Xung đột Trung Đông làm thay đổi các tuyến vận chuyển dầu toàn cầu

Các nhà xuất khẩu dầu Trung Đông đang nhanh chóng phát triển những tuyến vận chuyển thay thế, trong bối cảnh lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz giảm mạnh, từ gần 20 triệu thùng/ngày xuống còn khoảng 6-8 triệu thùng/ngày.

Các nước nhập khẩu năng lượng đang đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào nguồn dầu từ Trung Đông. Tuy nhiên, các tuyến vận chuyển dài hơn và chi phí vận tải cao hơn đang làm tăng hóa đơn nhập khẩu. Thị trường dầu mỏ toàn cầu có thể được tái định hình lâu dài, trở nên ít phụ thuộc hơn vào những điểm nghẽn quan trọng như eo biển Hormuz, nhưng về cơ cấu sẽ trở nên đắt đỏ hơn.

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến xuất khẩu dầu thô và khí hóa lỏng lớn nhất thế giới. Trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích đầu tiên nhằm vào Iran, tuyến hàng hải này vận chuyển gần 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ các nước vùng Vịnh.

Hiện lượng dầu vận chuyển qua điểm nghẽn này được ước tính chỉ còn 6-8 triệu thùng/ngày. Đối với khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), tình hình còn nghiêm trọng hơn khi Qatar, nhà sản xuất lớn nhất trong khu vực, đang chật vật duy trì ít nhất một phần hoạt động xuất khẩu khí đốt sau khi tuyên bố tình trạng bất khả kháng do trung tâm Ras Laffan bị hư hại trong các đòn đáp trả của Iran nhằm vào các cuộc không kích của Mỹ.

Tuy nhiên, Trung Đông còn một tuyến xuất khẩu dầu khác là eo biển Bab el-Mandeb ở phía bên kia bán đảo Arab. Saudi Arabia nhanh chóng tận dụng lợi thế này bằng cách đảo chiều dòng chảy trên tuyến đường ống Đông-Tây, đưa dầu không phải về phía Đông và eo biển Hormuz mà về phía Tây, tới cảng Yanbu. Tuy nhiên, việc chuyển hướng này cũng gây ra những chi phí nhất định, bởi cảng Yanbu không đủ công suất để tiếp nhận lượng dầu lớn như các cảng ở Vịnh Ba Tư.

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng chuyển hướng dòng dầu của mình tới cảng Fujairah, nằm bên ngoài eo biển Hormuz và do đó ít dễ bị tấn công hơn. Tuy nhiên, UAE cũng gặp vấn đề về công suất. Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) hiện có kế hoạch tăng gấp đôi công suất đường ống vận chuyển dầu thô tới Fujairah, nhưng theo kế hoạch chính thức, công việc này sẽ kéo dài ít nhất đến năm sau.

Về cơ bản, mọi quốc gia xuất khẩu dầu có tuyến vận chuyển thay thế đều đang tận dụng các tuyến này, còn những nước chưa có thì đang lên kế hoạch xây dựng. Điều này chắc chắn sẽ làm thay đổi các tuyến xuất khẩu dầu trong khu vực, trong đó eo biển Hormuz có thể mất dần tầm quan trọng về dài hạn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, trong ngắn hạn, điều này chưa xảy ra bởi việc xây dựng tất cả các tuyến xuất khẩu thay thế đều cần thời gian.