Xung đột tại Trung Đông: Nhiều nước kỳ vọng về giải pháp bền vững và lâu dài từ thỏa thuận Mỹ - Iran

Quốc kỳ Mỹ và Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, ngày 15/6, các nước Arập hoan nghênh thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, bày tỏ hy vọng thỏa thuận này sẽ mở đường cho sự ổn định lâu dài trong khu vực và sự tham gia ngoại giao rộng rãi hơn.

Saudi Arabia hoan nghênh thỏa thuận giữa Washington và Tehran về việc ngừng các hoạt động quân sự và bắt đầu các cuộc đàm phán chi tiết trong thời hạn 60 ngày nhằm đạt được một giải pháp lâu dài.

Kuwait cũng hoan nghênh thỏa thuận, trong đó có việc ngừng ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự và đảm bảo tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Nước này ghi nhận những nỗ lực hòa giải của Pakistan và Qatar, cũng như các quốc gia khác đã giúp tạo điều kiện thuận lợi cho thỏa thuận, đồng thời bày tỏ hy vọng thỏa thuận sẽ giúp giải quyết các tranh chấp còn tồn đọng thông qua các giải pháp bền vững.

Qatar cho rằng thỏa thuận có thể mở đường cho việc chấm dứt lâu dài các hoạt động quân sự, đồng thời khẳng định đối thoại và ngoại giao như là phương tiện tốt nhất để giải quyết bất đồng.

Ai Cập và Liban bày tỏ hy vọng thỏa thuận sẽ giúp giảm căng thẳng khu vực, hỗ trợ ổn định và tạo động lực để giải quyết các vấn đề tồn đọng thông qua đối thoại. Ai Cập cho biết thỏa thuận là một bước tiến quan trọng hướng tới việc khôi phục ổn định khu vực và quốc tế, đồng thời kỳ vọng thỏa thuận sẽ củng cố lòng tin, thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao và tạo ra một môi trường thuận lợi hơn cho hòa bình ở Trung Đông. Cairo hy vọng việc kết thúc xung đột sẽ tập trung sự chú ý của quốc tế vào Gaza và Bờ Tây và đẩy nhanh các nỗ lực thực hiện giai đoạn tiếp theo của kế hoạch hòa bình của Tổng thống Donald Trump. Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Liban Nabih Berri cho hay thỏa thuận sẽ giúp đặt nền móng cho an ninh và ổn định khu vực, bao gồm cả ở Liban.

Thổ Nhĩ Kỳ mô tả thỏa thuận là một bước phát triển quan trọng sẽ củng cố hòa bình và ổn định trên toàn khu vực. Vương quốc Jordan cũng hoan nghênh thỏa thuận giữa hai nước, cho rằng việc bắt đầu đàm phán để đạt được một thỏa thuận lâu dài là một bước quan trọng hướng tới việc khôi phục an ninh khu vực và quốc tế.

Tổng thư ký Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh Jasem Mohamed AlBudaiwi cho biết việc ký kết bản ghi nhớ là đáng hoan nghênh và hy vọng sẽ dẫn đến một thỏa thuận lâu dài, đảm bảo an ninh và ổn định trong khu vực.

Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez hoan nghênh thỏa thuận hòa bình đạt được giữa Mỹ và Iran, cho rằng điều này sẽ giúp thúc đẩy kế hoạch sơ tán hàng nghìn thủy thủ mắc kẹt gần eo biển Hormuz.

Theo phóng viên TTXVN tại Kuala Lumpur, cùng ngày 15/6, Bộ Ngoại giao Malaysia hoan nghênh thông tin về Mỹ và Iran nhất trí về Bản ghi nhớ, cho rằng đây là bước tiến quan trọng hướng tới việc giảm leo thang căng thẳng ở Tây Á và lộ trình có cấu trúc hướng tới giải pháp toàn diện và lâu dài. Thông cáo báo chí của Bộ Ngoại giao Malaysia bày tỏ sự cảm kích đối với chính phủ các nước Pakistan, Qatar, Ai Cập, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và các quốc gia khu vực khác vì đã hỗ trợ nỗ lực ngoại giao và đối thoại giữa các bên. Malaysia cũng ghi nhận sự tham gia mang tính xây dựng và ý chí chính trị được tất cả các bên thể hiện trong việc thúc đẩy các nỗ lực giảm căng thẳng, thúc đẩy hòa bình và ổn định.

Trong khi đó, Giám đốc Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga (SVR) Sergei Naryshkin nhận định Washington và Tehran cùng với các bên trung gian hòa giải đã đạt tiến triển đáng kể hướng tới một giải pháp. Nếu bản ghi nhớ sơ bộ mà Mỹ và Iran cùng với các bên trung gian đã thực hiện cuối cùng được ký kết, sẽ tạo cơ sở để tiếp tục cho các nỗ lực khôi phục hòa bình ở Trung Đông. Sau bản ghi nhớ này, công việc quan trọng sẽ được tiến hành để chuẩn bị cho một thỏa thuận hòa bình như vậy. Tuy nhiên, ông Naryshkin thận trọng cho rằng hòa bình vẫn còn mong manh.

Thỏa thuận được Mỹ và Iran công bố sau hơn 3 tháng xung đột. Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận hai bên đã đạt được nhất trí, đồng thời cho biết Washington đã dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran tại eo biển Hormuz. Chi tiết của thỏa thuận chưa được công bố ngay lập tức, mặc dù nước trung gian chủ chốt Pakistan cho biết thỏa thuận sẽ được ký kết chính thức tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6. Các cuộc đàm phán về các vấn đề bao gồm chương trình hạt nhân của Iran dự kiến sẽ tiếp tục được triển khai.

Sau thông tin tích cực trên, các nước Anh, Pháp, Đức và Italy ra tuyên bố chung bày tỏ sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt áp đặt đối với Iran, và hoan nghênh thỏa thuận đạt được giữa Washington và Tehran. Liên quan vấn đề này, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cùng ngày 15/6 cho biết các nhà lãnh đạo châu Âu đã đề nghị bà tham gia tuyên bố chung. Phát biểu với các phóng viên ở Rome trước cuộc gặp với Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, bà Takaichi khẳng định nước này sẽ tham gia tuyên bố chung nếu Iran có thể chứng minh đang thực hiện các bước rõ ràng đối với chương trình hạt nhân.

Trong một tuyên bố, Thủ tướng Italy Meloni bày tỏ chính phủ nước này ủng hộ tiến trình ngoại giao hướng tới thỏa thuận toàn diện, đồng thời sẵn sàng hợp tác với các đối tác để đảm bảo quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.