Vĩnh Long nghiên cứu mô hình “Trạm Xanh” từ nông sản

Các đại biểu tập trung trao đổi về mô hình nhà máy sử dụng nguyên liệu nông nghiệp gắn với sản xuất sản phẩm tiêu dùng, hệ thống phân phối theo hướng tái sử dụng bao bì, góp phần giảm chất thải nhựa và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Trình bày đề xuất tại cuộc họp, bà Trần Tín Hoàng Mộng Thương, Trưởng ban Phát triển Dự án, kiêm Trợ lý Viện trưởng Viện Phát triển Thương hiệu và Chống hàng giả, cho biết đơn vị đang nghiên cứu mô hình nhà máy gắn với vùng nguyên liệu nông nghiệp tại một số địa phương.

Theo đề xuất, nhà máy sẽ thu gom nguyên liệu từ các vùng sản xuất tại địa phương để chế biến thành một số sản phẩm tiêu dùng thiết yếu như nước rửa chén, nước giặt, xà phòng và các sản phẩm hóa mỹ phẩm. Sản phẩm được phân phối thông qua hệ thống “Trạm Xanh”, theo phương thức chiết rót, tái sử dụng chai, can, bình nhằm hạn chế lượng bao bì nhựa sử dụng một lần.

Mô hình “Trạm Xanh” được giới thiệu có quy mô nhỏ, có thể bố trí phù hợp với điều kiện từng địa bàn. Người tiêu dùng mang chai, can hoặc vật chứa đã qua sử dụng đến trạm để chiết rót tiếp tục sử dụng, thay vì sử dụng bao bì mới cho mỗi sản phẩm. Theo bà Thương, hệ thống dự kiến ứng dụng công nghệ để theo dõi, đo lường lượng bao bì được thu hồi, tái sử dụng và các chỉ số liên quan đến giảm phát thải carbon. Mô hình có thể kết nối vùng nguyên liệu với chế biến, tiêu thụ sản phẩm và bảo vệ môi trường. Trên cơ sở điều kiện thực tế của Vĩnh Long, có thể nghiên cứu lựa chọn các vùng nguyên liệu, sản phẩm nông nghiệp phù hợp để đưa vào chuỗi sản xuất, qua đó tạo thêm đầu ra và nâng cao giá trị nông sản.

Bà Thương đề nghị các sở, ngành cung cấp thông tin về hiện trạng sản xuất, vùng nguyên liệu, các giải pháp giảm chất thải, bảo vệ môi trường và những chương trình liên quan đang được triển khai tại địa phương. Các thông tin này sẽ được tổng hợp để xây dựng đề xuất phù hợp với điều kiện, đặc điểm của Vĩnh Long.

Tại cuộc họp, hầu hết các đại biểu cho rằng việc nghiên cứu mô hình sản xuất gắn với kinh tế tuần hoàn là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải và bảo vệ môi trường của tỉnh. Tuy nhiên, nếu triển khai cần chú trọng liên kết giữa vùng nguyên liệu, chế biến, tiêu thụ sản phẩm và tái sử dụng bao bì; đồng thời phải phù hợp với điều kiện thực tế, phát huy được nguồn nguyên liệu nông nghiệp tại chỗ và mang lại hiệu quả kinh tế cho các chủ thể tham gia.

Các sở, ngành đề nghị đơn vị nghiên cứu tiếp tục làm rõ tính khả thi của mô hình, nhất là về quy mô đầu tư, công nghệ, cơ chế vận hành, nguồn nguyên liệu, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Đối với hệ thống “Trạm Xanh”, cần xây dựng quy trình cụ thể về thu gom, vận chuyển, lưu chứa, chiết rót, tái sử dụng chai, can, bình; kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xử lý bao bì hư hỏng, chất thải phát sinh trong quá trình vận hành.

Bên cạnh hiệu quả môi trường, các đại biểu cho rằng cần lượng hóa hiệu quả kinh tế, khả năng giảm chi phí, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và mức độ tham gia của người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp trong chuỗi. Việc thu hồi, tái sử dụng bao bì cũng cần được quản lý bằng dữ liệu cụ thể để có cơ sở đánh giá lượng chất thải nhựa được giảm, hiệu quả giảm phát thải carbon và khả năng nhân rộng mô hình.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long Võ Tiến Sĩ cho rằng mô hình hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn; trong đó, có hệ thống “Refill Station” (trạm chiết rót, đổ đầy lại sản phẩm) có định hướng phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế tuần hoàn, giảm sử dụng bao bì nhựa, tăng cường tái sử dụng và bảo vệ môi trường của tỉnh.

