Xét xử cựu Thứ trưởng Bộ Y tế Cao Minh Quang: Bài học về năng lực cán bộ

Đại diện Viện Kiểm sát đặt câu hỏi đối với bị cáo Hùng: "Bị cáo đã đọc văn bản kiến nghị của Bộ Tài chính về số tiền hơn 3,8 triệu USD đó chưa? Tại sao là cấp tham mưu lại không đề xuất cấp trên biện pháp xử lý? Nếu bị cáo đề xuất mà cấp trên nói không cần, thì đó mới gọi là tròn trách nhiệm". Từ đó, công tố viên khẳng định việc luật sư đề nghị rút quyết định truy tố với bị cáo Hùng là không có căn cứ.

Tương tự bị cáo Hùng, bị cáo Phạm Thị Minh Nga (cựu Kế toán trưởng Ban Quản lý thực hiện kế hoạch phòng, chống dịch cúm A (H5N1) Bộ Y tế) khai thời điểm tham gia vào Đoàn kiểm tra liên ngành, bị cáo chưa có nhiều kinh nghiệm nên khi tiến hành kiểm tra bị cáo không biết kiểm tra như thế nào, nội dung gì.

Trước biện minh này của luật sư bào chữa và các bị cáo, kiểm sát viên Nguyễn Thanh Lâm (Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội) nêu rõ quan điểm: "Các bị cáo được giao trách nhiệm kiểm tra mà thấy bản thân không đủ năng lực thì phải dũng cảm xin từ chối nhiệm vụ, đó mới là có trách nhiệm. Đã nhận nhiệm vụ thì phải hoàn thành, không làm được thì đứng sang một bên, để người có đủ năng lực làm".

* Công ty Cổ phần Dược phẩm Cửu Long là bị đơn dân sự

Theo bản án sơ thẩm, 5 bị cáo nguyên là cán bộ thuộc Bộ Y tế đã không xem xét, kiểm tra việc thực hiện điều khoản đàm phán, giảm giá mua nguyên liệu được quy định trong hợp đồng (không kiểm tra chứng từ thanh toán mua nguyên liệu; không yêu cầu báo cáo việc thực hiện điều khoản đàm phán giảm giá); không thực hiện đầy đủ nhiệm vụ được giao, không làm rõ số tiền hơn 3,8 triệu USD mà Công ty CPDP Cửu Long chưa thanh toán cho nhà cung cấp nguyên liệu nên đã không phát hiện được Công ty CPDP Cửu Long đã giữ số tiền trên lại gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước.

Tám bị cáo trong vụ án đã tự nguyện nộp hơn 3 tỷ đồng để bồi thường, khắc phục hậu quả trong vụ án.

Về trách nhiệm dân sự, Hội đồng xét xử xác định, theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, người của pháp nhân gây thiệt hại thì pháp nhân đó phải bồi thường. Số tiền hơn 3,8 triệu USD (tương đương hơn 61 tỷ đồng) được hạch toán vào các hoạt động kinh doanh của Công ty CPDP Cửu Long. Vì thế, Hội đồng xét xử xác định Công ty CPDP Cửu Long là bị đơn dân sự và buộc công ty phải bồi thường số tiền này cho Bộ Y tế. Sau khi trừ đi 3 tỷ đồng do các bị cáo tự nguyện khắc phục, Công ty CPDP Cửu Long còn phải bồi thường hơn 58 tỷ đồng.

* Chuyển hóa nhận thức cho bị cáo

Tại Cơ quan điều tra cũng như tại phiên tòa, hầu hết các bị cáo đều thừa nhận hành vi phạm tội, chỉ có bị cáo Ngô Hữu Hiếu Nghĩa (cựu Giám đốc Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh, kiêm Giám đốc điều hành phòng xuất, nhập khẩu thuộc Công ty CPDP Cửu Long) không thừa nhận việc Công ty Mambo cho giảm giá mua nguyên liệu, không nhận là người tham mưu để lãnh đạo Công ty CPDP Cửu Long ký Hợp đồng, phụ lục hợp đồng với Công ty ZPT nhằm hợp thức hồ sơ che giấu Bộ Y tế về việc được giảm giá mua nguyên liệu.

