ASOSAI 14: Kiểm toán môi trường vì sự phát triển bền vững

Đại hội Tổ chức các cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á lần thứ 14 (ASOSAI 14) sẽ diễn ra tại Hà Nội từ ngày 19 – 22/9. Tại buổi họp báo nhằm cung cấp thông tin về nội dung Đại hội ASOSAI 14 được tổ chức ngày 17/9, tại Hà Nội, Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc, Trưởng Ban tổ chức Đại hội đã trao đổi với báo chí những vấn đề liên quan đến Đại hội.

Phóng viên: Xin ông cho biết những điểm mới của Đại hội ASOSAI 14?

Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc: Đây là lần đầu tiên Kiểm toán Nhà nước Việt Nam đăng cai tổ chức Đại hội ASOSAI tại Hà Nội.

Đại hội này có một số điểm mới là có sự tham gia của 46 Tổ chức kiểm toán tối cao từ cấp Bộ trưởng trở lên; các Tổ chức tài chính quốc tế như: Ngân hàng Thế giới, Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), các tổ chức kiểm toán quốc tế Big4, 27 Đại sứ các nước tại Việt Nam; các cơ quan kiểm toán tối cao thành viên (SAI) đã thống nhất với chủ đề: "Kiểm toán môi trường vì sự phát triển bền vững" do Kiểm toán Nhà nước Việt Nam đề xuất.

Việt Nam rất vinh dự được các SAI thành viên ASOSAI bầu trực tiếp là Chủ tịch ASOSAI 14. Với vai trò này, Kiểm toán Nhà nước Việt Nam sẽ cùng với các SAI thành viên tiếp tục hợp tác, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, công cụ để tăng cường năng lực kiểm toán và thực hiện những chủ đề kiểm toán.

Chúng tôi tin tưởng Đại hội không chỉ thành công ở việc quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam mà còn mở ra cơ hội hợp tác song phương với các SAI thông qua việc trao đổi thông tin, tăng cường công tác đào tạo cũng như chia sẻ kinh nghiệm, các công cụ, phương tiện, thiết bị để thực hiện công tác kiểm toán.

Ví như Kiểm toán Nhà nước Malaysia đã đào tạo cho Kiểm toán Nhà nước Việt Nam 15 kiểm toán viên về công nghệ thông tin, Quỹ kiểm toán toàn diện Canada đào tạo cho Kiểm toán Nhà nước Việt Nam 10 kiểm toán viên về kiểm toán hoạt động quốc tế; đồng thời khi ban hành Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Nhà nước (39 chuẩn mực), Kiểm toán Nhà nước cũng dựa trên cơ sở hướng dẫn của Tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI)…

Chúng tôi cũng kỳ vọng qua Đại hội này ngoài việc thực hiện mục tiêu chung, Kiểm toán Nhà nước Việt Nam cũng tranh thủ học hỏi những thế mạnh của các SAI khác để nâng cao năng lực thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình.

Kiểm toán Nhà nước có thế mạnh về kiểm toán tuân thủ và kiểm toán báo cáo tài chính, nhưng chưa mạnh về kiểm toán hoạt động, công nghệ thông tin, môi trường, tài nguyên khoáng sản.

Đối với những lĩnh vực kiểm toán mới này, Kiểm toán Nhà nước có thể tranh thủ nắm bắt, vận dụng khi xây dựng quy trình kiểm toán cũng như áp dụng công nghệ để thực hiện công tác kiểm toán.

Phóng viên: Thưa ông, tại sao Đại hội ASOSAI 14 lại lựa chọn chủ đề “Kiểm toán môi trường vì sự phát triển bền vững”?

Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc: Đây là chủ đề của Liên hợp quốc và đã nhận được sự nhất trí của 46 Tổ chức kiểm toán tối cao các nước châu Á, đặc biệt cũng là sự khác biệt so với các Đại hội trước đó. Vấn đề môi trường có ảnh hưởng rất lớn tới cuộc sống dân sinh, hoạt động sản xuất - kinh doanh, tình trạng biến đổi khí hậu đang diễn biến phức tạp trên phạm vi toàn cầu.

Việt Nam là một quốc gia đang phát triển và nếu không có những chính sách, giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn thì sẽ tiếp nhận những công nghệ lạc hậu, các loại phế liệu, từ đó ảnh hưởng tiêu cực tới cuộc sống của người dân và sự phát triển bền vững của đất nước. Đây là chủ đề mà 46 Tổ chức kiểm toán tối cao các nước châu Á cùng phải thực hiện.

Phóng viên: Trước đây Kiểm toán Nhà nước đã thực hiện các cuộc kiểm toán môi trường hay chưa và trong năm nay, Kiểm toán Nhà nước có kế hoạch thực hiện các chuyên đề về kiểm toán môi trường, thưa ông?

Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc: Năm 2018, Kiểm toán Nhà nước có một chủ đề kiểm toán hoạt động quản lý nhập khẩu phế liệu và kiến nghị các cơ quan quản lý nhà nước về giải pháp ngăn chặn nhập khẩu phế liệu vào Việt Nam.

