Alibaba và Tencent mất 66 tỷ USD vốn hóa vì bài toán lợi nhuận từ AI

Giới đầu tư đã đồng loạt bán tháo cổ phiếu sau khi hai "ông lớn" này không đưa ra được chiến lược rõ ràng nhằm biến các khoản đầu tư khổng lồ cho trí tuệ nhân tạo (AI) thành lợi nhuận thực tế.

Tencent đã ghi nhận mức sụt giảm nghiêm trọng nhất trong gần một năm qua khi bốc hơi 43 tỷ USD vốn hóa vào phiên ngày 19/3. Ngay sau đó, cổ phiếu niêm yết tại Mỹ của Alibaba cũng mất 23 tỷ USD trong đêm, kéo theo cổ phiếu tại thị trường Hong Kong (Trung Quốc) giảm tới 7,3% vào ngày 20/3. Đáng chú ý, Alibaba còn báo cáo lợi nhuận ròng quý giảm mạnh 67%, càng làm trầm trọng thêm tâm lý lo ngại trên thị trường.

Sự quay lưng của các nhà đầu tư phản ánh nỗi lo lắng ngày càng tăng trước việc các tập đoàn công nghệ Trung Quốc đổ quá nhiều tiền vào trung tâm dữ liệu, tuyển dụng nhân tài và phát triển mô hình AI mà thiếu vắng một lộ trình doanh thu cụ thể. Dù mức chi tiêu này mới chỉ bằng một phần nhỏ so với con số 650 tỷ USD mà các "gã khổng lồ" công nghệ Mỹ như Meta và Amazon rót vào thị trường trong năm nay, song áp lực chi phí lại diễn ra đúng thời điểm người tiêu dùng Trung Quốc thắt chặt chi tiêu, khiến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp thu hẹp đáng kể.

Bà Catherine Lim, chuyên gia phân tích của Bloomberg Intelligence, nhận định nhà đầu tư không phản đối việc chi tiêu cho AI, nhưng họ e ngại trước sự mờ mịt về khả năng kiếm tiền trong ngắn hạn. Thị trường sẽ tiếp tục giữ tâm lý thận trọng cho đến khi các công ty chứng minh AI có thể thúc đẩy tăng trưởng doanh thu đo lường được, thông qua mảng điện toán đám mây, quảng cáo hoặc tỷ lệ chuyển đổi giao dịch.

Sự đảo chiều của thị trường diễn ra ngay sau một đợt bùng nổ kỳ vọng hồi đầu tháng. Sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, người dùng Trung Quốc đã hào hứng đón nhận OpenClaw, một nền tảng AI tác nhân lan truyền mạnh mẽ, hứa hẹn thay thế con người xử lý hàng loạt công việc nhàm chán từ quản lý email đến sắp xếp lịch trình du lịch. Cổ phiếu Tencent từng tăng vọt hơn 10% nhờ làn sóng phấn khích xoay quanh các sản phẩm AI tương tự.

Giới phân tích đánh giá Tencent sở hữu lợi thế lớn để xây dựng AI tác nhân nhờ nắm giữ kho dữ liệu người dùng khổng lồ và kiểm soát hệ sinh thái ứng dụng nội địa thông qua WeChat. Tuy nhiên, trong cuộc gọi báo cáo tài chính mới đây, ban lãnh đạo công ty đã khiến nhiều nhà đầu tư thất vọng khi không đưa ra các mục tiêu đầu tư cụ thể hay sản phẩm chi tiết nhằm thương mại hóa những lợi thế này.

Phản ứng trước động thái trên, ngân hàng Morgan Stanley quyết định hạ 11% giá mục tiêu của cổ phiếu Tencent xuống còn 650 HKD (khoảng 83 USD). Khối phân tích của Morgan Stanley cảnh báo các khoản đầu tư mạnh tay cho AI ở giai đoạn đầu sẽ đè nặng lên biên lợi nhuận ngắn hạn, khiến tốc độ tăng trưởng lợi nhuận chậm hơn doanh thu vào năm 2026.

Trong khi đó, Alibaba cũng đang chật vật đối phó với tình trạng giảm tốc ở mảng kinh doanh cốt lõi là thương mại điện tử do áp lực cạnh tranh khốc liệt trong nước. Giới chuyên gia nhận định Alibaba đang dẫn đầu cuộc đua hướng tới siêu trí tuệ nhân tạo (AGI) tại Trung Quốc và cũng là doanh nghiệp bạo chi nhất. Tập đoàn này cam kết rót hơn 53 tỷ USD cho AI trong vài năm tới, đồng thời vừa đặt mục tiêu đạt 100 tỷ USD doanh thu từ điện toán đám mây và AI trong vòng 5 năm.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, đầu tuần qua, Alibaba đã ra mắt dịch vụ AI tác nhân mang tên Wukong dành cho khách hàng doanh nghiệp, đồng thời tăng giá dịch vụ lưu trữ và điện toán đám mây lên tới 34%. Dù vậy, chi phí hoạt động của tập đoàn này vẫn đang tăng mạnh trên nhiều mặt trận khác. Chỉ tính riêng trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài một tuần vào tháng trước, các "đại gia" như Alibaba, Tencent, ByteDance và Baidu đã phải tung ra hàng tỷ NDT dưới dạng mã giảm giá nhằm lôi kéo người dùng sử dụng các ứng dụng AI của họ.

Nhóm phân tích của ngân hàng Barclays Capital, do chuyên gia Jiong Shao dẫn đầu, đã quyết định hạ giá mục tiêu của cổ phiếu Alibaba kèm theo nhận định: “Chúng tôi đồng tình với những lo ngại của thị trường về tính khả thi trong mục tiêu đạt 100 tỷ USD doanh thu hàng năm từ đám mây và AI trong 5 năm tới của Alibaba”.