Theo ông Võ Tiến Sĩ, để đánh giá khả năng triển khai, trước hết cần làm rõ phương thức đầu tư, cơ chế vận hành và khả năng sử dụng nguồn nguyên liệu nông nghiệp tại chỗ. Vĩnh Long có nhiều ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cây ăn trái, dừa, cây giống, hoa kiểng; ngoài ra còn có các nhóm rau màu và nhiều sản phẩm nông nghiệp khác. Đây là nguồn nguyên liệu cần được rà soát, đánh giá cụ thể về khả năng sử dụng để sản xuất các sản phẩm sinh học phục vụ tiêu dùng.

Đối với mô hình sản xuất các sản phẩm như xà phòng, nước rửa chén, nước tẩy rửa… ông Võ Tiến Sĩ cho rằng cần làm rõ lợi ích kinh tế, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh so với các sản phẩm đang được sử dụng trên thị trường. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý nhà nước tuyên truyền, vận động người dân thay đổi thói quen tiêu dùng và tham gia mô hình. Trước mắt nếu triển khai, cần nghiên cứu, đánh giá và có thể tổ chức thí điểm tại một số địa phương có điều kiện; sau khi đo lường, đánh giá và hoàn thiện quy trình mới xem xét nhân rộng.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa nhấn mạnh, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn là xu hướng tất yếu hiện nay. Vì vậy, việc giảm tiêu thụ năng lượng, chuyển sang sử dụng năng lượng tái tạo, giảm phát thải, đổi mới thiết bị, máy móc trong sản xuất có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển của địa phương.

Để có cơ sở dữ liệu hoàn thiện đề án, Phó Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các sở, ngành liên quan khẩn trương cung cấp đầy đủ thông tin cho đại diện Viện Phát triển Thương hiệu và Chống hàng giả. Trong đó, tập trung cung cấp số liệu tổng quan về địa phương như diện tích tự nhiên, dân số, đơn vị hành chính cấp xã, phường, ấp, khóm; số lượng hội viên các tổ chức đoàn thể như Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ… Đồng thời, cung cấp thông tin về thực trạng các ngành hàng nông nghiệp chủ lực, gồm diện tích, sản lượng lúa, cây ăn trái, dừa, cây giống, hoa kiểng, rau màu… Đây là nguồn nguyên liệu quan trọng để nghiên cứu, đưa vào sản xuất các sản phẩm sinh học như nước giặt, nước rửa chén, nước tẩy rửa, dầu gội…

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Châu Văn Hòa lưu ý cần làm rõ định hướng triển khai đề án, trong đó xác định đề án do Viện Phát triển Thương hiệu và Chống hàng giả chủ trì xây dựng hay do tỉnh lập; quy mô, cấp có thẩm quyền phê duyệt và cơ chế phối hợp thực hiện. Nội dung đề án cần thể hiện rõ sự cần thiết, đánh giá thực trạng, mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể, nhiệm vụ, giải pháp và tổ chức thực hiện; đồng thời xác định nguồn lực kinh phí và các dự án thành phần.

Đối với phương án thu hút đầu tư, lãnh đạo UBND tỉnh đề nghị làm rõ sau quá trình khảo sát, phía Viện hoặc các tập đoàn, doanh nghiệp có đề xuất đầu tư dự án cụ thể trên địa bàn hay không; đồng thời xác định công nghệ, máy móc, thiết bị dự kiến đưa vào phục vụ phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn tại địa phương.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Châu Văn Hòa đề nghị các cơ quan chuyên môn phối hợp chặt chẽ, khẩn trương cung cấp thông tin, dữ liệu để Viện Phát triển Thương hiệu và Chống hàng giả có cơ sở hoàn thiện đề án. Việc nghiên cứu, triển khai mô hình nếu bảo đảm tính khả thi sẽ góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập, tạo đầu ra ổn định cho nông sản, giảm chi phí sản xuất, hạn chế chất thải và bảo vệ môi trường, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xanh của tỉnh Vĩnh Long.