Theo nhận định của Hội đồng xét xử, với chức trách, vị trí Giám đốc Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh kiêm Giám đốc điều hành Phòng xuất nhập khẩu Công ty CPDP Cửu Long, bị cáo Ngô Hữu Hiếu Nghĩa có nhiệm vụ tham mưu cho Tổng Giám đốc trong việc ký kết và thực hiện các hợp đồng mua bán nguyên liệu; lập các hợp đồng kinh tế về nhập khẩu nguyên liệu, theo dõi thực hiện hợp đồng, kiểm tra thanh lý các hợp đồng đã hoàn tất; thực hiện đầy đủ những quy định của Nhà nước, của Công ty trong việc quản lý tiền hàng… Mặc dù biết việc Công ty Mambo đồng ý giảm giá mua nguyên liệu nhưng theo chỉ đạo của Lương Văn Hóa, Ngô Hữu Hiếu Nghĩa đã lập thư giãn nợ ngày 25/8/2006, lập hợp đồng, phụ lục hợp đồng với Công ty ZPT để hợp thức hồ sơ thanh toán che giấu Bộ Y tế việc được giảm giá mua nguyên liệu số tiền hơn 3,8 triệu USD để sử dụng tại Công ty, gây thiệt hại cho Nhà nước.

Quá trình tranh tụng tại phiên tòa, bị cáo Nghĩa đã nhận thức đầy đủ hơn về hành vi của bị cáo, thừa nhận một phần trách nhiệm trong vụ án này, thừa nhận việc soạn thư giãn nợ của bị cáo là sai. Đồng thời, bị cáo Nghĩa xác nhận bị cáo không bị truy tố oan, bị cáo chỉ xin giảm nhẹ hình phạt và đề nghị được nộp tiền để khắc phục một phần hậu quả vụ án.

Tại phiên tòa, hầu hết các bị cáo đều đề nghị đại diện Viện Kiểm sát, Hội đồng xét xử xem xét mức độ, bối cảnh xảy ra sai phạm, các tình tiết giảm nhẹ để giảm hình phạt cho các bị cáo.

Xét các bị cáo thành khẩn khai nhận tội, có sự chuyển biến trong nhận thức sai phạm… đại diện Viện Kiểm sát và Hội đồng xét xử đã cân nhắc các tình tiết giảm nhẹ, đề nghị mức án và tuyên phạt các bị cáo ở mức án dưới khung hình phạt, vừa đảm bảo sự nghiêm minh, vừa thể hiện tính nhân văn của pháp luật.

Nhận thức rõ điều này, các bị cáo: Lương Văn Hóa (cựu Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Dược phẩm Cửu Long), Dương Huy Liệu (cựu Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Tài chính Bộ Y tế), Phạm Thị Minh Nga… và nhiều bị cáo khác bày tỏ sự cảm ơn đến các điều tra viên đã điều tra khách quan, ghi chép đầy đủ, chuẩn xác lời khai của các bị cáo trong giai đoạn điều tra vụ án; cảm ơn các kiểm sát viên đã ghi nhận và cân nhắc giảm mức án đề nghị cho các bị cáo; cảm ơn Hội đồng xét xử đã điều hành phiên tòa một cách khách quan, công tâm.

Tranh tụng tại phiên xử, phần lớn các luật sư bào chữa đều đồng ý với cáo trạng và tội danh mà Viện Kiểm sát đã truy tố, ghi nhận phiên tòa đã được Hội đồng xét xử điều hành theo tinh thần cải cách tư pháp, tôn trọng ý kiến và đảm bảo thời gian tranh luận cho các luật sư…

Công tác xét xử luôn hướng tới một bản án công tâm, khách quan, giúp các bị cáo thay đổi nhận thức, các luật sư bào chữa và những người tham gia tố tụng ghi nhận, đánh giá cao. Sự cố gắng, nỗ lực này của các cơ quan tố tụng là những bước tiến cơ bản nhằm đảm bảo tính thượng tôn của pháp luật, từng bước xây dựng Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân./.