Việt Nam và Slovakia mở ra không gian hợp tác mới sau khi nâng cấp quan hệ song phương

Chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Slovakia Robert Fico tới Việt Nam (từ ngày 12 đến 14/4/2026) đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi hai nước thông qua Tuyên bố chung nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược. Đây là đối tác chiến lược thứ 12 của Việt Nam, đồng thời là chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của một vị lãnh đạo cấp cao Liên minh châu Âu (EU) sau khi quan hệ Việt Nam - EU được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 1/2025.

Trên nền tảng gần 80 năm quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam - Slovakia (từ năm 1950), việc nâng cấp quan hệ song phương mở ra chương mới với mục tiêu đưa hợp tác đi vào chiều sâu, thực chất, đột phá hơn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp hai bên.

Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Slovakia Robert Fico. Ảnh: Dương Giang - TTXVN

Hai Thủ tướng Lê Minh Hưng và Robert Fico đã thống nhất chỉ đạo Bộ Ngoại giao hai nước xây dựng Kế hoạch hành động cụ thể triển khai khuôn khổ hợp tác mới. Ngay trong chuyến thăm, hai bên đã trao đổi/ký kết 6 văn kiện hợp tác (về chính trị - ngoại giao, quốc phòng - công nghiệp quốc phòng, văn hóa, năng lượng nguyên tử, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, hợp tác địa phương…) cùng hơn 10 thỏa thuận doanh nghiệp trên các lĩnh vực năng lượng, y tế, du lịch, công nghiệp chế tạo, hạ tầng khu công nghiệp, đóng tàu… Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam - Slovakia thu hút hàng trăm doanh nghiệp hai nước, tạo xung lực thực tiễn.

Theo phóng viên TTXVN đưa tin từ châu Âu, kim ngạch thương mại song phương Việt Nam - Slovakia năm 2025 đạt khoảng 1,78 tỷ USD. Mặc dù Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Slovakia tại Đông Nam Á, song vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Hai bên xác định đây là trụ cột quan trọng, phấn đấu nâng kim ngạch thương mại hai chiều tăng gấp đôi trong thời gian tới, tận dụng lợi thế bổ sung của hai nền kinh tế,  vốn không cạnh tranh trực tiếp mà tạo ra chuỗi giá trị chung hướng tới thị trường khu vực và toàn cầu.

Các lĩnh vực ưu tiên gồm công nghiệp ô tô, điện tử, cơ khí chế tạo, máy móc chuyên dụng, giao thông vận tải, dược phẩm, năng lượng (hạt nhân vì mục đích hòa bình và tái tạo), công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng và chuyển đổi xanh bền vững. Hai nước cam kết tận dụng tối đa Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) để kết nối chuỗi cung ứng-logistics, đưa hàng hóa Việt Nam vào Slovakia và châu Âu cũng như vào Việt Nam và ASEAN; đồng thời tạo dựng môi trường đầu tư mở, công bằng, minh bạch và thúc đẩy đầu tư tư nhân.

Cơ chế Ủy ban liên chính phủ về hợp tác kinh tế sẽ được tăng cường hiệu quả, có thể thành lập tiểu ban chuyên ngành. Slovakia sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác trong quá trình phát triển năng lượng hạt nhân, tài chính và các dự án “hải đăng”.

Hai bên đặc biệt nhấn mạnh đẩy mạnh hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là một trong những nhóm giải pháp trọng tâm để hiện thực hóa quan hệ Đối tác chiến lược. Hợp tác song phương sẽ tập trung huy động nguồn lực cho các chương trình mang tính giai đoạn, hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; khuyến khích doanh nghiệp công nghệ và quỹ đổi mới tham gia.

Các lĩnh vực then chốt bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, robot, tự động hóa, công nghệ lượng tử, khoa học dữ liệu, công nghệ thông tin, fintech, nông nghiệp công nghệ cao và các giải pháp số ứng dụng cao. Hai nước sẽ chia sẻ kinh nghiệm xây dựng chính sách khoa học - công nghệ - đổi mới sáng tạo quốc gia, tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua trao đổi chuyên gia, giảng viên, sinh viên, học bổng và các dự án chung. Hợp tác giáo dục - đào tạo được gắn liền với nhu cầu thị trường lao động mới, tận dụng các chương trình như ERASMUS+.

Ngoài ra, tiềm năng hợp tác còn mở rộng sang lĩnh vực quốc phòng - an ninh (gồm công nghiệp quốc phòng, huấn luyện, gìn giữ hòa bình, an ninh mạng, chống tội phạm xuyên quốc gia), năng lượng tái tạo, ứng phó biến đổi khí hậu, y tế, nông nghiệp công nghệ cao, văn hóa - du lịch (mong muốn mở đường bay thẳng, tận dụng chính sách miễn thị thực) và giao lưu nhân dân (Slovakia công nhận cộng đồng người Việt là dân tộc thiểu số thứ 14 từ tháng 6/2023).

Nhằm cụ thể hóa tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực mới như công nghiệp quốc phòng và công nghiệp an ninh, trong 2 tháng 5 và 6/2026, các đoàn cấp Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và Thứ trưởng Bộ Công an đã sang thăm và làm việc tại Slovakia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh định hướng thúc đẩy hợp tác kinh tế, công nghệ, năng lượng, chuyển đổi số và giao lưu nhân dân tương xứng với khuôn khổ mới của mối quan hệ giữa hai nước. Về phần mình, Slovakia coi Việt Nam là đối tác quan trọng nhất tại Đông Nam Á và là một trong ba đối tác lớn nhất tại châu Á.

Với sự bổ trợ lẫn nhau rõ rệt, quyết tâm chính trị cao và các cơ chế hành động cụ thể, quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Slovakia hứa hẹn tạo ra những bước tiến thực chất trên nhiều mặt, đặc biệt là kinh tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng trong khu vực cũng như trên thế giới./.