Xuất khẩu thuỷ sản lập kỷ lục mới, vượt mốc 11 tỷ USD

Năm 2025, dù đối mặt với không ít thách thức từ thuế đối ứng đến nguy cơ áp thuế chống bán phá giá tôm cao bất thường cùng hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe, xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam vẫn về đích ngoạn mục, thiết lập kỷ lục mới với kim ngạch đạt hơn 11,34 tỷ USD.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 có rất nhiều thách thức đối với xuất khẩu thủy sản cả về thuế quan cho đến hàng rào kỹ thuật. Tuy nhiên, chính trong bối cảnh khó khăn đó, xuất khẩu thủy sản lại ghi nhận những cú vượt sóng thành công ngoài dự kiến.

Trong số đó, xuất khẩu tôm tháng 12 đạt gần 336 triệu USD, tăng 3,1% so với tháng 11; xuất khẩu cá tra tháng 12 chững lại, đạt hơn 182 triệu USD. Đáng chú ý, xuất khẩu các nhuyễn thể khác ghi nhận mức tăng kỷ lục tới 296% trong tháng 12 dù giá trị tuyệt đối còn khiêm tốn, chỉ khoảng 2 triệu USD. Trong khi đó, xuất khẩu cá ngừ ghi nhận mức sụt giảm sâu trong tháng cuối năm, giảm tới 33,3%, chỉ thu về 57 triệu USD; xuất khẩu các loại cá khác cũng giảm 8% trong tháng 12, mang về 156,5 triệu USD.

Tính chung cả năm 2025, xuất khẩu tôm vẫn đóng vai trò “trụ cột” cho tăng trưởng của thủy sản cả nước với giá trị đạt 4,65 tỷ USD, tăng gần 20% so với năm trước; đóng góp gần 41% tổng kim ngạch xuất khẩu của ngành. Xuất khẩu cá tra duy trì ở mức ổn định, cả năm thu về 2,19 tỷ USD, tăng 8,1% so với năm 2024.

Xuất khẩu các loại cá khác có sự đảo chiều đột ngột khi đầu năm tăng trưởng tốt nhưng cuối năm giảm; dù vậy tính chung cả năm vẫn đóng góp 2,16 tỷ USD vào tổng kim ngạch xuất khẩu. Cá ngừ là mặt hàng gặp khó khăn nhất trong năm 2025 khi càng về cuối năm mức sụt giảm càng sâu. Luỹ kế cả năm, xuất khẩu cá ngừ thu về 913 triệu USD. Xuất khẩu nhuyễn thể khác dù có giá trị nhỏ, khoảng 15 triệu USD nhưng đang duy trì được đà tăng trưởng khá bền vững ở mức gần 20%.

Bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP phân tích, động lực tạo sức bật cho thuỷ sản trong năm qua đến từ sự bất ổn trên thị trường toàn cầu làm gia tăng nhu cầu dự trữ, khiến giá thực phẩm có nguy cơ tăng mạnh. Điều này thúc đẩy cả người tiêu dùng và doanh nghiệp tại nhiều quốc gia đẩy mạnh mua tích trữ, qua đó làm tăng nhu cầu nhập khẩu thủy sản.

Bên cạnh đó, các hiệp định thương mại tự do (FTA) đi vào thực thi ổn định tiếp tục là đòn bẩy quan trọng, giúp xuất khẩu thủy sản bứt phá tại các thị trường tiềm năng trong khối CPTPP, EU và RCEP, bù đắp cho những khó khăn tại một số thị trường lớn.

Mặt khác, cộng đồng doanh nghiệp thủy sản Việt Nam đã phát huy tốt sự chủ động và linh hoạt trước các biến động của thị trường. Doanh nghiệp đã sớm nhận diện rủi ro từ các mốc thời gian bất lợi liên quan đến thuế đối ứng, thuế chống bán phá giá hay quy định MMPA của Hoa Kỳ, từ đó có chiến lược gia tăng xuất khẩu, điều chỉnh thị trường và kế hoạch giao hàng để giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực.

