18 cây cầu ‘đắp chiếu’ vì thiếu đường dẫn

Câu chuyện 18 cây cầu "cụt đầu cụt đuôi" không chỉ gây nghẽn mạch giao thông mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh về lỗ hổng trong công tác quản lý, phối hợp và giải phóng mặt bằng.

Hiện trạng trớ trêu

Tại thành phố Đà Nẵng, người dân từ lâu đã mong mỏi những cây cầu mới để "nối nhịp bờ vui", rút ngắn khoảng cách giao thương. Thế nhưng, niềm vui ngắn chẳng tày gang khi nhiều công trình xây xong phần cầu chính rồi... dừng lại, biến thành những khối bê tông trơ vơ giữa nắng mưa.

Sự chậm trễ này không đơn thuần là câu chuyện chậm tiến độ của một vài dự án, mà nó để lại nhiều hệ lụy. Hàng ngàn tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước và tiền thuế của nhân dân đang bị "găm" lại tại các khối bê tông chưa thể phát huy giá trị.

Trong khi dầm cầu đúc sẵn phơi sương gió bắt đầu có dấu hiệu hoen gỉ, máy móc thiết bị của nhà thầu nằm la liệt thì dòng vốn đầu tư công lại rơi vào trạng thái "nghẽn mạch". 

Người dân không khỏi hoài nghi về năng lực quản lý, quy hoạch và tính trách nhiệm của các cơ quan kéo dài từ năm này qua năm khác. Thay vì được đi trên những cây cầu hiện đại chỉ mất vài phút, người dân tại nhiều xã vùng ven vẫn phải đi đường vòng xa hơn gấp nhiều lần, hoặc liều mình băng qua các lối đi tạm bợ đầy rủi ro.

Cụm dự án cầu Tây An 1, Tây An 2 là một minh chứng điểm hình. Cầu Tây An 1 và Tây An 2 bắc qua sông Cầu Chìm nối xã Nam Phước và Duy Xuyên là hai hạng mục thuộc dự án Đường tránh lũ kết hợp phát triển đô thị  (tại huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam cũ) với tổng mức đầu tư khoảng 250 tỷ đồng. Khởi công từ tháng 4/2020, dù phần cầu đã hoàn thiện xong từ lâu nhưng cả hai cây cầu này hiện vẫn chưa thể đưa vào sử dụng do hệ thống đường dẫn chưa được triển khai đồng bộ.

Theo ghi nhận, khu vực hai cây cầu vắng bóng công nhân, máy móc. Hai đầu cầu chưa được đấu nối, người dân buộc phải đi đường vòng hoặc sử dụng các lối tạm, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông. Nhìn công trình trăm tỷ phơi mình trước dòng nước chảy qua bao năm tháng mà không thể hoàn thành, người dân không khỏi cảm thấy tiếc nuối cho nguồn ngân sách của Nhà nước.

Trao đổi với phóng viên, ông Lê Văn Thu, trú tại thôn Trung Đông, xã Duy Xuyên (người dân canh tác ruộng ngay sát công trình) trăn trở, dự án đã dừng thi công từ lâu gây lãng phí nguồn lực, khối tài sản công trăm tỷ "nằm im" qua nhiều mùa mưa lũ.

Tương tự, dự án cầu Quảng Đà nối xã Hòa Tiến và phường Điện Bàn Bắc (vốn đầu tư 274 tỷ đồng), dù đã thông xe kỹ thuật gần một năm nay nhưng đến giữa năm 2026, người dân vẫn chưa thể lưu thông bình thường vì phải mòn mỏi chờ hơn 4,5 km đường dẫn hoàn thiện. Hay Dự án cầu Tam Tiến và đường dẫn tại xã Tam Xuân (Đà Nẵng) là công trình giao thông trọng điểm dài hơn 4 km với tổng vốn đầu tư khoảng 220 tỷ đồng. Khởi công từ cuối năm 2020, dự án hiện đang bị đình trệ, dang dở.

Tại những nơi chưa có đường dẫn, người dân địa phương phải tự chế những con dốc đất tạm bợ, sạt lở nham nhở để leo lên cầu. Nhiều người phải dắt xe từng bước, trượt ngã, thậm chí tai nạn giao thông đã xảy ra. Có nơi, cầu xây xong từ 5 - 6 năm trước nhưng đến nay cỏ dại vẫn mọc um tùm tại nơi đáng lẽ phải là đường nhựa.

Theo thống kê của Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng, toàn thành phố hiện có 18 cây cầu đã xây dựng nhưng chưa hoàn thành đường dẫn. Vướng mắc về giải phóng mặt bằng và vật liệu thi công là những lý do chính được các chủ đầu tư đưa ra nhiều nhất. Việc đền bù, bố trí tái định cư cho người dân vùng ảnh hưởng của đường dẫn thường kéo dài.

Bên cạnh đó, sự khan hiếm và bão giá của nguồn vật liệu xây dựng (như đất đắp nền, cát, đá) trong giai đoạn vừa qua cũng khiến các nhà thầu thi công cầm chừng. Sự thiếu quyết liệt và thiếu đồng bộ trong phối hợp cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng “cầu chờ đường dẫn”.

