AI: Mặt trái của tốc độ phát triển nhanh hơn điện và internet

Tập đoàn công nghệ Microsoft (Mỹ) cho biết trí tuệ nhân tạo (AI) đang lan truyền nhanh hơn bất kỳ công nghệ nào từ trước đến nay, nhưng hàng tỷ người đang bị bỏ lại phía sau. Microsoft cảnh báo cuộc cách mạng AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng toàn cầu nếu không có sự đầu tư khẩn cấp.

 

Theo Báo cáo phổ biến AI mới của Microsoft, hầu hết các mô hình AI đều được đào tạo bằng tiếng Anh, khiến hàng tỷ người không thể tiếp cận các công cụ bằng ngôn ngữ của họ. Microsoft cho hay hơn 1,2 tỷ người hiện đang sử dụng những công cụ AI, một tốc độ áp dụng mà họ cho biết đã vượt xa điện, máy tính và internet.

Tuy nhiên, sự lan tỏa nhanh chóng này không đồng đều. Báo cáo cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa các quốc gia "có" và "không có" AI - những quốc gia được trang bị sức mạnh, dữ liệu và kỹ năng để sử dụng AI, và các quốc gia vẫn thiếu những kiến thức cơ bản.

Theo Microsoft, các quốc gia như Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), với 59,4% tỷ lệ áp dụng, Singapore (Xin-ga-po) với 58,6% và Na Uy với 51,9%, dẫn đầu thế giới về việc sử dụng AI. Những quốc gia này có nguồn điện dồi dào, khả năng truy cập internet gần như phổ cập và dân số thông thạo kỹ thuật số.

Nhưng trên khắp các khu vực của châu Phi cận Sahara, Nam Á và Mỹ Latinh, chưa đến 10% số người dân sử dụng các công cụ AI. Báo cáo cho rằng điều này là do tỷ lệ truy cập internet thấp, nguồn điện không ổn định và khả năng tiếp cận hạn chế với những thiết bị và trình độ giáo dục cần thiết để sử dụng các công nghệ mới. Báo cáo cảnh báo rằng nếu không có điện, internet và kỹ năng số, cộng đồng không thể tham gia đầy đủ vào nền kinh tế số hoặc hưởng lợi từ các công nghệ mới.

Microsoft đã định hình sự lan tỏa của AI xung quanh ba lực lượng: những người xây dựng tiên phong (những người phát triển mô hình), những người xây dựng cơ sở hạ tầng (những người cung cấp trung tâm tính toán và dữ liệu) và những người dùng AI (những người áp dụng các công cụ).

Mặc dù sự đổi mới tiên phong tập trung ở Mỹ, Vương quốc Anh và Hàn Quốc, nhưng khoảng cách về cơ sở hạ tầng thậm chí còn rõ rệt hơn. Mỹ dẫn đầu thế giới với 53,7 gigawatt (GW) công suất trung tâm dữ liệu, tiếp theo là Trung Quốc với 31,9 GW, Đức với 8,5 GW và Vương quốc Anh với 7,4 GW.

Báo cáo cho biết sự lan tỏa của AI phụ thuộc vào điện năng và năng lực tính toán cũng như vào thuật toán hoặc dữ liệu, và hơn 700 triệu người vẫn thiếu nguồn điện ổn định. Báo cáo cho biết hầu hết các mô hình ngôn ngữ lớn chủ yếu được đào tạo bằng tiếng Anh và những ngôn ngữ có tài nguyên cao khác, trong khi phần lớn ngôn ngữ trên thế giới thực tế không có trong các hệ thống AI, hạn chế khả năng tiếp cận của hàng tỷ người.

Các ngôn ngữ có tài nguyên thấp, bao gồm tiếng Hausa, tiếng Bengal và tiếng Chichewa, không được đại diện đầy đủ trong những mô hình AI lớn, khiến người dùng ở các khu vực đó phải tương tác với những công cụ không hiểu chúng.

Microsoft khuyến cáo nếu cơ sở hạ tầng kỹ thuật số và giáo dục không theo kịp, "khoảng cách này sẽ quyết định ai sẽ được hưởng lợi từ AI trong nhiều thập kỷ tới" và có thể làm gia tăng sự bất bình đẳng về công nghệ mới.