Xung đột Trung Đông đe dọa xuất khẩu ô tô châu Á

Xe ô tô chờ xuất khẩu tại cảng Yên Đài, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Hiện nay, các nhà sản xuất ô tô từ Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc và Nhật Bản đang xuất khẩu lượng xe trị giá hàng tỷ USD sang Trung Đông thông qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, hoạt động vận tải dọc theo tuyến đường này đã rơi vào tình trạng đình trệ do lo ngại các hoạt động quân sự từ Iran. 

Trung Đông hiện là thị trường nước ngoài lớn thứ hai đối với ô tô sản xuất tại Trung Quốc và là khu vực có tầm quan trọng ngày càng tăng đối với quốc gia này trong nỗ lực bù đắp nhu cầu nội địa đang suy giảm. Theo Hiệp hội Ô tô Trung Quốc, trong tổng số 8,32 triệu xe được các hãng xe Trung Quốc xuất khẩu vào năm 2025, có 1,39 triệu chiếc (chiếm 1/6) được đưa đến các quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). 

Các công ty ô tô Trung Quốc xuất khẩu nhiều sang Trung Đông bao gồm Chery Automobile, BYD, SAIC Motor, Changan Automobile và Geely. Dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Ô tô Gasgoo – nền tảng chuỗi cung ứng lớn nhất Trung Quốc – cho thấy các liên doanh tại Trung Quốc của Kia, Hyundai Motor và Toyota cũng nằm trong nhóm 10 đơn vị xuất khẩu ô tô hàng đầu sang thị trường Trung Đông. 

Về phần Ấn Độ, dựa trên các dữ liệu hải quan, Ấn Độ đã xuất khẩu lượng ô tô trị giá 8,8 tỷ USD trong năm 2025, trong đó 25% có điểm đến là Trung Đông, chủ yếu là Saudi Arabia. 

Hyundai Motor là đơn vị chịu tác động lớn nhất của tình hình xung đột leo thang tại Trung Đông khi một nửa kim ngạch xuất khẩu ô tô được sản xuất tại Ấn Độ của hãng này trong năm 2025 là hướng đến các nước vùng Vịnh. Tương tự, Toyota cũng có mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Đông. Trong tổng số 470 triệu USD kim ngạch xuất khẩu ô tô được sản xuất tại Ấn Độ của Toyota vào năm ngoái, có khoảng 2/3, tương đương hơn 300 triệu USD, là sang thị trường Trung Đông.

Dữ liệu cũng chỉ ra rằng Maruti Suzuki dành chưa đến 15% giá trị xuất khẩu cho khu vực vùng Vịnh. Trong tổng kim ngạch xuất khẩu 3,2 tỷ USD năm 2025 của hãng, số xe trị giá 457 triệu USD đã được chuyển đến khu vực này. Đối với Nissan Motor, mức độ ảnh hưởng từ Ấn Độ là khoảng 318 triệu USD, chiếm 38% tổng kim ngạch xuất khẩu của hãng trong năm 2025. 

Ngành công nghiệp ô tô Hàn Quốc cũng không tránh khỏi ảnh hưởng. Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc cho biết tổng giá trị xuất khẩu ô tô của nước này trong năm 2025 đã đạt mức kỷ lục 72 tỷ USD. Trong số đó, 5,3 tỷ USD giá trị xe được xuất khẩu sang Trung Đông, tăng 2,8% so với năm 2024. 

Lượng xe xuất khẩu của Hyundai Motor sang khu vực Trung Đông và châu Phi chiếm 8% tổng doanh số bán buôn 4,14 triệu chiếc của hãng trong năm 2025, tương đương khoảng 317.000 xe. Trong khi đó, Kia cũng đã xuất khẩu 8% trong tổng doanh số bán buôn 3,1 triệu chiếc năm 2025 sang thị trường này.

Ngoài ra, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản cũng là đối tượng bị tác động từ xung đột tại Trung Đông. Theo số liệu do Toyota công bố, hãng này đã xuất khẩu 320.699 xe được sản xuất tại Nhật Bản sang Trung Đông trong năm 2025, tăng 5,4% so với năm trước đó. Con số này chiếm hơn 15% trong tổng số hơn 2 triệu xe xuất khẩu của Toyota trong năm ngoái.

Tuy nhiên, tờ Nikkei đưa tin nhà sản xuất này dự kiến sẽ cắt giảm sản lượng gần 40.000 xe dành cho thị trường Trung Đông do những lo ngại về hoạt động vận tải – kho vận phát sinh từ chiến dịch quân sự của Mỹ - Israel tại Iran.