AI và nguy cơ đối với hệ thống tài chính toàn cầu

Nhưng lần này, mối đe dọa lại đến từ một hướng khác - nhanh hơn và khó kiểm soát hơn: Trí tuệ nhân tạo (AI).

Cảnh báo mới nhất từ Ngân hàng trung ương Anh (BoE) cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Không phải ngẫu nhiên khi BoE chuẩn bị làm việc trực tiếp với các tổ chức tài chính tại Trung tâm Tài chính London để thảo luận về giải pháp ứng phó với một mô hình AI bị chính nhà phát triển đánh giá là “quá nguy hiểm để phát hành công khai”. Khi một công nghệ bị giữ lại không phải vì chưa hoàn thiện, mà vì quá mạnh, thì đó không đơn giản là câu chuyện đổi mới.

Trung tâm của mối quan ngại là mô hình Claude Mythos do Anthropic phát triển. Theo chính Anthropic, hệ thống đã phát hiện hàng nghìn lỗ hổng bảo mật trong các trình duyệt web và hệ điều hành phổ biến. Điều đáng nói không chỉ nằm ở số lượng, mà ở tốc độ: như nhận định của cựu Giám đốc Trung tâm An ninh mạng quốc gia Anh, ông Ciaran Martin, thời gian để phát hiện và khắc phục lỗ hổng giờ đây rút xuống chỉ còn tính bằng giây, phút hoặc giờ, thay vì nhiều ngày, nhiều tháng hay nhiều năm.

Nếu đặt trong bối cảnh hệ thống tài chính – nơi mọi giao dịch, thanh toán, lưu ký đều phụ thuộc vào hạ tầng số – thì đây là một bước nhảy nguy hiểm. Một lỗ hổng từng mất nhiều tháng để khai thác giờ có thể bị phát hiện gần như tức thời. Và điều đó đồng nghĩa với việc thời gian phòng thủ của các ngân hàng bị rút ngắn đáng kể.

Tại Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell cũng đã phải triệu tập khẩn cấp các lãnh đạo ngân hàng ở Phố Wall. Khi cả Fed và Bộ Tài chính Mỹ đồng thời phát đi tín hiệu can thiệp, có thể thấy vấn đề này đã vượt khỏi phạm vi công nghệ, trở thành mối đe dọa đối với sự ổn định của hệ thống tài chính.

Điều đáng lo ngại hơn là tính chất “hai mặt” của công nghệ này. Một mặt, như các chuyên gia thừa nhận, AI mở ra cơ hội “khắc phục nhiều lỗi tiềm ẩn trên Internet”. Nhưng mặt khác, chính năng lực này cũng có thể bị các nhóm tấn công mạng khai thác, nhằm xâm nhập và đánh vào các hệ thống công nghệ thông tin, trong đó có hệ thống tài chính.

Trong bối cảnh đó, Viện An ninh AI của Anh đang tiến hành các hoạt động kiểm thử đối với hệ thống AI này nhằm đánh giá mức độ an toàn. Nhà phát triển Anthropic cũng phối hợp với các tập đoàn công nghệ lớn như Apple, Microsoft và Amazon trong một dự án riêng nhằm phát hiện và khắc phục lỗ hổng trong chính phần mềm của họ. Điều này cho thấy một thực tế: ngay cả những “người khổng lồ” công nghệ cũng không đứng ngoài vòng rủi ro an ninh mạng. Và như cảnh báo thẳng thắn từ chuyên gia an ninh mạng Don Smith, “ai cũng có lý do để lo ngại”.

Với ngành tài chính, thông điệp đã rõ. AI không chỉ là công cụ hỗ trợ giao dịch hay phân tích dữ liệu, mà đang tiến hóa thành một yếu tố có thể đe dọa trực tiếp đến an toàn hệ thống tài chính toàn cầu.

Trong bối cảnh tốc độ phát hiện lỗ hổng chỉ còn tính bằng giây, câu hỏi không còn là “liệu có bị tấn công hay không” mà là “liệu hệ thống có đủ khả năng chống chịu khi cuộc tấn công xảy ra” hay không. Và với những gì đang diễn ra, câu trả lời ít nhất ở thời điểm hiện tại vẫn còn bỏ ngỏ.