Xây dựng niềm tin trong hành trình số hóa thị trường nông sản

Tuy nhiên, có mặt trên sàn là chưa đủ để sản phẩm cạnh tranh lâu dài, doanh nghiệp cần giải bài toán từ nhận diện, niềm tin, cạnh tranh giá, đến phát triển hệ thống phân phối bài bản và xây dựng câu chuyện thương hiệu đến người tiêu dùng số.

Gian nan đưa nông sản lên sàn

Phát triển các sản phẩm từ trái nhàu, một loại cây mọc khá phổ biến tại địa phương, ông Khưu Văn Chương, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại SK Noni cho biết, sàn thương mại điện tử là cánh tay nối dài đưa đặc sản địa phương tới tay người tiêu dùng. Từ năm 2020, thông qua website và những nền tảng như Shopee, Tiki, đơn vị đã phát triển kênh thương mại điện tử cho sản phẩm. Đến nay, doanh thu từ kênh này tăng khoảng 15-20% mỗi năm so với năm trước.

Với những doanh nghiệp đặt cơ sở tại khu vực còn hạn chế về mạng lưới phân phối, đây là cách mở rộng thị trường mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào điểm bán vật lý. 

"Bán hàng trực tuyến còn giúp doanh nghiệp nhận được đánh giá từ những khách hàng chưa từng quen biết, qua đó có thêm cơ hội xây dựng uy tín, lan tỏa sản phẩm. Trong khi phát triển các cửa hàng bán trực tiếp cũng còn khó khăn thì cửa hàng trực tuyến lại mở ra thị trường khá đa dạng và rộng lớn. Chúng tôi thường xuyên tổ chức thêm hoạt động livestream bán hàng để tăng nhận diện", ông Khưu Văn Chương cho hay.

Tương tự, đặc sản từ đảo Lý Sơn, vốn được người tiêu dùng biết đến nhờ hương vị đặc trưng, gắn với điều kiện thổ nhưỡng và tập quán canh tác của địa phương. Nhưng khoảng cách địa lý là trở ngại lớn khiến sản phẩm khó tiếp cận người tiêu dùng.

Ông Phạm Văn Công, Giám đốc Công ty cổ phần Dori, cho biết khoảng 3 năm nay, doanh nghiệp đã đưa các sản phẩm hành, tỏi Lý Sơn và sản phẩm chế biến từ nguồn nguyên liệu này lên các sàn thương mại điện tử phổ biến trong nước. Thương mại điện tử giúp đặc sản địa phương vượt qua giới hạn địa lý của thị trường truyền thống. Tuy nhiên, môi trường số cũng đặt ra rất nhiều thách thức trong cạnh tranh với các sản phẩm cùng tên gọi, nhưng không phải xuất xứ địa phương bản địa.

"Bên cạnh rất nhiều thuận lợi, thì chúng tôi cũng thấy có những khó khăn, đó là những sản phẩm cùng tên rất nhiều, khiến người tiêu dùng khó phân biệt, dẫn đến e dè khi lựa chọn sản phẩm chính gốc. Chúng tôi với sự hỗ trợ địa phương đã khai thác chứng nhận chỉ dẫn địa lý tỏi Lý Sơn, đồng thời áp dụng truy xuất nguồn gốc để người mua có thể xác định xuất xứ sản phẩm, qua đó củng cố niềm tin trong môi trường trực tuyến", ông Phạm Văn Công chia sẻ.

Bà Điền Ngọc Tuyết, Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Sống Khỏe thông tin, dù có nhiều lợi thế, nhưng doanh nghiệp gặp không ít gian nan trong hành trình số hóa thị trường. Doanh nghiệp đã phát triển các sản phẩm nước ép tỏi đen Mộc Đan và yến tỏi đen đẳng sâm trong nhiều năm, trong đó một số sản phẩm được xếp hạng OCOP 4 sao, có sản phẩm đủ điều kiện để xét chọn OCOP 5 sao, nhưng vẫn khó tiếp cận khách hàng trực tuyến.

Theo bà Tuyết, trên các sàn thương mại điện tử, hàng hóa cạnh tranh mạnh về giá, trong khi người tiêu dùng đã quen chờ các chương trình giảm giá sâu. Điều này tạo áp lực đối với sản phẩm được đầu tư kỹ về nguyên liệu và quy trình sản xuất, bởi  không phải lúc nào cũng có thể giảm giá theo các chương trình khuyến mãi.

 

"Để tạo ra một sản phẩm chất lượng, chúng tôi phải đầu tư thời gian chăm sóc, lựa chọn nguyên liệu và kiểm soát quy trình. Nếu chỉ cạnh tranh bằng giá bán, doanh nghiệp khó có dư địa để duy trì chất lượng và tái đầu tư sản xuất. Chúng tôi mong muốn hàng Việt có chất lượng cần được truyền thông mạnh hơn để người mua nhận biết và sẵn sàng lựa chọn, thay vì chỉ so sánh về giá", bà Điền Ngọc Tuyết nêu rõ.

Như vậy, khó khăn khi đưa nông sản lên sàn không chỉ nằm ở thao tác đăng sản phẩm hay vận hành gian hàng. Doanh nghiệp phải đồng thời giải quyết nhiều bài toán, làm sao để khách hàng nhận biết sản phẩm, đặt lòng tin vào chất lượng sản phẩm, chấp nhận chi trả giá trị tương ứng và lựa chọn lâu dài. Số hóa thị trường cho nông sản, vì vậy không chỉ là một giải pháp, mà cần phải sự đồng hành và đồng thuận trong hành vi tiêu dùng.

