Virus Ebola lan rộng, nhiều nước siết kiểm dịch và hạn chế đi lại

Nhân viên y tế khử trùng thiết bị sau khi một bệnh nhân nghi nhiễm Ebola tử vong, tại Bunia, tỉnh Ituri, CHDC Congo, ngày 21/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 21/5, chính quyền Uganda quyết định đình chỉ toàn bộ hoạt động giao thông công cộng chở khách đến và đi từ Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo, nơi dịch Ebola đang hoành hành. Quyết định sẽ chính thức có hiệu lực trong vòng 48 giờ kể từ khi được công bố.

Trong thông báo chính thức, Bộ Y tế Uganda cho biết toàn bộ các phương tiện giao thông công cộng, trong đó có tàu phà và xe buýt liên biên giới, sẽ tạm dừng hoạt động trong 4 tuần. Tuy nhiên, biện pháp này không áp dụng đối với hoạt động vận tải hàng hóa và thực phẩm.

Bên cạnh đó, tất cả các chuyến bay đến CHDC Congo cũng tạm dừng. Thư ký thường trực Bộ Y tế Uganda, bà Diana Atwine, đánh giá: "Do Uganda nằm sát ngay tâm dịch và có nhiều hoạt động giao thương qua lại khu vực biên giới, nên nguy cơ dịch bệnh tiếp tục xâm nhập vẫn ở mức cao".

Tuần trước, đợt bùng phát nghiêm trọng do virus Ebola đã được ghi nhận tại tỉnh Ituri, miền Đông CHDC Congo, giáp giới với Uganda. Sau đó, Uganda cũng ghi nhận 2 ca nghi nhiễm Ebola đều là công dân Congo vượt biên, bao gồm 1 ca mắc bệnh và 1 ca tử vong. Dù vậy, phía Uganda khẳng định hiện nước này không còn ca nhiễm Ebola nào trong cộng đồng, sau khi một ca nghi nhiễm đã có kết quả xét nghiệm âm tính 2 lần liên tiếp.

Theo số liệu do Viện Y tế Công cộng Quốc gia CHDC Congo (INSP) công bố 22/5,  virus Ebola được cho là đã cướp đi sinh mạng của 160 người trong số 671 ca nghi nhiễm tại đây.

Trước diễn biến dịch bệnh nghiêm trọng, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ban bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế" (PHEIC) đối với đợt bùng phát dịch bệnh lần này. Để ứng phó với nguy cơ dịch bệnh, đầu tuần này, Mỹ đã siết chặt quy trình kiểm tra sàng lọc đối với các hành khách hàng không đến từ 3 nước CHDC Congo, Uganda và Nam Sudan. Bahrain cũng thông báo áp đặt lệnh cấm nhập cảnh kéo dài 1 tháng đối với du khách đến từ 3 nước trên.

Trong động thái mới nhất, giới chức Mỹ cho biết đang điều hướng toàn bộ các chuyến bay chở khách trở về từ các quốc gia bùng phát virus Ebola đến một sân bay duy nhất thuộc vùng thủ đô Washington để tiến hành kiểm tra sàng lọc. Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) đã ban hành quy định này và chính thức áp dụng đối với các chuyến bay khởi hành sau 23h59 ngày 20/5 (tức 10h59 ngày 21/5 theo giờ Hà Nội).

Cụ thể, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ thông báo những người từng lưu trú tại CHDC Congo hoặc 2 nước láng giềng là Uganda và Nam Sudan trong 21 ngày qua, bắt buộc phải nhập cảnh vào Mỹ thông qua sân bay quốc tế Washington Dulles, tại vùng ngoại ô bang Virginia. Các hành khách có lịch bay từ các quốc gia bị ảnh hưởng đến Mỹ sẽ được các hãng hàng không liên hệ để đổi vé sang sân bay Dulles.

Tại sân bay Dulles, những hành khách thuộc diện nói trên sẽ phải trải qua quy trình sàng lọc nghiêm ngặt. Các hành khách sẽ trả lời phiếu khảo sát chi tiết về lịch sử đi lại, được theo dõi sát sao các triệu chứng bệnh, đo thân nhiệt và buộc phải cung cấp thông tin phục vụ công tác truy vết tiếp xúc khi cần thiết.

