Áp lực nợ công tiếp tục đè nặng lên nhiều nền kinh tế châu Phi

Trụ sở Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ở Washington DC., Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, nhiều nền kinh tế tại “Lục địa đen” đang tiếp tục đối mặt sức ép nợ công gia tăng, bất chấp nhiều năm nhận hỗ trợ từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), các chương trình giảm nợ và các gói cải cách cơ cấu. Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư cho hạ tầng, năng lượng và thích ứng khí hậu ngày càng lớn, bài toán đặt ra là làm thế nào vừa duy trì tăng trưởng vừa ngăn nợ công quay trở lại quỹ đạo mất bền vững.

Giám đốc Ban châu Phi của IMF Zeine Zeidane cho rằng bức tranh nợ của châu lục phức tạp hơn một “vòng luẩn quẩn thất bại” đơn thuần, vì nhiều quốc gia thực tế đã cải thiện được khuôn khổ chính sách và giảm dần mức độ dễ tổn thương về nợ. Theo ông, các chương trình do IMF hỗ trợ đã đóng vai trò quan trọng trong tiến trình này, song châu Phi liên tiếp hứng chịu các cú sốc lớn kể từ năm 2000, từ đại dịch COVID-19, xung đột cho tới lãi suất toàn cầu tăng cao, khiến dư địa tài khóa suy yếu trở lại.

Người đứng đầu Ban châu Phi của IMF đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm xử lý nợ không chỉ nằm ở các yếu tố bên ngoài mà còn gắn với lựa chọn chính sách trong nước. Ông cho rằng các nước châu Phi cần củng cố chính sách tài khóa, đẩy mạnh cải cách cơ cấu để hỗ trợ tăng trưởng, trong khi cộng đồng quốc tế phải tiếp tục cung cấp nguồn vốn với chi phí thấp hơn để đáp ứng nhu cầu phát triển của lục địa này.

Những cảnh báo trên diễn ra trong lúc IMF nhận định châu Phi cận Sahara bước vào năm 2026 với đà phục hồi đáng kể nhưng đang đối mặt rủi ro mới từ xung đột Trung Đông, giá năng lượng và phân bón tăng, điều kiện tài chính quốc tế thắt chặt hơn và dòng viện trợ nước ngoài sụt giảm mạnh. IMF cho biết hơn 1/3 số nước trong khu vực hiện ở mức rủi ro nợ cao hoặc đã rơi vào tình trạng khủng hoảng nợ, còn tại 21 quốc gia, thâm hụt tài khóa vẫn cao hơn mức cần thiết để ổn định nợ công.

Theo đánh giá của IMF, hóa đơn lãi vay tăng cùng nguồn tài chính ưu đãi ngày càng thu hẹp đang làm gánh nặng trả nợ phình to và lấn át chi tiêu phát triển thiết yếu. Trong bối cảnh đó, để thoát khỏi vòng xoáy vay mượn lặp lại, các nước châu Phi không chỉ cần tiếp cận nguồn vốn rẻ hơn mà còn phải tăng huy động nguồn lực trong nước, nâng hiệu quả chi tiêu, bảo vệ các nhóm dễ tổn thương và kiên trì với các cải cách dài hạn nhằm củng cố sức chống chịu của nền kinh tế.