Xử lý bất cập khi triển khai pháp luật đất đai

Một số quy định liên quan đến trình tự, thủ tục thu hồi đất, xác định giá đất, phân cấp thẩm quyền giữa các cấp chính quyền còn chồng chéo, gây lúng túng trong thực hiện tại Phú Thọ. Ảnh minh họa: TTXVN

Hiện nay, công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đang được các cấp, ngành tập trung chỉ đạo quyết liệt nhằm tạo quỹ đất sạch phục vụ triển khai các dự án trọng điểm, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn không ít khó khăn, vướng mắc cần sớm được tháo gỡ, để tạo thành động lực phát triển. 

Theo đó, hệ thống pháp luật về đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dù đã từng bước hoàn thiện nhưng vẫn một số nội dung thiếu đồng bộ, chưa rõ ràng, đặc biệt trong giai đoạn đầu triển khai Luật Đất đai năm 2024 và các nghị định hướng dẫn.

Một số quy định liên quan đến trình tự, thủ tục thu hồi đất, xác định giá đất, phân cấp thẩm quyền giữa các cấp chính quyền còn chồng chéo, gây lúng túng trong thực hiện. Việc xác định nhân khẩu được hưởng hỗ trợ ổn định đời sống cũng gặp nhiều khó khăn do thiếu quy định cụ thể về hồ sơ, căn cứ pháp lý. Nguồn lực đầu tư xây dựng khu tái định cư còn hạn chế, quỹ đất chưa được chuẩn bị đầy đủ. Hạ tầng tại một số khu tái định cư chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến đời sống của người dân sau khi di dời.

Trước thực trạng này, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng trong thời gian tới. Theo đó, tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định chưa phù hợp. Đồng thời, tăng cường phân công, phân cấp rõ ràng trách nhiệm giữa các cấp, ngành để nâng cao hiệu quả thực hiện.

Công tác tuyên truyền, vận động người dân sẽ được đẩy mạnh, nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận trong xã hội. Tỉnh cũng chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới; ưu tiên bố trí nguồn lực, quỹ đất để xây dựng các khu tái định cư đồng bộ, đảm bảo điều kiện sống cho người dân.

Bên cạnh đó, các địa phương sẽ tập trung giải quyết dứt điểm các kiến nghị, khiếu nại của người dân liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tổ chức đối thoại, đảm bảo đúng quy định pháp luật, qua đó tạo niềm tin và sự đồng thuận trong nhân dân.

Đến tháng 3/2026, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, Ngô Tiến Đức cho biết, công tác giải phóng mặt bằng đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh. Đây được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, tạo động lực phát triển. Để hoàn thiện hành lang pháp lý, tỉnh Phú Thọ đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Trong đó có các quy định cụ thể về bồi thường thiệt hại đối với đất, nhà ở, tài sản gắn liền với đất; hỗ trợ di dời, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người dân bị thu hồi đất; quy định về giá đất và mức chi phục vụ công tác giải phóng mặt bằng. 

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, thời gian qua lãnh đạo tỉnh Phú Thọ đã tăng cường trực tiếp kiểm tra thực địa tại nhiều dự án trọng điểm để kịp thời chỉ đạo tháo gỡ khó khăn. Các dự án lớn được tập trung triển khai gồm tuyến đường dây 500 kV Lào Cai - Vĩnh Yên, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các tuyến giao thông kết nối vùng Thủ đô, cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu, cùng nhiều khu công nghiệp, khu đô thị và dự án hạ tầng quy mô lớn. 

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ chủ động tham mưu, phối hợp với các sở, ngành, địa phương ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện giải phóng mặt bằng. Đồng thời, cử cán bộ trực tiếp xuống cơ sở để hỗ trợ các địa phương xử lý các vấn đề phát sinh, qua đó góp phần đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Tỉnh Phú Thọ đang triển khai nhiều dự án trọng điểm với tổng diện tích cần giải phóng mặt bằng hơn 20.200 ha. Trong đó, các dự án sử dụng vốn đầu tư công có 18 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 81.000 tỷ đồng, diện tích cần giải phóng mặt bằng hơn 1.270 ha. Đến nay, đã có 5 dự án đang triển khai công tác giải phóng mặt bằng với diện tích gần 588 ha, còn lại đang trong giai đoạn lập dự án. 

Đối với các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách, tỉnh có 25 dự án với tổng vốn đầu tư trên 356.000 tỷ đồng, diện tích cần giải phóng mặt bằng gần 18.700 ha. Đã có hơn 1.630 ha được giải phóng mặt bằng, tập trung chủ yếu tại các khu công nghiệp, khu đô thị và dự án sản xuất kinh doanh.

Một số dự án khu công nghiệp đã đạt kết quả tích cực như: Khu công nghiệp Đồng Sóc, khu công nghiệp Phúc Yên cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng; khu công nghiệp Nam Bình Xuyên và khu công nghiệp Cẩm Khê đạt tỷ lệ cao. Bên cạnh đó, nhiều dự án khu đô thị, dịch vụ, du lịch quy mô lớn đang được triển khai hoặc lập chủ trương đầu tư, hứa hẹn tạo động lực phát triển mới cho địa phương.

Ngoài ra, tỉnh Phú Thọ còn triển khai các dự án lớn mang tính liên vùng và quốc gia như: Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 2, với tổng kinh phí bồi thường, giải phóng mặt bằng khoảng 8.800 tỷ đồng.