Xuất khẩu gạo kỳ vọng sớm khởi sắc

Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) và một số tổ chức quốc tế, nhu cầu gạo của thế giới trong năm 2021 sẽ tiếp tục tăng, cầu có thể vượt cung.

Trên cơ sở đó, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đưa ra dự báo xuất khẩu gạo trong năm 2021 sẽ tiếp tục khởi sắc, tín hiệu cụ thể là các thị trường xuất khẩu chính của Việt Nam như: Philippines, các nước Đông Nam Á, châu Phi tiếp tục ký hợp đồng mua gạo của Việt Nam.

Thị trường gạo khu vực châu Á cũng sôi động trở lại khi hàng loạt khách hàng rất tiềm năng như Trung Quốc và Bangladesh đang tích cực mua vào.  Nhiều nước khác có nhu cầu lớn về gạo thơm, gạo nếp là những mặt hàng có lợi thế của Việt Nam.

Ông Nguyễn Trung Kiên, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội lương thực Việt Nam (VFA) thông tin: Bên cạnh các diễn biến thị trường tích cực kể trên, gạo Việt còn có thêm cơ hội xuất khẩu vào một số thị trường có ký kết FTA.

Cụ thể, trong khuôn khổ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á Âu (VN-EAEUFTA), các quốc gia thuộc khối này cam kết dành cho Việt Nam hạn ngạch 10.000 tấn gạo trong năm 2021.

Song song với hạn ngạch 80.000 tấn gạo thơm mà EU dành cho Việt Nam mỗi năm theo Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam  - EU (EU), việc Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh (UKVFTA) có hiệu lực ngay từ đầu năm 2021 cũng giúp gạo Việt xuất khẩu vào Anh được giảm thuế về 0% mà không giới hạn về hạn ngạch.

Ông Phạm Thái Bình, Tổng Giám đốc Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An nhận định, năm 2021 xuất khẩu gạo Việt Nam sẽ thuận lợi hơn năm 2020 nhờ nhu cầu thế giới tiếp tục tăng trong khi năng lực sản xuất lúa gạo trong nước vẫn được đảm bảo.

Vụ sản xuất chính Đông Xuân năm nay nông dân Đồng bằng sông Cửu Long “trúng mùa, được giá” khi dự báo sản lượng sẽ bằng hoặc cao hơn vụ Đông Xuân 2020, giá lúa trung bình đang cao hơn năm trước tới 1.000 đồng/kg (giá lúa thường hiện được thu mua từ 6.500 - 7.100 đồng/kg, lúa thơm có giá tới 7.500 đồng/kg).

Cuối tháng 2 đến giữa tháng 3/2021 (nửa cuối tháng Giêng âm lịch) là thời điểm nông dân sẽ thu hoạch rộ vụ Đông Xuân, nguồn cung lúa gạo dồi dào có thể khiến giá lúa, gạo trong nước giảm nhẹ nhưng vẫn ở mức cao vì đa phần lúa đã được thương lái chốt giá, đặt cọc từ trước khi thu hoạch.

Về giá xuất khẩu, từ giữa năm 2020 tới nay, giá xuất khẩu gạo bình quân của Việt Nam liên tục đứng ở mức cao và kéo dài qua năm 2021. Trong tháng 1/2021 giá xuất khẩu gạo của Việt Nam trung bình đạt 550 USD tấn, tăng 3,4% so với tháng 12/2020 và tăng hơn  15% so với cùng kỳ năm ngoái.

Hai đơn hàng xuất khẩu đầu năm 2021 của Trung An cũng được giao ở mức rất cao; trong đó 450 tấn gạo Jasmine 85 xuất sang thị trường Singapore có giá 680 USD/tấn và 1.150 tấn gạo thơm Hương Lài được giao cho khách hàng ở Malaysia với giá 750 USD/tấn.

“Sau nhiều năm tái cơ cấu ngành lúa gạo, chất lượng gạo Việt Nam đã được nâng lên đáng kể, từng bước khẳng định được thương hiệu trên thị trường thế giới. Giá gạo xuất khẩu trung bình của Việt Nam hiện nay được xem là cao nhưng thực chất chỉ cao hơn những năm trước, chưa bằng so với gạo cùng chất lượng của các nước khác.

Chỉ một số ít doanh nghiệp xây dựng được thương hiệu riêng có thể đàm phán được giá xuất khẩu cao hơn hẳn mặt bằng chung. Do đó, các doanh nghiệp xuất khẩu cần có chiến lược điều tiết và xây dựng thương hiệu để nâng giá gạo xuất khẩu tương ứng với chất lượng, giúp người trồng lúa nâng cao thu nhập.”, ông Phạm Thái Bình phân tích.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đôn cho rằng, đề án tái cơ cấu ngành lúa gạo những năm qua đã giúp nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu gạo đi đúng hướng, tập trung cải tạo đồng ruộng, sử dụng giống chất lượng cao, phù hợp với nhu cầu của khách hàng nên có thể bán được với giá cao.

Nếu như trước đây, chỉ những thị trường cao cấp mới nhập gạo thơm, gạo đặc sản, còn các thị trường khu vực châu Á như Philippines, Malaysia, Trung Quốc chủ yếu nhập gạo thường, có tỷ lệ tấm 15 -25% thì hiện nay hầu hết thị trường đều chuyển sang nhập gạo 5% tấm và các loại gạo thơm.

“Chất lượng gạo được nâng lên thì giá xuất khẩu cao hơn là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, để duy trì được thị phần ở các thị trường truyền thống và thâm nhập tốt thị trường cao cấp hơn như EU, ngành lúa gạo cần đảm bảo chất lượng đồng đều, kiểm soát tốt chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh hạt gạo, doanh nghiệp cần nghiên cứu chế biến sâu thành các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế và tạo dựng thương hiệu cho ngành lúa gạo Việt Nam.”, ông Nguyễn Văn Đôn nhấn mạnh./.