AI chưa thể giải mã ngôn ngữ động vật

Đây là kết luận trong nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Đại học Tel Aviv (Israel) dẫn đầu, được công bố trên tạp chí Current Biology mới đây.

Làn sóng phát triển AI lan rộng trên thế giới. Ảnh minh họa: TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, nghiên cứu tập trung làm rõ một câu hỏi đang thu hút sự quan tâm của giới khoa học về việc liệu AI có thực sự giúp con người hiểu được cách giao tiếp của dơi, cá voi, chim và các loài động vật khác hay chỉ đang phân loại những âm thanh có đặc điểm giống nhau.

Để kiểm chứng, các nhà khoa học sử dụng các bản ghi âm tiếng của trẻ nhỏ chưa phát triển đầy đủ khả năng ngôn ngữ. Khác với động vật, ý nghĩa đằng sau những âm thanh này có thể được con người nhận biết ở một mức độ nhất định. Các bản ghi âm tiếng của trẻ trong 3 hoàn cảnh gồm: khi trẻ khó chịu, khi trẻ gọi người thân (bố hoặc mẹ) và khi trẻ muốn được cho ăn.

Nhóm nghiên cứu phân tích các bản ghi bằng phương pháp âm học truyền thống và hai mạng nơ-ron sâu tiên tiến. Trong đó, một mô hình được huấn luyện bằng âm thanh động vật và mô hình còn lại bằng tiếng nói của người trưởng thành.

Kết quả cho thấy các mạng nơ-ron dù hoạt động tốt hơn phương pháp phân tích âm học truyền thống nhưng vẫn không thể phân loại chính xác tiếng của trẻ theo ý nghĩa. Trong một số trường hợp, AI xếp những âm thanh mang thông điệp khác nhau vào cùng một nhóm, trong khi lại tách những âm thanh khác nhau nhưng cùng truyền tải một thông điệp. Các mô hình cũng không nhận biết được mức độ khẩn cấp tăng dần trong chuỗi âm thanh mà tai người có thể cảm nhận.

Theo các nhà nghiên cứu, kết quả này cho thấy sự tương đồng về âm thanh không nhất thiết đồng nghĩa với sự tương đồng về ý nghĩa. Do đó, chỉ sử dụng AI để phân tích và phân loại âm thanh có thể tạo ra nhận định sai lệch về hệ thống giao tiếp của động vật.

Giáo sư Yossi Yovel thuộc Đại học Tel Aviv cho rằng muốn thực sự hiểu động vật đang “nói” gì, giới khoa học cần kết hợp AI với quan sát hành vi, các thí nghiệm phát lại âm thanh và trong một số trường hợp cả nghiên cứu hoạt động của não bộ. Điều quan trọng không chỉ là âm thanh được phát ra như thế nào mà còn là cách con vật tiếp nhận và phản ứng với âm thanh đó.

Nghiên cứu cho thấy AI vẫn là công cụ đắc lực trong việc nghiên cứu giao tiếp động vật, song việc nhận diện các mẫu âm thanh và thực sự giải mã ý nghĩa của chúng là hai vấn đề khác nhau.