AI làm lung lay những nghề lương cao, ổn định

Thị trường lao động Pháp đang trải qua giai đoạn biến động mạnh chưa từng có khi nhiều ngành nghề từng được xem là ổn định, thu nhập cao và có triển vọng lâu dài nay đứng trước nguy cơ suy giảm dưới tác động đồng thời của cạnh tranh quốc tế, khủng hoảng khí hậu và sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI).

Nỗi lo này ngày càng hiện rõ trong xã hội Pháp, từ giới công nhân cho tới tầng lớp lao động trình độ cao. Một công nhân ngành ô tô vừa bị mất việc cho biết khi xem các lời mời tuyển dụng mới quanh nơi sinh sống, ông nhanh chóng nhận ra phần lớn doanh nghiệp đều có điều kiện làm việc rất nặng nhọc hoặc thường xuyên cắt giảm nhân sự. Một quản lý khác cũng bị sa thải thừa nhận muốn rời ngành ô tô vì cho rằng lĩnh vực này “không còn nhiều tương lai”, nhưng các ngành khác như chế biến thực phẩm lại trả lương thấp hơn đáng kể.

Theo nghiên cứu của cơ quan tham mưu chiến lược France Stratégie, một công việc được xem là “tốt” hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức lương, điều kiện làm việc, giờ giấc, độ ổn định của việc làm, cơ hội thăng tiến và khả năng được công đoàn bảo vệ quyền lợi. Dựa trên các tiêu chí này, công nhân lành nghề trong ngành ô tô từng được xem là nhóm lao động có công việc khá ổn định tại Pháp, với thu nhập tương đối tốt, cơ hội gắn bó lâu dài và điều kiện lao động nhìn chung thuận lợi hơn nhiều ngành khác.

Tuy nhiên, ngành ô tô của Pháp đang suy giảm mạnh. Trong giai đoạn 2010-2023, lĩnh vực này đã mất khoảng 140.000 việc làm. Điều đó cho thấy một trong những ngành từng mang lại công việc ổn định và thu nhập khá cho người lao động Pháp đang dần thu hẹp và mất đi vai trò vốn có trong nền kinh tế.

Không chỉ các ngành sản xuất truyền thống bị tác động, nhiều lĩnh vực đòi hỏi trình độ cao cũng bắt đầu chịu sức ép ngày càng lớn từ AI. Theo dự báo của Đài quan sát các việc làm bị đe dọa và mới nổi công bố hồi tháng 3, các ngành liên quan tới kiến trúc, kỹ thuật, công nghệ thông tin, toán học, hành chính, pháp lý và tài chính có thể nằm trong nhóm chịu ảnh hưởng mạnh nhất trong những năm tới.

Điều đáng chú ý là nhiều công việc bị đe dọa hiện nay lại chính là những nghề từng được xem là “lý tưởng” tại Pháp: thu nhập tốt, vị thế xã hội cao và điều kiện làm việc ổn định. Xu hướng này đang làm thay đổi quan niệm lâu nay về con đường nghề nghiệp của giới trẻ Pháp. Một phụ huynh có con đang học lớp dự bị vào trường kỹ sư cho biết trước đây gia đình tin rằng học kỹ sư gần như bảo đảm việc làm và mức lương tốt, nhưng hiện nay “không còn điều gì chắc chắn”. Người này thậm chí đặt câu hỏi liệu các nghề thủ công hoặc lao động tay chân có thể mang lại tương lai ổn định hơn trong bối cảnh AI phát triển quá nhanh hay không.

Trong khi đó, khảo sát nhu cầu tuyển dụng năm 2026 của Cơ quan việc làm quốc gia France Travail cho thấy số vị trí tuyển dụng trong lĩnh vực công nghệ số và viễn thông đã giảm hơn 25%. Ngược lại, những ngành đang thiếu nhân lực nghiêm trọng và tuyển dụng nhiều nhất tại Pháp hiện nay lại chủ yếu là các công việc ít được đánh giá cao như nhân viên vệ sinh, nhân viên nhà hàng, lao động nông nghiệp, trợ lý chăm sóc người cao tuổi, điều dưỡng viên hay nhân viên siêu thị.

Theo France Stratégie, phần lớn các nghề này có điểm chung là mức lương thấp, công việc nặng nhọc, giờ giấc thiếu ổn định và cơ hội thăng tiến hạn chế. Chính điều này khiến nhiều lĩnh vực thiết yếu của xã hội Pháp rơi vào tình trạng thiếu lao động kéo dài dù nhu cầu tuyển dụng rất lớn.

Các chuyên gia của France Stratégie cho rằng nước Pháp hiện đang đối mặt một nghịch lý lớn: những ngành nghề tuyển dụng nhiều nhất và được xem là sẽ tiếp tục thiếu nhân lực trong tương lai lại chủ yếu là các công việc nặng nhọc, thu nhập thấp, ít hấp dẫn và chưa được xã hội đánh giá đúng giá trị.

Trong bối cảnh đó, nhiều ý kiến cho rằng thách thức lớn nhất đối với Pháp hiện nay không chỉ là tạo thêm việc làm, mà còn phải cải thiện đáng kể thu nhập, điều kiện lao động và triển vọng nghề nghiệp trong các lĩnh vực đang thiếu nhân lực nếu muốn duy trì sức hấp dẫn của thị trường lao động trong tương lai.