Xây dựng niềm tin số

Từ thực tế này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Vũ Bích Hạnh, giảng viên cao cấp Trường Đại học Bách khoa, TP. Hồ Chí Minh cho rằng, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận khi đưa sản phẩm lên môi trường số. Không chỉ đăng tải hàng hóa rồi chờ người mua tự tìm đến, doanh nghiệp phải hiểu khách hàng cần gì và truyền tải thuyết phục giá trị của sản phẩm đến người tiêu dùng.

Người tiêu dùng có xu hướng không chỉ mua sản phẩm, mà còn mua cả giá trị và câu chuyện của sản phẩm. Vì vậy, doanh nghiệp cần phải xây dựng được câu chuyện cho sản phẩm. Với nông sản, đặc sản địa phương, kể câu chuyện về sản phẩm càng có ý nghĩa trong việc đề cao giá trị bản địa, bản sắc văn hóa địa phương. Đây là yếu tố "níu chân" người tiêu dùng khi lướt qua gian hàng số. 

"Để tạo ấn tượng với sản phẩm không dễ dàng. Câu chuyện về quá trình lập nghiệp của người sản xuất có thể tạo thiện cảm, nhưng chưa chắc đủ sức thuyết phục người mua. Nội dung cần làm rõ những yếu tố thực sự khác biệt, chẳng hạn nguồn gốc nguyên liệu, phương pháp sản xuất, đặc điểm sản phẩm, giá trị văn hóa địa phương để thu hút người tiêu dùng. Khoảng thời gian để thu hút người dùng trên môi trường số rất ngắn, vì vậy cần phải chọn lọc thông tin nổi bật để tạo ấn tượng", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Vũ Bích Hạnh chia sẻ.

Thực tế từ các doanh nghiệp cho thấy những hoạt động kết nối cung cầu kết hợp livestream có thể giúp rút ngắn khoảng cách giữa nhà sản xuất và người mua. Bà Nguyễn Cẩm Loan, Trưởng bộ phận Thương mại điện tử Công ty Thuận Hương, cho biết doanh nghiệp đã tham gia các chương trình livestream kết nối cung cầu trong hai năm qua. Qua các phiên bán hàng, sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng, doanh nghiệp cũng nhận được nhiều kết nối với khách mua sỉ và nhà phân phối.

Theo bà Loan, thay vì tự tìm kiếm khách hàng qua từng cửa hàng như phương thức truyền thống, doanh nghiệp có thể tiếp cận tệp người xem sẵn có của các nhà sáng tạo nội dung, đồng thời nhận phản hồi nhanh hơn để điều chỉnh sản phẩm.

Tương tự, ông Nguyễn Kim Sơn, phụ trách bộ phận Thương mại điện tử Công ty bánh pía Phúc An nhấn mạnh việc phối hợp với cơ quan quản lý và các nền tảng như TikTok, Shopee giúp sản phẩm tiếp cận khách hàng nhanh hơn, nhất là nhóm người tiêu dùng trẻ. Với doanh nghiệp đã có kinh nghiệm xuất khẩu, kênh trực tuyến còn mở thêm cơ hội đưa sản phẩm đến người tiêu dùng trong nước.

 

Hiện nay, nhiều địa phương cũng đang tích cực hỗ trợ các doanh nghiệp đưa nông sản lên sàn. Tại tỉnh Tây Ninh, nhiều năm qua, ngành công thương đã tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ, tập huấn cho doanh nghiệp, hợp tác xã các kỹ năng bán hàng số, cách thức vận hành gian hàng… Bà Châu Thị Lệ, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh cho biết, để hiệu quả hơn, địa phương mong muốn kết nối với nhiều sàn giao dịch trực tuyến, cầm tay chỉ việc để nông sản địa phương dễ dàng tiếp cận khách hàng trực tuyến.

Còn tại TP. Hồ Chí Minh, Sở Công Thương thành phố cũng đang tích cực hợp tác với các sàn thương mại điện tử, tổ chức nhiều hoạt động kết nối người bán với nền tảng, giúp các doanh nghiệp, hợp tác xã nắm được quy cách vận hành, các tiêu chuẩn hàng hóa trên sàn, nhất là hoạt động lưu kho, phân phối và vận chuyển.

"Nhu cầu thị trường ngày càng khắt khe, tiêu chí xanh, sạch ngày càng được đặt lên hàng đầu. Tới đây hàng hóa kết nối giữa nơi sản xuất là các địa phương và thị trường là TP. Hồ Chí Minh sẽ còn gia tăng. Khi đó, thương mại điện tử sẽ là một trong những không gian các đối tác sẽ phải tham gia. Chúng tôi sẽ tiếp tục điều chỉnh để phát huy tốt hơn vai trò của các giải pháp số trong việc kết nối, mở rộng thị trường cho sản phẩm, trong đó có nông sản, đặc sản", ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh khẳng định.

Đưa nông sản lên sàn là cơ hội để mở rộng thị trường, nhưng nếu thiếu giải pháp vận hành hiệu quả, đặc biệt là bảo chứng về chất lượng, đi cùng tính minh bạch thì nông sản, đặc sản sẽ khó đi xa. Như vậy, hành trình lên sàn chỉ thực sự thành công khi doanh nghiệp xây dựng được niềm tin, khẳng định được giá trị sản phẩm trong lòng người tiêu dùng trên không gian số.