1.000 doanh nghiệp tiên phong tạo bệ phóng nâng tầm doanh nghiệp Việt

Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt và yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, cần hình thành đội ngũ doanh nghiệp có quy mô, năng lực và sức cạnh tranh đủ mạnh để dẫn dắt khu vực kinh tế tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Theo Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Hoàng Quang Phòng, cả nước hiện có khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp gần 60% GDP, khoảng 98% tổng kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho khoảng 85% lực lượng lao động. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã xây dựng được thương hiệu và từng bước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, năng lực quản trị còn hạn chế, sức cạnh tranh chưa cao và thiếu chiến lược phát triển dài hạn. Đây là những điểm nghẽn cần được khắc phục để khu vực kinh tế tư nhân phát huy vai trò là động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Trong khi đó, kinh tế thế giới đang có nhiều biến động với sự phát triển nhanh của các ngành công nghiệp mới, xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư, cạnh tranh thương mại và các rào cản thuế quan ngày càng gia tăng. Những thay đổi này đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhằm tạo dựng lực lượng doanh nghiệp có khả năng dẫn dắt thị trường, ngày 6/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 631/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026-2030.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, chương trình hướng đến lựa chọn và hỗ trợ những doanh nghiệp có tiềm năng phát triển vượt trội, thay vì triển khai các chính sách hỗ trợ dàn trải. Mục tiêu đến năm 2030 là hình thành 1.000 doanh nghiệp tiên phong; trong đó có ít nhất 200 doanh nghiệp tăng trưởng nhanh, 20 doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và tối thiểu 15% doanh nghiệp do nữ làm chủ.

Để được lựa chọn tham gia chương trình, doanh nghiệp phải đáp ứng hệ thống tiêu chí về năng lực tài chính, đổi mới sáng tạo và quản trị bền vững. Về năng lực tài chính, doanh nghiệp phải có tối thiểu 3 năm hoạt động liên tục, tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật, có lãi trong ít nhất 2/5 năm gần nhất hoặc đang trong giai đoạn đầu tư mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ.

Về đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp phải dành bình quân tối thiểu 3% doanh thu cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D); sở hữu ít nhất một bằng sáng chế, quyền sở hữu công nghiệp hoặc giải pháp hữu ích; làm chủ công nghệ lõi và có sản phẩm xuất khẩu hoặc thay thế hàng nhập khẩu.

Đối với quản trị bền vững, doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chuẩn về minh bạch, phát triển bền vững và áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến như ESG, ISO 14001, ISO 45001, ISO 50001, ISO 26000 hoặc các chứng nhận chuyên ngành như GMP, HACCP, GlobalGAP.

Để hỗ trợ các doanh nghiệp tiên phong phát triển, chương trình đưa ra sáu nhóm chính sách gồm: hỗ trợ thủ tục đầu tư, hải quan và niêm yết chứng khoán; hỗ trợ thử nghiệm, kiểm định và mua sắm công; hỗ trợ tài chính và tín dụng; hỗ trợ nghiên cứu, phát triển, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; nâng cao năng lực quản trị; xúc tiến thương mại và phát triển thị trường.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính đang hoàn thiện thông tư hướng dẫn về cơ chế tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp tiên phong. Theo đó, doanh nghiệp có thể được xem xét tiếp cận nguồn vốn trên cơ sở tài sản hình thành trong tương lai và tài sản vô hình như bằng sáng chế, dữ liệu hoặc dòng tiền, thay vì chủ yếu dựa vào tài sản thế chấp truyền thống. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Song song với đó, Bộ Tài chính cũng xây dựng Chương trình đào tạo 10.000 CEO đến năm 2030 nhằm nâng cao năng lực quản trị cho đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp thông qua các hình thức đào tạo trực tiếp và trên nền tảng số.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng đội ngũ 1.000 doanh nghiệp tiên phong không chỉ nhằm hỗ trợ một nhóm doanh nghiệp phát triển mà còn hướng tới tạo hiệu ứng lan tỏa trong toàn khu vực kinh tế tư nhân. Khi các doanh nghiệp đầu tàu nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa kết nối thị trường, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của nền kinh tế.