nguồn nhân lực là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt nhân tài vẫn là mối quan ngại đối với một bộ phận doanh nghiệp, cho thấy nhu cầu tiếp tục đầu tư vào đào tạo và nâng cao kỹ năng lao động.

Thách thức thứ ba, theo ông Minko, là khả năng tiếp cận năng lượng xanh. Các nhà đầu tư châu Âu ngày càng quan tâm đến việc sử dụng điện từ nguồn tái tạo, trong đó có thông qua các cơ chế mua bán điện. Tuy nhiên, việc triển khai các cơ chế này còn chậm, đặc biệt khiến doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn điện xanh.

Ở góc độ xuất khẩu, Phó Chủ tịch EuroCham cũng lưu ý rằng người tiêu dùng châu Âu ngày càng quan tâm đến các sản phẩm thân thiện với môi trường, có chất lượng cao và đáp ứng những tiêu chuẩn bền vững. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), đồng thời chủ động tìm hiểu những quy định liên quan của EU.

Ông Minko cho rằng hợp tác trực tiếp với các doanh nghiệp châu Âu là một hướng đi quan trọng để nâng cao năng lực của nhà cung cấp Việt Nam. Các đối tác quốc tế có thể hỗ trợ đánh giá quy trình sản xuất, tư vấn về tiêu chuẩn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và hợp tác nghiên cứu, phát triển.

Tại diễn đàn, ông cũng nhấn mạnh các doanh nghiệp nhỏ cần được hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính để đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc, cải thiện quy trình sản xuất và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.