Hiện nay, Kiểm toán Nhà nước đang lấy ý kiến của các Bộ, ngành và các cơ quan hữu quan. Theo kế hoạch, Kiểm toán Nhà nước sẽ tiến hành kiểm toán các doanh nghiệp, nhà máy xử lý nước thải trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2014 - 2018.

Đồng thời, tiến hành các cuộc kiểm toán chuyên đề về doanh nghiệp đầu tư hạ tầng ở khu công nghiệp, khu công nghiệp ứng dụng công nghệ cao giai đoạn 2016 - 2020 theo Quyết định 351 của Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2018; kiểm toán cấp phép khai thác tài nguyên khoáng sản giai đoạn 2013 - 2018 của hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh.

Cùng với đó là công tác quản lý, xử lý rác thải của thành phố Hà Nội; trong đó có chất thải rắn, nước thải đô thị và cấp thoát nước,

Ngoài ra, Kiểm toán Nhà nước còn thực hiện một số kế hoạch liên quan như: kiểm toán Nhà máy nhiệt điện Thái Bình, Nhà máy nhiệt điện Vinh Tân 1, quản lý môi trường, khai thác khoáng sản của tỉnh Quảng Ninh, nhất là 8.000 dự án du lịch các tỉnh khu vực phía Bắc.

Hoạt động kiểm toán môi trường có quy mô khá hẹp trước thời điểm 2017. Tuy nhiên, từ năm 2017 - 2018, Kiểm toán Nhà nước đã thực hiện nhiều hoạt động kiểm toán như: kiểm toán chuyên đề quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản giai đoạn 2014 - 2016 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương và một số tỉnh, thành phố;

Kiểm toán, quản lý việc khai thác môi trường, cơ sở hạ tầng khu công nghiệp gắn liền với bảo vệ môi trường của tỉnh Hậu Giang; Thành phố Hồ Chí Minh theo đề án của Chính phủ; kiểm toán công tác quản lý môi trường tại các khu công nghiệp các tỉnh Bắc Ninh, Bình Thuận, kiểm toán hạ tầng du lịch hỗ trợ tăng trưởng toàn bộ khu vực Tiểu vùng sông Mekong giai đoạn 2014 - 2017.

Bên cạnh đó, kiểm toán một số dự án về môi trường, nước sạch và vệ sinh môi trường khu vực nông thôn 8 tỉnh Đồng bằng Sông Hồng trong giai đoạn 2017-2018.

Tuy nhiên, hoạt động kiểm toán môi trường là một loại hình kiểm toán mới ở Việt Nam và Kiểm toán Nhà nước hiện chưa ban hành được quy trình, quy định và đang lấy ý kiến của các Bộ, ngành. Ngoài ra, một loại hình kiểm toán nữa mà Kiểm toán Nhà nước cũng chưa ban hành được quy định là kiểm toán công nghệ thông tin.

Phóng viên: Xin ông cho biết những đóng góp của Kiểm toán Nhà nước thời gian qua trong phát triển tài chính đất nước?

Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc: Qua 24 năm hoạt động, kiểm toán Nhà nước đã kiểm toán và kiến nghị xử lý tài chính 353.240 tỷ đồng, đặc biệt trong 2 năm 2016 - 2017 Kiểm toán Nhà nước kiến nghị xử lý tài chính 129.732 tỷ đồng.

Cụ thể, năm 2016 kiến nghị xử lý tài chính 38.000 tỷ đồng, nộp gân sách Nhà nước 11.000 tỷ đồng, kiến nghị sửa đổi, bổ sung, huỷ bỏ 159 văn bản pháp luật; năm 2017 kiến nghị xử lý tài chính 91.000 tỷ đồng; trong đó tăng thu, giảm chi 46.000 tỷ đồng, kiến nghị sửa đổi, huỷ bỏ 150 văn bản pháp luật; trong đó có các Nghị định, Thông tư…

Trong 8 tháng đầu năm 2018, Kiểm toán Nhà nước đã phát hành 74/251 Báo cáo kiểm toán; trong đó kiến nghị xử lý tài chính 32.595 tỷ đồng. Việc thực hiện kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước cũng tăng dần qua các năm. Năm 2015, thực hiện kiến nghị kiểm toán đạt 64,3%, năm 2016 đạt 75,56% và năm 2017 đạt 78,2%.

Qua hoạt động kiểm toán, Kiểm toán Nhà nước đã góp phần thu hồi số tiền không nhỏ cho ngân sách Nhà nước; chỉ ra những bất cập cần khắc phục của các cơ quan quản lý sử dụng ngân sách Nhà nước, tài chính công, tài sản công; kiến nghị sửa đổi các văn bản pháp luật để "bịt" các lỗ hổng thất thoát ngân sách Nhà nước; siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính thông qua kiến nghị xử lý cán bộ và có những vụ việc nghiêm trọng được chuyển sang cơ quan điều tra.

Trong thời gian tới, Kiểm toán Nhà nước hướng tới kiểm toán thường niên đối với Báo cáo tài chính về ngân sách của các cấp, đảm bảo sự minh bạch trong quá trình sử dụng ngân sách./.