Theo bà Lê Hằng, trong bối cảnh thị trường Hoa Kỳ phát sinh nhiều bất ổn về chính sách thuế và rào cản kỹ thuật, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã có sự điều chỉnh rõ nét về cơ cấu thị trường. Khối CPTPP tiếp tục là động lực xuất khẩu lớn nhờ lợi thế thuế quan và sự ổn định của các thị trường như Nhật Bản, Canada và Australia. Lũy kế cả năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang CPTPP đạt 3,07 tỷ USD, tăng 22% so với năm 2024.

Về thị trường đơn lẻ, Trung Quốc (bao gồm Hong Kong) là thị trường tăng trưởng mạnh nhất trong nhóm thị trường chủ lực với kim ngạch cả năm đạt 2,45 tỷ USD, tăng 29%. Đặc biệt, nhu cầu đối với các sản phẩm tươi, sống như tôm hùm, cua, sò, nghêu tăng mạnh, cho thấy vai trò ngày càng lớn của khu vực này trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Đối với EU, kim ngạch xuất khẩu cả năm đạt gần 1,2 tỷ USD, tăng 12,5% so với năm 2024. Nhu cầu tại thị trường này đang dần cải thiện, trong đó các mặt hàng thủy sản nuôi trồng có lợi thế hơn, trong khi hải sản khai thác vẫn chịu tác động từ thẻ vàng IUU.

Với nhiều rào cản từ thuế đối ứng, nguy cơ áp thuế chống bán phá giá tôm và quy định Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú (MMPA) đã khiến xuất khẩu thủy sản sang Hoa Kỳ giảm tới 45% trong tháng 12. Tuy nhiên, nhờ tăng trưởng tích cực những tháng đầu năm, tính chung năm 2025, xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam sang Hoa Kỳ vẫn tăng nhẹ 3% so với năm 2024.

Ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch VASEP nhấn mạnh, trong bối cảnh thị trường thế giới biến động mạnh, bất ổn địa chính trị, rào cản thương mại gia tăng, chi phí sản xuất và tuân thủ ngày càng cao, cộng đồng đoanh nghiệp thủy sản Việt Nam vẫn kiên cường vượt khó, linh hoạt thích ứng và chủ động nắm bắt cơ hội nâng cao chất lượng sản phẩm và hình ảnh thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Kết quả xuất khẩu thủy sản lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD là minh chứng rõ nét cho bản lĩnh, tinh thần đổi mới và khát vọng vươn lên của toàn ngành.

Tuy nhiên, năm 2026 vẫn là giai đoạn bất ổn và khó lường đối với thuỷ sản. Về tính chu kỳ của thị trường, sau giai đoạn sụt giảm sâu và giá thấp, thị trường bước vào giai đoạn thiếu hụt nguồn cung, kéo theo giá và nhu cầu tăng trở lại. Việc chuyển dịch cơ cấu thị trường và sản phẩm là chiến lược dài hạn của doanh nghiệp và toàn ngành, nhưng cần thêm thời gian để điều chỉnh và thích ứng dần, khó có thể tạo ra sự thay đổi bền vững chỉ trong một vài năm.

Các chuyên gia dự báo, chính sách thuế quan, thương mại và rào cản kỹ thuật của Hoa Kỳ có thể tiếp tục khiến các nhà xuất khẩu trên thế giới thận trọng và tính đến phương án chuyển dịch nguồn cung. Xu hướng này đồng thời tạo ra áp lực cạnh tranh rất lớn tại các thị trường khác như EU, Trung Quốc, ASEAN và Trung Đông. Bên cạnh đó, thẻ vàng IUU vẫn là nút thắt mà Việt Nam cần sớm tháo gỡ để mở rộng hơn cánh cửa thị trường EU cũng như nâng cao uy tín của hải sản Việt Nam tại các thị trường khác.