Vĩnh Long tăng giá trị đất nhờ mô hình "lấy ngắn nuôi dài"

Nhiều hộ đã phát triển các mô hình trồng xen theo phương châm "lấy ngắn nuôi dài", khai thác hiệu quả phương thức canh tác đa tầng, đa giá trị, mang lại hiệu quả kinh tế rất cao trên cùng diện tích sản xuất.

Trên mảnh đất 0,5 ha trước đây chuyên trồng lúa, chị Kiều Thị Kim Phượng, ngụ ấp Ngãi Trung, xã Tập Ngãi quyết định chuyển sang trồng dừa kết hợp rau thơm sau nhiều năm sản xuất lúa kém hiệu quả do đất gò cao, khó giữ nước.

Chị Phượng cho biết, để có nguồn thu ổn định trong thời gian chờ cây dừa cho trái, gia đình lựa chọn trồng xen rau thơm dưới tán dừa theo phương châm "lấy ngắn nuôi dài". Chỉ khoảng 30 ngày sau khi xuống giống, rau thơm đã có thể thu hoạch. Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, có bóng mát vườn dừa nên cây rau phát triển tốt và có thể khai thác liên tục trong hai năm.

Hiện mỗi tháng gia đình thu hoạch từ  800 kg đến 1,2 tấn rau thơm, giá bán dao động từ 7.000-12.000 đồng/kg tùy thời điểm, mang lại nguồn thu nhập khoảng 10 triệu đồng. Nhận thấy mô hình mang lại hiệu quả, chị tiếp tục thuê thêm 0,5 ha đất vườn dừa của người dân lân cận để trồng rau thơm.

Cũng từ ruộng lúa kém hiệu quả, ông Nguyễn Văn Quốc, ấp Cây Ổi, xã Tập Ngãi lựa chọn hướng đi mới khi phát triển mô hình trồng dừa kết hợp dứa (khóm). Trên diện tích 1 ha, ông trồng 250 cây dừa và xen canh khoảng 30.000 gốc dứa nhằm tận dụng diện tích đất dưới tán trong thời gian cây dừa chưa cho thu hoạch ổn định.

Sau 13 tháng trồng, dứa cho thu hoạch, năng suất khoảng 30–40 tấn/ha, giá bán bình quân 10.000 đồng/kg. Mô hình bắt đầu có lãi năm đầu khoảng 30%; từ năm thứ hai trở đi tỷ suất lợi nhuận có thể đạt 60–70% nhờ giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu. Theo ông Quốc, cây dứa thích nghi tốt dưới tán dừa, không ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây chính nhưng vẫn tạo nguồn thu đáng kể. Hiện gia đình ông cùng người thân phát triển thêm 3,2 ha trồng dừa xen dứa.

Ông Nguyễn Minh Trong, Trưởng Ban nhân dân ấp Cây Ổi cho biết, ấp có 363 ha đất sản xuất nông nghiệp. Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, từ năm 2020 đến nay, người dân địa phương đã chuyển đổi hơn 100 ha đất lúa sang trồng dừa và các loại cây trồng khác; trong đó, khoảng 50 ha đã cho thu hoạch với hiệu quả kinh tế cao gấp 3 lần so với sản xuất lúa.

Những mô hình chuyển đổi của nông dân tỉnh Vĩnh Long minh chứng cho hướng đi phù hợp trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp của tỉnh. Thay vì phụ thuộc vào một loại cây trồng, nhiều hộ nông dân đã chủ động chuyển đổi theo hướng khai thác đa tầng, đa giá trị trên cùng diện tích đất; kết hợp cây lâu năm với cây ngắn ngày, tận dụng tối đa quỹ đất, phân tán rủi ro thị trường và tạo nguồn thu liên tục trong năm.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, từ đầu năm đến nay toàn tỉnh đã chuyển đổi 2.163,4 ha đất lúa, đạt 74,2% kế hoạch; trong đó chuyển sang trồng cây hàng năm 2.030,4 ha và chuyển sang cây lâu năm 133 ha. Việc chuyển đổi đang góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp và tăng thu nhập cho người dân. Theo kế hoạch, từ nay đến cuối năm, toàn tỉnh chuyển đổi thêm khoảng 870 ha đất trồng lúa kém hiệu quả sang các cây trồng, vật nuôi khác để nâng cao hiệu quả sản xuất trên cùng đơn vị diện tích.

Địa phương tiếp tục đẩy mạnh đổi mới cơ cấu cây trồng theo hướng phát huy lợi thế từng địa phương, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng nhu cầu thị trường. Các loại cây có lợi thế như dừa, cây ăn trái, lúa chất lượng cao và một số cây màu được ưu tiên phát triển gắn với hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung, liên kết theo chuỗi giá trị. Đồng thời, tỉnh khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, mở rộng ứng dụng các giải pháp tưới tiết kiệm nước, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và phát triển thương hiệu nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản trên thị trường.

Trong số các loại cây được lựa chọn chuyển đổi, cây dừa được đánh giá là phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương nhờ khả năng thích ứng tốt với khô hạn và xâm nhập mặn, chi phí chăm sóc không lớn, thời gian khai thác kéo dài hàng chục năm. Khi kết hợp trồng xen các loại cây ngắn ngày như rau thơm, khóm hoặc cây màu dưới tán, mô hình không chỉ nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn tạo nguồn thu ổn định trong thời gian chờ cây chính cho năng suất, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và hướng tới nền nông nghiệp phát triển bền vững.