7 nhóm chính sách sửa đổi Luật Đất đai

Sáng 19/8, tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội nghe tờ trình, báo cáo về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, việc sửa đổi Luật lần này hướng tới ba mục tiêu chủ yếu; trong đó, đặc biệt chú trọng gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất.

* Gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng đất

Đó là, thể chế đầy đủ, kịp thời các chủ trương, quan điểm của Đảng về đổi mới chính sách, pháp luật đất đai; cụ thể hóa các chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Đồng thời, giải quyết kịp thời những vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn thi hành Luật Đất đai; tháo gỡ căn bản các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong giai đoạn mới.

Xây dựng mô hình quản lý đất đai hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả thông qua đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Trên cơ sở quan điểm, định hướng được Trung ương thông qua tại Nghị quyết số 21-NQ/TW, kết quả tổng kết thi hành Luật Đất đai năm 2024, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, Chính phủ đã thông qua 7 nhóm chính sách.

Đó là, đổi mới công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng kết hợp giữa phân bổ chỉ tiêu sử dụng đất với tổ chức không gian phát triển, phân vùng sử dụng đất và khoanh định các khu vực cần bảo vệ; xác định chức năng sử dụng đất của từng khu vực; sắp xếp hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo hướng tinh gọn, giảm số lượng tiến tới chỉ xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi một đơn vị hành chính; nâng cao chất lượng quy hoạch, kiểm soát chặt việc điều chỉnh quy hoạch.

Hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất, chế độ sử dụng đất theo hướng khơi thông nguồn lực tài nguyên đất thông qua mở rộng cơ chế sử dụng đất kết hợp đa mục đích nhưng có cơ chế quản lý, kiểm soát; hoàn thiện quy định về công trình trên không, công trình ngầm, đất hình thành từ hoạt động lấn biển, thúc đẩy tập trung, tích tụ đất đai; phát triển thị trường quyền sử dụng đất và bổ sung chế độ sử dụng đất đối với một số loại đất, mô hình phát triển mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia; xử lý các tồn tại lịch sử trong cấp Giấy chứng nhận; đơn giản hóa trình tự, thủ tục hành chính phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp gắn với nâng cao trách nhiệm của địa phương và tăng cường kiểm tra, giám sát của Trung ương.

Đổi mới, tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo; khắc phục bằng được tình trạng không sử dụng đất, để đất hoang hóa, ô nhiễm, suy thoái; các tồn tại lịch sử trong quản lý, sử dụng đất, trong đó bao gồm đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh; hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai.

* Đổi mới thực chất sang tư duy quản trị hiện đại

Bày tỏ tán thành cao với tính cần thiết và cấp bách sửa đổi luật để hướng tới mốc có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Ngọc Bảo đề nghị cần có sự đổi mới thực chất sang tư duy quản trị hiện đại, chỉ phân loại và quản lý cứng theo chỉ tiêu đối với đất trồng lúa, đất rừng, đất quốc phòng và an ninh, trong khi các loại đất còn lại cần quản lý linh hoạt theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội. Ủy ban cũng đề nghị làm rõ khái niệm quy hoạch thống nhất của đơn vị hành chính cấp tỉnh, phương pháp tích hợp quy hoạch và đơn giản hóa kế hoạch sử dụng đất cấp xã để tránh chồng lấn quy hoạch hoặc phát sinh thêm thủ tục hành chính.

Cho ý kiến về cơ chế giao đất và thu hồi đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính bày tỏ sự quan ngại đối với đề xuất thành lập đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã thực hiện chức năng tổ chức phát triển quỹ đất, vì đề xuất này chưa rõ cơ sở thực tiễn và chưa phù hợp với chủ trương cơ cấu lại đơn vị sự nghiệp công lập tại Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đồng thời cần làm rõ việc luật hóa cơ chế thí điểm của Nghị quyết số 171/2024/QH15 đối với dự án nhà ở thương mại quy mô nhỏ hơn khu đô thị thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có đất không phải đất ở.

Đối với chính sách thu hồi đất cần phải quy định rõ ràng tiêu chí các dự án thuộc diện "thật cần thiết" vì lợi ích quốc gia, công cộng theo Hiến pháp để tránh lạm dụng trong các dự án đô thị, dự án BT hay thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất; rà soát chặt chẽ các trường hợp thu hồi đất trước khi hoàn thành tái định cư nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

Một số ý kiến đề nghị tổng kết kỹ để luật hóa cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 254/2025/QH15 áp dụng chung toàn quốc, cùng với rà soát cơ chế thí điểm mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 để đảm bảo tính đồng bộ hệ thống pháp luật...