1. >

Năm Dậu nói về giống gà Hồ

Facebook Share

BNEWS.VN Không chỉ nổi tiếng bởi mang đậm nét tâm linh văn hoá gắn với lễ hội truyền thống, với tranh dân gian Đông Hồ, gà Hồ ở còn là giống gà quý hiếm có giá trị kinh tế cao.

Năm Dậu nói về giống gà Hồ

Ông Nguyễn Nhân Chiến, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh chúc mừng nhân dân huyện Thuận Thành nhận nhãn hiệu tập thể "Gà Hồ" ngày 17/1/2017. Ảnh: Thanh Thương/TTXVN

Con gà Hồ ở làng Lạc Thổ, thị trấn Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh vốn nổi tiếng bởi mang đậm nét tâm linh, văn hóa gắn với lễ hội truyền thống, với tranh dân gian Đông Hồ.

Trải qua thăng trầm của lịch sử, giống gà quý hiếm này vẫn được gìn giữ và phát triển đến hôm nay. Gà Hồ còn mang giá trị của một nguồn gen quý, một giống gà quý hiếm của Việt Nam có giá trị kinh tế được người dân Lạc Thổ phát huy nhằm tạo dựng nên một thương hiệu.

 Sản vật tiến vua

Không chỉ với người chăn nuôi mà ngay cả với các nhà nghiên cứu khoa học ở Viện Chăn nuôi Quốc gia, Học viện Nông nghiệp Việt Nam… đều khẳng định, gà Hồ là một giống gà quý hiếm “có một không hai” ở Việt Nam.

Điều quý hiếm trước hết là nó tồn tại qua hàng thế kỷ với biết bao thăng trầm, tưởng chừng như chỉ được biết đến qua truyền thống lễ hội ở địa phương, qua tranh dân gian Đông Hồ, hay qua những câu chuyện kể của các bô lão làng Lạc Thổ.

Thế nhưng, ngày nay con gà Hồ vẫn tồn tại và phát triển trong cuộc sống hàng ngày của người dân nơi đây và trở thành một sản vật quý hiếm của người tiêu dùng khắp cả nước.

Tuy nhiên, nếu chỉ mang danh gà quý hiếm, gà “tiến vua” thì chắc gà Hồ không thể được người dân ưa chuộng đến như vậy. Vấn đề còn nằm ở những đặc trưng và phẩm chất của con gà Hồ mà từ nhà khoa học, người chăn nuôi đến người tiêu dùng đều công nhận và khen ngợi.

Về ngoại hình, gà Hồ là giống gà to, mau lớn, có ngoại hình màu sắc đẹp, thân hình cường tráng, hùng dũng nhưng lại hiền hậu. So với các giống gà khác gà Hồ có đặc điểm chung là đầu gộc, mào gà (cả trống và mái) đều là mào sít (mào con chim sít), cao trường, vẩy chân mịn, mầu đỗ lành (hạt đỗ tương), ngón chân mập. 

Gà trống có đặc điểm đầu gộc, mào sít, mã mận (màu mận chín) hoặc mã lĩnh (đen), đuôi nơm, chân to mầu hạt đỗ lành, vẩy chân mịn, vóc con gà trường, dáng oai phong, hùng dũng, khi trưởng thành con trống luôn hội đủ 5 phẩm chất của bậc quân tử: Văn, vũ, dũng, nhân, tín...

Gà mái cũng có đầy đủ các tiêu chí như gà trống, nhưng khác là gà mái nhỏ hơn, dáng bầu bĩnh, hiền lành và có 3 mầu: Mã thó (mầu đất thó); Mã nhãn (mầu quả nhãn chín) và Mã sẻ (mầu lông con chim sẻ).

Theo người dân ở làng Lạc Thổ, điều đặc biệt nhất là gà Hồ trưởng thành nặng trung bình từ 5 - 6 kg, có thời kỳ dự thi gà trống thuần chủng có thể nặng tới 9 - 10 kg nên gà Hồ còn có danh hiệu là "Đệ nhất đô vật".

Về phẩm chất thì thịt gà Hồ rất thơm ngon. Tuy gà to nhưng do được nuôi chủ yếu bằng phương pháp dân dã, tự nhiên nên thịt hồng, thơm ngon, có giá trị dinh dưỡng cao…

Với những đặc trưng và phẩm chất như vậy nên xưa kia gà Hồ được chọn làm sản vật dâng lên vua chúa nên gà Hồ còn được gọi là gà "tiến vua".

Ngày nay, mức độ quý hiếm và giá trị của gà Hồ được thể hiện khi người dân chủ yếu mua làm đồ cúng lễ, biếu tặng trong các dịp lễ, Tết. 

Giồng gà Hồ, Lạc Thổ, thị trấn Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Ảnh: Dân Việt

Bảo tồn và phát triển giống 

Theo ông Nguyễn Đăng Chung, Chủ nhiệm Câu lạc bộ gà Hồ, làng Lạc Thổ, giống gà này đã có lịch sử hình thành cách đây hơn 600 năm.