CDC Mỹ lưu ý nếu không xuất hiện các triệu chứng bệnh, hành khách sẽ được phép tiếp tục hành trình đến điểm cuối và được hướng dẫn cụ thể về cách tự theo dõi sức khỏe tại nhà.

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ngày 22/5 cho biết sẽ mở rộng phạm vi lệnh cấm du lịch tại CHDC Congo. Theo bộ này, lệnh cảnh báo du lịch cấp 4 – mức cao nhất trong hệ thống cảnh báo du lịch gồm 4 cấp của Hàn Quốc – đối với tỉnh Ituri của CHDC Congo sẽ chính thức có hiệu lực từ 14h chiều cùng ngày, do số ca tử vong liên quan đến virus liên tục gia tăng.

Với biện pháp mới nhất này, Hàn Quốc tăng số khu vực cấm du lịch tại CHDC Congo lên 3 tỉnh gồm Ituri, Bắc Kivu và Nam Kivu. Bộ Ngoại giao Hàn Quốc lưu ý thêm rằng công dân nước này cố tình đến hoặc lưu trú tại các khu vực trên mà không được cấp phép đặc biệt có thể sẽ phải đối mặt với các hình phạt theo Luật hộ chiếu.

Bên cạnh đó, bộ cũng vừa ban hành cảnh báo du lịch cấp 3 khuyến cáo người dân nhanh chóng rời khỏi các khu vực trong phạm vi 50 km tính từ biên giới với Cộng hòa Trung Phi, cùng với 7 tỉnh khác của CHDC Congo, trong đó có Bas-Uele và Haut-Uele. Hiện Hàn Quốc đang áp dụng khuyến cáo du lịch đặc biệt đối với các khu vực còn lại của quốc gia châu Phi này.

Một ngày trước đó, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ban hành khuyến cáo du lịch đặc biệt đối với toàn bộ lãnh thổ Uganda, sau khi Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) xác định CHDC Congo, Uganda và Nam Sudan là các quốc gia cần ưu tiên quản lý kiểm dịch đối với bệnh Ebola.

 Theo phóng viên TTXVN tại Ottawa, các nhân viên cứu trợ Canada đang lên đường tới Cộng hòa Dân chủ Congo nhằm hỗ trợ ứng phó đợt bùng phát Ebola, trong bối cảnh hàng trăm người được cho là đã nhiễm một chủng hiếm gặp của virus Ebola và có tỷ lệ tử vong cao.

Ông Chiran Livera, phụ trách hoạt động của Hội Chữ thập Đỏ Canada tại Halifax, cho biết ông sẽ tới Congo trong vài ngày tới, trong khi một nhóm chuyên gia y tế công cộng và hậu cần đã bắt đầu lên đường. Công việc của các nhân viên cứu trợ Canada sẽ bao gồm truy vết tiếp xúc, hỗ trợ tâm lý và giúp đưa người bệnh tới các trung tâm điều trị.

Ông Livera từng tham gia cứu trợ trong 5 trong tổng số 17 đợt bùng phát Ebola tại Congo. Theo ông, đợt bùng phát lần này khác biệt do hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu đối với chủng Ebola Bundibugyo. 

Trong khi đó, bà Trish Newport, quản lý người Canada của một tổ chức y tế quốc tế cho biết công tác chuẩn bị hiện nay không đủ để ứng phó với tình hình nghiêm trọng lần này. Theo bà, lực lượng cứu trợ không có đủ túi đựng thi thể và các thiết bị bảo hộ cá nhân để thực hiện chôn cất an toàn, phòng tránh dịch bệnh lây lan rộng.

Hoạt động ứng phó của các nhân viên cứu trợ Canada diễn ra trong bối cảnh một công dân nước này vừa trở về từ Đông Phi đang được xét nghiệm Ebola. Cơ quan Y tế tỉnh Ontario ngày 21/5 cho biết hiện chưa rõ bệnh nhân này được xét nghiệm chủng Ebola nào và đã đi tới khu vực nào ở Đông Phi. Người phát ngôn Cơ quan Y tế Công cộng Canada cho biết các mẫu xét nghiệm dự kiến được chuyển tới Phòng thí nghiệm Vi sinh Quốc gia ở Winnipeg trong ngày 22/5.