Năng lượng xanh giúp Australia thu hút "đại gia" công nghệ Mỹ

Lợi thế về lưới điện xanh và vị trí địa lý chiến lược gần khu vực châu Á đang giúp quốc gia này trở thành điểm đến hấp dẫn, đặc biệt trong bối cảnh làn sóng phản đối các dự án tiêu tốn năng lượng ngày càng gia tăng tại nhiều nước phương Tây.

Đại diện công ty vận hành trung tâm dữ liệu AirTrunk Operating Pty Ltd tại Australia cho biết, trong 6 đến 8 tháng qua, quốc gia châu Đại Dương đã ghi nhận sự quan tâm vượt kỳ vọng từ các tập đoàn lớn như Google, Apple, Meta, Amazon và Microsoft. Bà Sabooh Whitelaw, Phó Chủ tịch phụ trách năng lượng và tiện ích của AirTrunk, nhận định Australia sở hữu nền tảng chính trị ổn định, khả năng tiếp cận năng lượng tái tạo, quỹ đất dồi dào và vị trí gần các trung tâm dân cư lớn ở châu Á. Do đó, nhu cầu này dự kiến sẽ chuyển hóa thành các cam kết và khoản đầu tư thực tế trong những tháng và năm tới.

Trên thực tế, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) tại Mỹ đang va chạm trực tiếp với tình trạng thiếu hụt nguồn điện ở các thị trường trung tâm dữ liệu lâu đời. Lo ngại về tác động tiêu cực đến giá năng lượng sinh hoạt và tài nguyên môi trường (đặc biệt là nguồn nước) đã khiến nhiều dự án từ New York đến Seattle bị đình chỉ tạm thời.

Ngược lại, Chính phủ Australia đang tích cực khuyến khích các kế hoạch đưa nước này trở thành trung tâm dữ liệu của thế giới. Ngân hàng Commonwealth Bank of Australia (CBA) ước tính lĩnh vực này có thể thu hút tới 150 tỷ AUD (khoảng 108 tỷ USD) vốn đầu tư vào năm 2030, tạo nguồn tài trợ dồi dào cho các dự án điện tái tạo mới khi các nhà máy nhiệt điện than cũ dần bị loại bỏ.

Để quản lý hiệu quả, Chính phủ Australia đang lên kế hoạch ban hành các tiêu chuẩn quốc gia, trong đó có thể yêu cầu các trung tâm dữ liệu quy mô lớn phải tự bảo đảm một phần năng lực phát điện.

Dù mang lại triển vọng kinh tế lớn, sự phát triển ồ ạt của các cơ sở lưu trữ dữ liệu cũng đặt ra thách thức nghiêm trọng cho bài toán an ninh năng lượng quốc gia. Cơ quan Điều hành Thị trường Năng lượng Australia (AEMO) dự báo các trung tâm AI sẽ chiếm tới 13% tổng lượng điện tiêu thụ của toàn hệ thống vào giai đoạn 2035-2036, tăng bứt phá so với mức 3% hiện nay.

Nguy cơ hiện hữu là tốc độ tăng trưởng nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu sẽ vượt xa khả năng xây dựng hạ tầng năng lượng mới.

Cho đến nay, Australia chưa đối mặt với làn sóng phản đối quy mô lớn như tại Mỹ, song những lo ngại từ cộng đồng địa phương đã bắt đầu xuất hiện. Các nhà hoạt động môi trường kêu gọi khẩn trương tạm dừng việc mở rộng các trung tâm dữ liệu ở bang New South Wales. Tại bang Tasmania, một bản kiến nghị yêu cầu tạm hoãn xây dựng tương tự đã thu hút hơn 10.000 chữ ký, buộc quốc hội phải mở cuộc điều tra.

Bên cạnh đó, hạ tầng lưới điện hiện cũng bộc lộ dấu hiệu quá tải trong khâu xử lý thủ tục. Dữ liệu từ AEMO cho thấy, tính đến quý II/2026, khoảng 84% trong tổng số 9 gigawatt (GW) công suất đề xuất từ các dự án trung tâm dữ liệu xin kết nối lưới điện quốc gia vẫn đang "giậm chân" ở bước nộp đơn, chưa có dự án nào chính thức đi vào vận hành.

Từ thực tế này, bà Whitelaw cảnh báo sự chậm trễ trong quá trình phê duyệt và kết nối lưới điện có nguy cơ làm đình trệ các dự án tại Australia, đẩy thị trường vào tình trạng nguồn cung không theo kịp nhu cầu thực tế.