Căn cứ vào một số tài liệu còn lưu giữ, vào năm Minh Mệnh thứ 18 (năm 1837) tục gà thờ đã có và bắt đầu dần hoàn chỉnh. Khi ấy các cụ bô lão, trưởng làng Lạc Thổ đã nghĩ đến việc mang giống gà quý của địa phương để tiến vua sẽ rất ý nghĩa, nên ra sức khuyến khích dân chúng tăng gia sản xuất, phát triển nông trang, chăn nuôi gà Hồ. 

Để khuyến khích người dân nuôi gà Hồ, làng đã tổ chức tục lệ thi gà vào ngày mồng 4 tháng Giêng, trong lễ “khao trầu”. Theo lệ làng, dân Lạc Thổ được chia ra các giáp. Trong mỗi giáp sẽ họp bàn, quyết định chấm xem bao nhiêu người được nuôi gà trống thờ “khao trầu”.

Người được chọn phải rất mát tay chăn nuôi, tính tình cẩn thận, tỉ mỉ và quan trọng là đạo đức thuộc hàng "sáng không một tì vết". Thế nên ai được giáp “chấm” để nuôi gà lễ đều coi đó là một vinh dự cực lớn.

Những năm qua, nhất là từ khi tái thiết đình làng thì ngày chính lễ hội được chuyển vào ngày 10 tháng 2 Âm lịch hàng năm. Tất cả các nghi lễ của hội làng đã được khôi phục đầy đủ và được mở trong 3 ngày, từ mùng 8 đến mùng 10.

Trong lễ hội có nhiều nét văn hóa đặc sắc với đầy đủ các nghi thức tế lễ, các hoạt động giao lưu văn hóa, văn nghệ, các trò chơi, môn thi đấu... và nhất là không thể thiếu một nét văn hóa đặc sắc mà không nơi nào có được, đó là hội thi gà Hồ.

Tuy nhiên, bây giờ thể lệ thi đã thay đổi với việc thi cả cặp đôi trống mái, đơn trống và đơn mái (gà còn sống) và tiêu chí ngoài trọng lượng lớn, gà còn phải đẹp về hình thức, độ thuần chủng cao và có tiềm năng sinh sản tốt… 

Cũng theo ông Chung, ngoài giá trị kinh tế, chính truyền thống tốt đẹp của quê hương là nhân tố vô cùng quý báu để người dân nơi đây gìn giữ, bảo tồn và phát huy giống gà Hồ, giống gà được coi là quý hiếm bậc nhất trong thiên hạ - đứng đầu trong 5 giống gà tiến vua xưa kia.

Tiềm năng cũng như nhu cầu tiêu thụ gà Hồ giống và gà Hồ thịt là rất lớn. Gà Hồ được tiêu thụ rộng rãi khắp cả nước, tuy nhiên khách hàng chủ yếu là những người biết đến tìm mua. 

Hiện nay, giá gà Hồ giống dưới 10 ngày tuổi thường từ 130.000 - 150.000 đồng/con, nhiều ngày tuổi hơn thì giá cao hơn. Đối với gà thịt, giá phụ thuộc vào trọng lượng và mẫu mã nhưng thường dao động từ 400.000- 500.000 đồng/kg đối với gà từ 4 - 4,5 kg; 600.000 - 650.000 đồng/kg đối với gà từ 5 - 5,5 kg. Cá biệt vào thời điểm Tết Nguyên đán giá gà thịt có thể lên đến 800.000 - 1 triệu đồng/kg…

Mặc dù giá gà cao nhưng lượng người tìm mua vẫn rất lớn. Tuy nhiên, người chăn nuôi ở Lạc Thổ lại rất khó tăng quy mô tổng đàn, nguyên nhân chủ yếu là do thiếu nguồn kinh phí đầu tư và mặt bằng sản xuất chăn nuôi.

Để bảo tồn và phát triển giống gà Hồ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Ninh đã xây dựng Đề án tổng thể bảo tồn và phát triển đàn gà Hồ.

Theo ông Vũ Thái Ninh, Trưởng phòng Chăn nuôi (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), nhiệm vụ trọng tâm của Đề án là đưa ra các giải pháp nhằm tiếp tục bảo tồn và giữ gìn nguồn gen quý, phát triển mạnh việc chăn nuôi gà thịt, gà giống, trở thành nông sản hàng hóa đặc trưng của tỉnh.

Đề án cũng nghiên cứu, đề suất chính sách đặc thù hỗ trợ cho những người tham gia giữ gìn, bảo tồn, chăn nuôi giống gà quý hiếm này./.

logo

BẢNG GIÁ VÀNG (BẢO TÍN MINH CHÂU)

VIDEO

Thời điểm này có phải đã quá muộn để xây dựng thương hiệu không khi mà con tôm Việt Nam khẳng định chỗ đứng tại 90 quốc gia nhưng việc xây dựng thương hiệu cho nó mới chỉ ở những bước đầu?