Cầu và đường dẫn thường được tách thành các gói thầu riêng, thậm chí có những dự án cầu liên vùng do các đơn vị khác nhau quản lý. Việc thi công phần cầu (vốn tập trung tại một dải không gian hẹp trên sông) dễ hơn rất nhiều so với thi công đường dẫn (trải dài trên mặt đất, đụng chạm đến quyền lợi đất đai của nhiều hộ dân). Sự thiếu kiên quyết trong việc xử lý dứt điểm mặt bằng trước khi khởi công, cùng tư duy "làm phần dễ trước, phần khó để sau" đã dẫn đến sự lệch pha nghiêm trọng này.

"Tối hậu thư" và cá nhân hóa trách nhiệm

Trước những bức xúc của dư luận và yêu cầu cấp bách về giải ngân vốn đầu tư công, UBND thành phố Đà Nẵng đã có những động thái chỉ đạo quyết liệt nhằm tháo gỡ dứt điểm "vũng lầy" này. Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng đã ban hành Công văn số 1966/UBND-ĐTĐT ngày 23/3/2026 đưa ra các giải pháp mang tính "bắt buộc" đối với tất cả các chủ đầu tư, sở ngành và địa phương liên quan.

Đà Nẵng yêu cầu loại bỏ ngay tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Từng dự án phải có một lộ trình chi tiết từng ngày, xác định rõ mốc thời gian hoàn thành. Thành phố phân công cụ thể lãnh đạo đứng đầu phụ trách từng cây cầu để làm căn cứ đánh giá thi đua và xử lý kỷ luật nếu tiếp tục trễ hẹn. Đối với các đơn vị tư vấn, nhà thầu xây dựng cố tình thi công cầm chừng hoặc không đủ năng lực tài chính, máy móc, thành phố kiên quyết bêu tên công khai và sẵn sàng chấm dứt hợp đồng để thay thế bằng các đơn vị có năng lực mạnh hơn, tuyệt đối không để tình trạng "dây dưa kéo dài".

Các xã, phường có dự án đi qua phải huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc để vận động, áp dụng các cơ chế đền bù linh hoạt, đúng pháp luật nhằm bàn giao mặt bằng sạch cho đơn vị thi công. Đồng thời, thành phố chủ động điều phối các nguồn mỏ vật liệu, ưu tiên cấp đất đắp cho các công trình đường dẫn này để đẩy nhanh tiến độ "hợp long" toàn diện.

Trong tháng 5/2026, lãnh đạo thành phố Đà Nẵng lại tiếp tục ký các Công văn chỉ đạo xử lý những khó khăn, vướng mắc liên quan đến dự án cầu Tam Tiến; các dự án cầu Tây An 1, Tây An 2, cầu Chợ Đụn, Ly Ly và cầu vượt đường sắt. Đối với cầu Tam Tiến và đường dẫn, tại Công văn số 3547/UBND-ĐTĐT ngày 7/5, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng đề nghị Ban Thường vụ Đảng ủy xã Tam Xuân tập trung lãnh đạo, yêu cầu Chủ tịch UBND xã Tam Xuân chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan chịu trách nhiệm tập trung rà soát, triển khai quyết liệt, khẩn trương hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, bàn giao phần diện tích còn lại trước ngày 15-6-2026 (đây là thời điểm gia hạn cuối cùng), kịp thời bàn giao mặt bằng để triển khai thi công dự án đảm bảo tiến độ. Trường hợp chậm trễ bàn giao mặt bằng, Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch UBND xã chịu trách nhiệm trước Ban Thường vụ Thành ủy và Lãnh đạo UBND thành phố.

Đối với cụm dự án cầu Tây An 1 và Tây An 2, UBND thành phố Đà Nẵng yêu cầu phải xử lý dứt điểm các tồn tại, vướng mắc, bảo đảm quỹ đất tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng; trường hợp vượt thẩm quyền phải báo cáo, đề xuất UBND thành phố xem xét, chỉ đạo. Đôn đốc nhà thầu huy động đầy đủ nhân lực, máy móc, thiết bị và vật liệu để tiếp tục thi công các hạng mục còn lại trong tháng 5-2026. Trường hợp nhà thầu không bảo đảm tiến độ, cần rà soát, đánh giá lại năng lực để có phương án xử lý kịp thời theo quy định pháp luật.

Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng cho biết, mục tiêu trọng tâm là không để thêm cây cầu nào hoàn thành mà phải chờ đường. Ban đang triển khai giải pháp khai thác tạm những công trình đủ điều kiện an toàn.

Cây cầu chỉ thực sự là cầu khi nó nối liền được hai bờ vui và giúp dòng người, dòng hàng hóa được lưu thông liền mạch. Bài học từ 18 cây cầu thiếu đường dẫn tại Đà Nẵng là minh chứng đắt giá cho thấy trong phát triển hạ tầng, tư duy quy hoạch đồng bộ và năng lực thực thi, giám sát của cơ quan quản lý mới là yếu tố quyết định, chứ không chỉ là số lượng tiền đổ vào dự án. Việc Đà Nẵng quyết liệt vào cuộc xử lý dứt điểm "căn bệnh" chậm tiến độ là tín hiệu đáng mừng, được kỳ vọng sẽ sớm trả lại giá trị thực cho những công trình trăm tỷ, lấy lại niềm tin trong nhân dân.